Trong danh mục dự án ưu tiên thu hút đầu tư mới công bố, Quảng Trị dành phần lớn nguồn lực cho các dự án logistics, từ cảng biển, đường sắt, trung tâm logistics, ICD đến kho bãi và dịch vụ hậu cần cửa khẩu.
Vì sao Quảng Trị chọn logistics?
Nếu nhìn trên bản đồ kinh tế, lựa chọn logistics của Quảng Trị gần như là một tất yếu. So với các trung tâm công nghiệp như Hải Phòng, Bắc Ninh hay Bình Dương, Quảng Trị không có lợi thế về quy mô dân số, thị trường tiêu dùng hay hệ sinh thái sản xuất. So với Đà Nẵng, Huế, địa phương cũng chưa sở hữu nguồn tài nguyên du lịch đủ lớn để lấy dịch vụ làm động lực tăng trưởng.
Quảng Trị có một lợi thế rất đặc biệt mà không nhiều địa phương có được, đó là vị trí trung chuyển của Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), kết nối Myanmar - Thái Lan - Lào - Việt Nam ra Biển Đông.
Sau Hội nghị công bố điều chỉnh quy hoạch và Xúc tiến đầu tư, Quảng Trị đã công bố danh mục dự án gọi vốn. Logistics được xác định là một trong bốn trụ cột tăng trưởng của tỉnh với 62 dự án, chiếm khoảng 1/3 tổng số dự án kêu gọi đầu tư và là lĩnh vực có số lượng dự án lớn nhất, vượt năng lượng (36 dự án), nông nghiệp xanh (26 dự án) và du lịch (22 dự án).
Nổi bật nhất là dự án tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Đông Hà - Lao Bảo, dài khoảng 14 km, tổng vốn đầu tư dự kiến 4.368 tỷ đồng. Khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ kết nối cảng biển Mỹ Thủy với khu kinh tế Đông Nam, mạng lưới đường bộ và các cửa khẩu quốc tế, tạo điều kiện phát triển vận tải đa phương thức - yếu tố được xem là nền tảng của logistics hiện đại.
Song song với đó là hàng loạt dự án trung tâm logistics tại KKT Đông Nam, Đông Hà, Lao Bảo, Cửa Việt, Cam Lộ, Bến Quan, Vĩnh Linh; hệ thống ICD tại Lao Bảo và Hải Lăng; cùng hàng chục dự án kho ngoại quan, kho kiểm hóa và kho bãi cửa khẩu.
Ông Đỗ Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội Doanh nghiệp tỉnh Quảng Trị, Giám đốc Công ty TNHH XNK Hoàng Dũng, cho rằng việc Quảng Trị ưu tiên phát triển logistics không phải là một lựa chọn mang tính phong trào, mà xuất phát từ lợi thế hiếm có của địa phương.
Ông Hoàng phân tích thêm, Quảng Trị tọa lạc tại vị trí trung chuyển của EWEC, là cửa ngõ gần nhất để hàng hóa từ Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực Tiểu vùng Mekong mở rộng ra Biển Đông. Khi cảng nước sâu Mỹ Thủy, sân bay Quảng Trị và hệ thống giao thông kết nối được hoàn thiện, địa phương sẽ có điều kiện hình thành chuỗi logistics khép kín từ cửa khẩu đến cảng biển.
Động lực từ nguồn hàng
Logistics không phải ngành tạo ra hàng hóa mà là ngành phục vụ dòng chảy hàng hóa. Vì vậy, địa phương nào muốn phát triển logistics bền vững thì trước hết phải tạo được nguồn hàng. Nguồn hàng càng lớn, tần suất vận chuyển càng cao, chi phí logistics càng giảm và sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp logistics càng tăng. Ngược lại, nếu thiếu nguồn hàng, dù đầu tư cảng biển, trung tâm logistics hay kho bãi hiện đại cũng khó khai thác hết công suất.
Theo ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, phải tạo cơ chế đủ mạnh để hút các nhà đầu tư chiến lược vào các lĩnh vực tạo nguồn hàng lớn như điện khí, điện gió, công nghiệp chế biến gỗ, nông sản, vật liệu xây dựng, năng lượng sạch, trung tâm logistics xuyên biên giới. Đây mới là “nguồn hàng gốc” cho cảng biển và sân bay.
Bên cạnh đó, ông Đồng nhấn mạnh hai yếu tố căn bản: Quảng Trị cần chủ động “đi tìm hàng” chứ không ngồi chờ hàng đến và phải có chính sách vượt trội về chi phí logistics, thủ tục hải quan, kho bãi và vận tải đa phương thức.
Chính vì vậy, thay vì cạnh tranh bằng sản xuất, Quảng Trị lựa chọn cạnh tranh bằng kết nối. Thay vì trở thành nơi sản xuất hàng hóa, địa phương hướng tới trở thành nơi hàng hóa đi qua, được tập kết, phân phối và tạo thêm giá trị trước khi xuất nhập khẩu.
Do vậy trong kế hoạch thu hút đầu tư, hàng loạt dự án trung tâm thương mại, khu dịch vụ cửa khẩu, kho ngoại quan, kho miễn thuế được bố trí xen kẽ với các trung tâm logistics. Điều này phản ánh định hướng phát triển chuỗi giá trị logistics hoàn chỉnh, từ lưu kho, kiểm hóa, phân phối đến thương mại và dịch vụ.
Nếu các dự án trọng điểm như cảng Mỹ Thủy, tuyến đường sắt kết nối cảng với cửa khẩu, hệ thống trung tâm logistics, ICD và kho bãi được triển khai đồng bộ, Quảng Trị không chỉ giảm chi phí lưu thông hàng hóa cho doanh nghiệp trong tỉnh mà còn có cơ hội trở thành điểm trung chuyển của hàng hóa từ Nam Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực Tiểu vùng Mekong mở rộng ra Biển Đông.
Thành công của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào khả năng hoàn thiện đồng bộ các mắt xích từ cảng biển, đường sắt, cao tốc, cửa khẩu đến khu công nghiệp và nguồn hàng. Nếu những “mảnh ghép” đó được lấp đầy, logistics có thể trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
