Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 vòng địa phương Quảng Trị, câu chuyện chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được đặt ra, làm thế nào để doanh nghiệp địa phương tận dụng được không gian tăng trưởng mới.
Theo ông Phan Thanh Hoài, Giám đốc Mobifone Quảng Trị, bài toán của doanh nghiệp trong 3-5 năm tới không chỉ là tiếp tục số hóa những quy trình hiện có, mà phải dùng công nghệ để tạo ra một cách tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa phần mềm vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Giá trị lớn hơn nằm ở việc sử dụng dữ liệu để quản trị chính xác, giảm thời gian xử lý và kiểm soát chi phí.
Với doanh nghiệp, dữ liệu giúp nhìn rõ dòng hàng, năng lượng, chi phí và nhu cầu thị trường. Với chính quyền, chuyển đổi số cần hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch hơn, nơi doanh nghiệp dễ tiếp cận thông tin, thực hiện thủ tục và dự báo kế hoạch đầu tư.
Ông Phạm Hoàng Phương, Giám đốc Công ty Ken Group, cho rằng: “Với một doanh nghiệp nhỏ, chuyển đổi số đôi khi bắt đầu từ việc quản trị tốt hơn một đơn hàng, một khách hàng, một dòng tiền; số hóa quy trình sản xuất; truy xuất được nguồn gốc sản phẩm; đưa sản phẩm lên nền tảng thương mại điện tử; hay sử dụng AI để tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc”
Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh tế số đóng góp ít nhất 30% GRDP, trên 70% doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng các nền tảng số phục vụ sản xuất, kinh doanh. Như vậy, “số” đang được đặt vào bài toán năng suất và sức cạnh tranh, thay vì chỉ được xem là một chương trình công nghệ.
Nếu chuyển đổi số tác động mạnh đến năng suất thì chuyển đổi xanh ngày càng gắn với khả năng tiếp cận thị trường. Tiết kiệm năng lượng, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất thải, tiêu chuẩn môi trường hay giảm phát thải đang trở thành những yêu cầu phổ biến trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp muốn đi xa không thể chỉ cạnh tranh bằng giá và sản lượng.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa với Quảng Trị khi tỉnh đang phát triển các lĩnh vực như năng lượng, logistics, nông nghiệp, công nghiệp và du lịch. Mỗi lĩnh vực đều có dư địa để giảm chi phí và nâng giá trị thông qua các tiêu chuẩn xanh.
Chuyển đổi xanh vì vậy không nhất thiết bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ tiết kiệm năng lượng, giảm nguyên liệu đầu vào, quản lý chất thải, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát tốt hơn chuỗi cung ứng.
Câu chuyện đưa sản phẩm OCOP lên thương mại điện tử cũng cho thấy rõ yêu cầu này. Lên sàn mới chỉ là bước đầu. Muốn bán ổn định, doanh nghiệp và hợp tác xã phải quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, dữ liệu sản phẩm, logistics và khả năng đáp ứng đơn hàng.
Ở chiều ngược lại, yêu cầu về sản xuất xanh, nguyên liệu sạch và truy xuất minh bạch sẽ thúc đẩy các chủ thể OCOP thay đổi phương thức sản xuất. Từ một sản phẩm địa phương, nếu kết hợp được công nghệ, tiêu chuẩn xanh và hệ thống phân phối, giá trị có thể được mở rộng từ sản xuất sang thương hiệu, dịch vụ và thị trường.
Ông Phan Thanh Hoài phân tích: có 4 dịch chuyển quan trọng: từ bán sản phẩm sang tạo thêm giá trị và quan hệ khách hàng; từ sở hữu dữ liệu sang biến dữ liệu thành tài sản; từ doanh nghiệp đơn lẻ sang tham gia hệ sinh thái; và từ số hóa từng thao tác sang tự động hóa toàn trình bằng AI.
Điểm đáng chú ý là “số” và “xanh” có thể hỗ trợ trực tiếp cho nhau. Dữ liệu giúp doanh nghiệp biết năng lượng được sử dụng ở đâu, khâu nào phát sinh nhiều chi phí và công đoạn nào cần tối ưu. Ngược lại, yêu cầu xanh tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, dữ liệu và quản trị.
Khi chuyển đổi số giúp tiết kiệm và chuyển đổi xanh giúp mở rộng thị trường, cả hai không còn là chi phí bắt buộc mà trở thành năng lực cạnh tranh. Đây cũng là cách Quảng Trị có thể chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng mới, trong đó chất lượng của doanh nghiệp quan trọng không kém số lượng dự án thu hút được.
Ông Nguyễn Như Kiên, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam nhấn mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành hai yêu cầu gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và địa phương.
Quảng Trị chọn “số” và “xanh” trong thời điểm không gian kinh tế đang được mở rộng. Đây không chỉ là lựa chọn về công nghệ hay môi trường, mà là bài toán nâng chất lượng tăng trưởng.
“Số” giúp doanh nghiệp giảm độ ma sát, nâng năng suất và quản trị tốt hơn. “Xanh” giúp đáp ứng các chuẩn mực mới và mở cửa thị trường. Còn liên kết chuỗi quyết định bao nhiêu giá trị của quá trình tăng trưởng được giữ lại trong nền kinh tế địa phương.
Vì thế, thước đo cuối cùng không phải là có bao nhiêu doanh nghiệp chuyển đổi số, bao nhiêu dự án xanh, mà là những chuyển đổi đó tạo thêm bao nhiêu năng suất, mở thêm bao nhiêu thị trường và giúp doanh nghiệp Quảng Trị đứng ở vị trí nào trong chuỗi giá trị.
Quảng Trị có Hành lang kinh tế Đông - Tây để kết nối hàng hóa và thị trường. Nhưng trong nền kinh tế mới, địa phương cần thêm một “hành lang” về dữ liệu, công nghệ, tiêu chuẩn xanh và liên kết doanh nghiệp.
