Điều chỉnh quy hoạch phù hợp, hoàn thiện hệ thống hạ tầng kết nối vùng và liên vùng, gồm: đường bộ, sắt, đường sắt đô thị, cảng biển, hàng không, hạ tầng số… để nâng vị thế chuỗi giá trị quốc tế.
Đó là chia sẻ của các chuyên gia và doanh nghiệp về việc Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050.
Cần xác định hạ tầng giao thông là xương sống
Theo ông Đỗ Đức Đôi - nguyên Vụ phó Vụ Thông tin và Đăng ký Đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Quyết định số 615/QĐ-TTg phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050, đã mở ra không gian phát triển mới cho toàn vùng. Trong đó, việc tái cấu trúc, định vị không gian phát triển của cực tăng trưởng lớn nhất cả nước được đánh giá là yếu tố then chốt, góp phần nâng vị thế vùng Đông Nam Bộ trong chuỗi giá trị quốc tế.
“Đến năm 2035, Đông Nam Bộ sẽ hoàn thành cơ bản hệ thống hạ tầng kết nối vùng và liên vùng, bao gồm đường bộ cao tốc, các tuyến đường sắt kết nối vùng, đường sắt đô thị, các cảng biển cửa ngõ có chức năng trung chuyển quốc tế, các cảng hàng không, phát triển hạ tầng năng lượng, hạ tầng số… Lần đầu tiên, hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số được đặt vào vị trí trung tâm, đóng vai trò dẫn dắt việc tái tổ chức không gian kinh tế và nâng cấp mô hình tăng trưởng của toàn vùng. Có lẽ đây là cơ hội có “một không hai” để toàn vùng Đông Nam Bộ tập trung phát triển bứt phá và hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng hai con số”, ông Đôi nhấn mạnh.
Cũng theo ông Đôi, trong cấu trúc quy hoạch mới, hạ tầng giao thông được xác định là xương sống. Các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, Vành đai 5 (đang nghiên cứu) của TP HCM, không chỉ giải tỏa áp lực giao thông nội đô, mà còn mở ra những hành lang phát triển mới, tạo điều kiện hình thành các đô thị vệ tinh, như: các khu công nghiệp, khu kinh tế và trung tâm logistis dọc theo trục giao thông. Cùng với đó, hệ thống cao tốc liên vùng kết nối Đông Nam Bộ với Tây Nguyên, kết nối Đồng bằng sông Cửu Long và các cửa khẩu quốc tế không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển mà còn tái cấu trúc dòng chảy hàng hóa, tạo ra những cực tăng trưởng mới bên ngoài khu vực lõi. “Hiện nay, vùng Đông Nam Bộ đã và đang chuẩn bị đầu tư, xây dựng các tuyến đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cao tốc Bắc - Nam phía Tây, Dầu Giây - Liên Khương, Biên Hòa - Vũng Tàu, TP HCM - Mộc Bài, TP HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, Gò Dầu - Xa Mát; mở rộng các cao tốc có lưu lượng lớn như TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP HCM - Trung Lương, Dầu Giây - Phan Thiết... Với việc đầu tư này, vùng Đông Nam Bộ hoàn toàn có thể ghi điểm và khẳng định vị thế trên trường quốc tế”, ông Đôi nói.
Theo ông Đôi, ở lĩnh vực hàng không, Cảng hàng không quốc tế Long Thành tiếp tục được xác định là dự án mang tính chiến lược, nâng cấp vị thế của vùng trong chuỗi giá trị quốc tế. Thời gian tới, việc đầu tư cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 2; nâng cấp cảng hàng không Côn Đảo đạt công suất 2 triệu hành khách/năm và nghiên cứu đầu tư xây dựng các sân bay lưỡng dụng, chuyên dụng tại TP HCM, Đồng Nai, Tây Ninh sẽ mở ra nhiều cơ hội công việc mới cho người lao động tại các địa phương trong vùng.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Vương - Giám đốc điều hành Cảng SP- ITC cho biết, bên cạnh hạ tầng đường sắt đang được đẩy mạnh đầu tư với xương sống là đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đoạn Nha Trang - TP HCM, tuyến kết nối cảng biển Biên Hòa - Vũng Tàu, tuyến kết nối liên vùng TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau, tuyến TP HCM - Lộc Ninh kết nối với Campuchia, đang trở thành động lực thúc đẩy mạnh mẽ để Đông Nam Bộ bứt phá.
“Hiện nay, công tác đầu tư, xây dựng đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, các tuyến đường sắt đô thị TP HCM và kéo dài đang được đẩy nhanh quá trình thực hiện. Song song đó, hệ thống hạ tầng logistics và cảng biển cho Đông Nam Bộ được định hướng phát triển đồng bộ, kết hợp với Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, được xem là hạt nhân và cơ sở để quy hoạch thành cảng trung chuyển quốc tế tầm cỡ khu vực châu Á, góp phần đưa Đông Nam Bộ lên tầm cao mới”, ông Vương nhận định.
Nâng vị thế chuỗi giá trị trên trường quốc tế
Cũng theo ông Vương, cùng với cảng quốc tế Cần Giờ - một dự án được quy hoạch hướng tới kết nối đồng bộ giữa các phương thức vận tải, như: cảng biển gắn với đường bộ, đường sắt; logistics gắn với sản xuất và tiêu dùng... đây sẽ là cửa ngõ logistics quan trọng, góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đồng thời tăng năng lực cạnh tranh hàng hải quốc tế của Việt Nam với các nước trong khu vực và quốc tế.
Theo ông Lê Mạnh - Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Sản xuất Thương Mại Dịch vụ Leglor, hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số… là những nền tảng quan trọng cho mô hình tăng trưởng mới, định hình tương lai đô thị thông minh, đặc biệt là vùng Đông Nam Bộ.
Cũng theo ông Mạnh, điểm khác biệt lớn của quy hoạch lần này nằm ở chỗ, hạ tầng không chỉ phục vụ phát triển, mà trực tiếp dẫn dắt quá trình tái cấu trúc không gian kinh tế. Không gian phát triển của Đông Nam Bộ được tổ chức theo ba lớp rõ nét. Trong đó, TP HCM giữ vai trò cực trung tâm về tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo. Các địa phương, như: Đồng Nai và khu vực địa giới Bà Rịa - Vũng Tàu, hình thành vành đai công nghiệp - logistics, gắn với hệ thống cảng biển và sân bay. Tây Ninh và các khu vực lân cận phát triển theo các hành lang kinh tế, kết nối với các vùng khác.
“Đến năm 2050, Đông Nam Bộ được định hướng trở thành trung tâm kinh tế lớn của khu vực Đông Nam Á. Song, để hiện thực hóa quy hoạch, yêu cầu đặt ra không chỉ là huy động nguồn lực, mà còn là xây dựng cơ chế điều phối vùng hiệu quả, nâng cao kỷ luật thực thi và lựa chọn đúng các dự án ưu tiên. Sở dĩ, quy hoạch vùng Đông Nam Bộ lần này đã mở ra một cấu trúc phát triển mới, trong đó hạ tầng giữ vai trò dẫn dắt. Vì vậy, nếu vượt qua được những điểm nghẽn về thể chế và tổ chức thực hiện, Đông Nam Bộ không chỉ vững vị thế đầu tàu kinh tế, mà còn có thể vươn lên trở thành trung tâm kinh tế mang tầm khu vực, và nâng vị thế chuỗi giá trị trên trường quốc tế”, ông Mạnh nhấn mạnh.
