Trước biến động của kinh tế thế giới, nhiều doanh nghiệp đã linh hoạt ứng phó rủi ro, bảo toàn nguồn lực, chờ cơ hội phục hồi.
Sự thay đổi trong cách thức ứng phó với rủi ro cho thấy doanh nghiệp có xu hướng thu hẹp hoạt động, thích ứng linh hoạt, tìm kiếm cơ hội phục hồi. Ở khía cạnh khác, xu hướng này cũng phản ánh những khó khăn mang tính ngắn hạn chưa được tháo gỡ triệt để.
Thúc đẩy mạnh mẽ khởi sự kinh doanh
Kinh tế trong nước bước vào giai đoạn mới với nhiều kỳ vọng tăng trưởng. Tuy nhiên, tác động từ những biến động nhanh, phức tạp và khó dự báo của kinh tế thế giới khiến kinh tế trong nước phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức.
Theo đánh giá của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong bối cảnh đó, khu vực doanh nghiệp trong nước tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong duy trì đà tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Trong 3 tháng đầu của năm, doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường tăng mạnh, đạt hơn 96 nghìn doanh nghiệp, tăng 31,7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh nghiệp thành lập mới tăng rất cao, đạt 57,8% so với cùng kỳ. Hơn 38,6 nghìn doanh nghiệp bắt đầu quay lại thị trường khi điều kiện dần cải thiện.
Trong đó, chỉ riêng tháng 3, doanh nghiệp thành lập mới đạt gần 22 nghìn doanh nghiệp, tăng 94,1% so với cùng kỳ năm trước. Con số này cũng vượt xa mức trung bình của nhiều năm, gấp 2,1 lần so với mức trung bình giai đoạn 2016 - 2020 (10.688 doanh nghiệp/tháng) và gấp 1,8 lần so với mức trung bình trong giai đoạn 2021 -2024 (12.122 doanh nghiệp/tháng).
Con số trên, theo Cục Thống kê phản ánh sự cải thiện về môi trường đầu tư, kinh doanh. Đồng thời, cho thấy xu hướng khởi sự kinh doanh được thúc đẩy mạnh mẽ cũng như sức sống bền bỉ, nỗ lực vượt khó và niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp ngày càng củng cố. Đây là tín hiệu tích cực, góp phần tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.
Linh hoạt ứng phó, giảm thiểu rủi ro
Bên cạnh những kết quả tích cực, phân tích của Cục Thống kê cũng cho thấy, số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường trong quý I vẫn ở mức cao, với 91,8 nghìn doanh nghiệp, tăng 16,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khoảng 69,1% doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Điều này cho thấy doanh nghiệp chỉ tạm thời “đóng băng” để tái cơ cấu, tìm kiếm cơ hội mới và chuẩn bị quay trở lại thị trường khi điều kiện thuận lợi hơn.
Phần lớn các doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường có quy mô nhỏ, khoảng 90% có vốn đăng ký dưới 10 tỷ đồng. Thực tế này tiếp tục khẳng định khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn là nhóm dễ bị tổn thương nhất và bị động trước các biến động của thị trường.
Ngoài ra, tổng số vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong quý 1 đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng, giảm 5,1% so với cùng kỳ năm 2025, cho thấy doanh nghiệp đang có xu hướng thận trọng hơn trong các quyết định đầu tư. Thay vì mở rộng quy mô, nhiều doanh nghiệp lựa chọn ưu tiên duy trì thanh khoản, kiểm soát chi phí và ổn định hoạt động trong ngắn hạn. Đây là phản ứng hợp lý trong bối cảnh môi trường kinh doanh còn nhiều rủi ro và bất định.
Phân tích theo ngành kinh tế, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ có số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường lớn nhất. Nguyên nhân được nhận định là do áp lực cạnh tranh gia tăng. Đặc biệt từ sự phát triển nhanh của kênh thương mại trực tuyến, sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng… Những doanh nghiệp chậm đổi mới, không kịp chuyển đổi mô hình kinh doanh sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc duy trì hoạt động.
Hỗ trợ nâng cao năng lực nội tại
Bức tranh đăng ký doanh nghiệp trong quý 1 ghi nhận sự đan xen giữa các yếu tố tích cực và thách thức. Đáng chú ý, sự “lệch pha” nhận thấy rõ khi giữa tốc độ gia nhập và chất lượng tồn tại của doanh nghiệp.
Tuy doanh nghiệp thành lập mới tăng mạnh nhưng quy mô vốn bình quân có xu hướng giảm và số doanh nghiệp rút lui vẫn ở mức cao cho thấy quá trình phát triển doanh nghiệp vẫn mang tính mở rộng về số lượng nhiều hơn là nâng cao về chất lượng.
Thực tế này cho thấy môi trường kinh doanh đã trở nên thông thoáng hơn, song năng lực nội tại của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn chưa được cải thiện tương xứng, khó khăn mang tính ngắn hạn cần tháo gỡ triệt để.
Để hỗ trợ khu vực doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh hiện nay, Cục Thống kê cho rằng, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, tập trung ổn định chi phí đầu vào, nhất là giá năng lượng và chi phí logistics nhằm giảm áp lực cho doanh nghiệp.
Đồng thời, có các chính sách hỗ trợ tín dụng phù hợp giúp doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Bên cạnh đó, tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện khung pháp lý và bảo đảm tính minh bạch, ổn định của chính sách là những yếu tố quan trọng để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.
Ngoài ra, cần đẩy mạnh chương trình hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực quản trị. Đây là những yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng tốt hơn với các biến động của thị trường. Đồng thời, tăng cường cung cấp thông tin, dự báo thị trường sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh.
