Những tín hiệu về việc các bộ phân doanh nghiệp đang mở rộng hoạt động và chủ động cân đối nguồn vốn đặt kỳ vọng cao về việc nắm bắt cơ hội trong chu kỳ tăng trưởng mới.
Năm 2026 được nhìn nhận là bước khởi đầu của giai đoạn 2026-2030, là tiền đề để các doanh nghiệp cùng nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng.
Dưới góc nhìn của doanh nghiệp ngân hàng, ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) cho biết, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số là một thách thức lớn trong năm nay, nhưng hiện nay chúng ta đang chứng kiến sự tăng trưởng tương đối đồng đều ở các động lực như đầu tư, xuất nhập khẩu và tiêu dùng.
Một cách thận trọng, tại VIF 2026, ông Việt Anh cho rằng, để xác định nền kinh tế đã thực sự bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới hay chưa, cần xem xét 5 yếu tố: Thứ nhất, doanh nghiệp mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thứ hai, lợi nhuận tăng trưởng và dòng tiền được cải thiện. Thứ ba, năng suất lao động tăng. Thứ tư, thu nhập của các hộ gia đình được cải thiện. Thứ năm, hệ thống tài chính và kinh tế vĩ mô duy trì sự ổn định để bảo đảm những kết quả tăng trưởng này có thể kéo dài.
"Đối chiếu với các yếu tố trên, chúng tôi nhận thấy hoạt động mở rộng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đã diễn ra, nhưng mức độ chưa đồng đều giữa các khu vực", ông nói.
Từ góc độ ngân hàng, ông cho biết thêm, khi có thông tin rõ ràng hơn về hoạt động kinh doanh và dòng tiền của doanh nghiệp, chúng tôi cũng có thêm cơ sở để đánh giá, hỗ trợ và cung cấp vốn.
Đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa, hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm 2026 chưa suy giảm nhưng cũng chưa ghi nhận sự khởi sắc rõ nét. Hiện tại, đầu tư công, các doanh nghiệp lớn và khu vực FDI vẫn đang đóng vai trò là những động lực tăng trưởng chủ yếu.
"Khi các chủ thể trong nền kinh tế dần thích ứng với những thay đổi, dòng tiền, hàng hóa và thông tin sẽ được lưu chuyển thông suốt hơn. Mức độ lan tỏa của tăng trưởng khi đó sẽ được thể hiện qua năng suất lao động, hiệu quả hoạt động kinh doanh và niềm tin đầu tư trên toàn nền kinh tế", Phó Tổng Giám đốc TPBank chia sẻ.
Nhận định nền kinh tế vĩ mô đã có nhiều chuyển biến rõ nét, ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investment Việt Nam cho biết, "Chúng tôi đã nghiên cứu báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm của nhiều doanh nghiệp lớn niêm yết trên thị trường chứng khoán. Kết quả cho thấy tổng tài sản của các doanh nghiệp có tăng nhưng mức tăng chi tiêu vốn đầu tư (CapEx) lại khá thấp.
Đáng chú ý, mức độ gia tăng đầu tư có sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp. Nếu loại trừ phần tăng trưởng đến từ Vingroup, mức tăng đầu tư của nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ còn lại khá thấp.
Điều này cho thấy, trong khi môi trường kinh tế vĩ mô đang thúc đẩy tăng trưởng nhanh thông qua đầu tư, vẫn tồn tại những điểm nghẽn khiến khu vực doanh nghiệp tư nhân gặp khó khăn trong việc triển khai giai đoạn phát triển mới".
Theo ông Nguyễn Đức Hải, một trong những yếu tố đáng chú ý là chi phí vốn. Nhìn lại hơn một năm qua, chi phí vốn đã tăng khá nhanh, thậm chí có những thời điểm tăng đột biến.
Nếu phân tích cơ cấu chi phí vốn, có thể thấy mức tăng đến từ hai cấu phần chính. Thứ nhất là lợi suất trái phiếu Chính phủ, có thể xem là mức lãi suất tham chiếu phi rủi ro. Trong giai đoạn vừa qua, lợi suất này đã tăng khoảng 130 điểm cơ bản.
Thứ hai, chi phí vốn của doanh nghiệp còn chịu thêm phần bù rủi ro. Do đó, ngoài mức tăng khoảng 130 điểm cơ bản từ lợi suất trái phiếu Chính phủ, doanh nghiệp hiện phải trả thêm hơn 300 điểm cơ bản.
"Điều đó cho thấy một vấn đề là các thành viên thị trường hiện nay cũng đang yêu cầu mức lợi suất cao hơn rất nhiều so với giai đoạn trước", ông Hải nhận định.
Do đó, muốn giải quyết bài toán vốn, ông cho rằng cần gia tăng độ sâu tài chính của nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào ngân sách và hệ thống ngân hàng. Đồng thời, cần tạo thêm động lực để các kênh huy động vốn, chẳng hạn thị trường vốn, phát triển mạnh hơn và hỗ trợ khu vực tư nhân. Trong đó, quan trọng nhất là thu hút nguồn vốn dài hạn từ nhà đầu tư tổ chức.
"Theo tôi, hiện nay cần thể chế hóa và chuyên nghiệp hóa lực lượng nhà đầu tư tham gia thị trường. Với những sản phẩm đòi hỏi mức độ nghiên cứu cao và đánh giá chuyên sâu, cần có các nhà đầu tư chuyên nghiệp tham gia.
Chúng ta cần tạo động lực để các trung gian tài chính như quỹ đầu tư, các đơn vị nhận ủy thác... đứng ra tập hợp những nguồn vốn nhỏ lẻ từ cá nhân. Qua đó, bảo đảm những người chuyên nghiệp tham gia vào một thị trường chuyên nghiệp", ông Nguyễn Đức Hải nói.
Đáng chú ý, nhà quản lý của quỹ đầu tư Manulife cho rằng, việc sử dụng ngưỡng tài sản 2 - 3 tỷ đồng để xác định nhà đầu tư chuyên nghiệp, theo tôi, chưa thực sự hợp lý. Bởi người sở hữu tài sản 2 - 3 tỷ đồng không phải là hiếm nhưng số người có khả năng đọc, phân tích một bộ tài liệu dày hàng trăm trang với những điều khoản chi tiết lại không nhiều.
Theo đó, ông nhấn mạnh thay vì để những người chưa đủ năng lực tham gia vào những thị trường có mức độ rủi ro cao' Nếu tiếp tục buông lỏng vấn đề này, những hệ lụy tương tự có thể lặp lại, thì cần cải tổ thị trường theo hướng thu hút mạnh hơn sự tham gia của các nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức. Bên cạnh đó, cần minh bạch hóa các chế tài xử lý.
Tựu trung lại, ông cho rằng để khơi dòng vốn từ thị trường vốn - sẵn sàng cho nền kinh tế với củng cố nhận diện chu kỳ tăng trưởng mới, có hai vấn đề cần giải quyết. Thứ nhất, cần cải tổ lực lượng nhà đầu tư tham gia thị trường, tức là phía cầu. Thứ hai, ở phía cung, cần bảo đảm hành lang pháp lý ổn định và thông thoáng, giúp nhà đầu tư cũng như các tổ chức phát hành tự tin hơn khi tham gia thị trường, đồng thời không phải chịu chi phí tuân thủ quá lớn.
