Đón đầu chu kỳ dịch chuyển dòng vốn toàn cầu

Xu hướng dịch chuyển dòng vốn

Theo các chuyên gia, dòng vốn đầu tư toàn cầu đang dịch chuyển mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất tiên tiến và các hệ sinh thái công nghệ cao, tập trung tại những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu như Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Đài Loan. Xu hướng này đang tạo ra áp lực cạnh tranh lớn đối với nhiều nền kinh tế mới nổi.

Sự bùng nổ của AI cùng chính sách “Nước Mỹ trên hết” đang hút mạnh dòng vốn và doanh nghiệp toàn cầu về Mỹ, trong đó có nhiều doanh nghiệp từ Ấn Độ.

Đầu tháng này, Cố vấn kinh tế trưởng của Ấn Độ V. Anantha Nageswaran được cho là đã chỉ trích khu vực tư nhân vì không gia tăng đầu tư trong nước dù lợi nhuận ở mức cao. Thay vào đó, nhiều tập đoàn Ấn Độ đang mở rộng đầu tư sang Mỹ.

Reliance Industries - tập đoàn kinh doanh lớn nhất Ấn Độ - đang đẩy mạnh đầu tư vào Mỹ với kế hoạch xây dựng nhà máy lọc dầu mà Tổng thống Donald Trump gọi là “nhà máy lọc dầu đầu tiên trong 50 năm”. Trong khi đó, tỷ phú Gautam Adani được cho là đang lên kế hoạch rót 10 tỷ USD vào Mỹ, tạo khoảng 15.000 việc làm.

Đại sứ quán Mỹ cho biết các doanh nghiệp Ấn Độ dự kiến đầu tư hơn 20 tỷ USD vào Mỹ trong nhiều lĩnh vực, góp phần củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng năng lực sản xuất của nước này.

Các chuyên gia nhận định Mỹ ngày càng hấp dẫn dòng vốn nhờ sự kết hợp giữa thị trường tiêu dùng quy mô lớn, vị thế dẫn đầu về AI và các chính sách ưu đãi cho sản xuất trong nước - những lợi thế mà nhiều nền kinh tế mới nổi khó sánh kịp.

Alexandra Hermann Prasad, nhà kinh tế trưởng tại Oxford Economics, cho rằng việc hiện diện tại Mỹ cũng giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro thuế quan trong tương lai.

Dù Ấn Độ thu hút được 90,8 tỷ USD vốn FDI trong 12 tháng tính đến tháng 1/2026, tăng 13% so với cùng kỳ năm trước, nhưng phần lớn dòng vốn này bị bù trừ bởi việc doanh nghiệp nước ngoài chuyển lợi nhuận về nước và các công ty Ấn Độ gia tăng đầu tư ra nước ngoài. Vì vậy, FDI ròng của nước này vẫn ở mức rất thấp, gần chạm đáy lịch sử, theo báo cáo mới công bố của Morgan Stanley.

Quốc gia Nam Á này hiện đối mặt với “cú sốc kép” về dòng vốn: lượng vốn hồi hương của nhà đầu tư nước ngoài vượt 50 tỷ USD trong năm thứ hai liên tiếp, trong khi đầu tư ra nước ngoài của doanh nghiệp Ấn Độ tăng lên 35,8 tỷ USD, gấp 2,6 lần so với hai năm trước.

Theo bà Hanna Luchnikava-Schorsch - Trưởng bộ phận Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương tại S&P Global Market Intelligence, thay vì tái đầu tư tại Ấn Độ, nhiều tập đoàn toàn cầu đang chuyển sang “thu hoạch lợi nhuận” để tài trợ cho các khoản đầu tư tại các thị trường khác. Dòng vốn hiện có xu hướng quay trở lại các nền kinh tế phát triển như Mỹ.

"Để tiếp tục thu hút vốn toàn cầu, nền kinh tế Ấn Độ cần “tự đổi mới” bằng cách xây dựng các doanh nghiệp thế hệ mới có quy mô toàn cầu", ông Rajgarhia phát biểu bên lề Motilal Oswal Conference 2026.

Các chuyên gia cho rằng nếu chưa tạo được bước chuyển này, tâm lý của nhà đầu tư quốc tế với Ấn Độ có thể vẫn kém tích cực. Theo đó, nước này cần đẩy nhanh phát triển hệ sinh thái sản xuất tiên tiến, các ngành công nghệ cao và tăng ưu đãi cho hoạt động tái đầu tư để trở lại cuộc đua thu hút dòng vốn toàn cầu.

Cơ hội nào cho Việt Nam?

Trước xu hướng dòng vốn toàn cầu dịch chuyển vào AI, công nghệ cao và sản xuất tiên tiến, các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần chuyển nhanh từ lợi thế “chi phí thấp” sang xây dựng năng lực công nghệ và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nếu không muốn tụt lại trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI thế hệ mới.

Theo đó, Việt Nam cần ưu tiên phát triển các ngành có giá trị gia tăng cao như AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, công nghệ xanh và sản xuất thông minh, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các lĩnh vực gia công thâm dụng lao động. Cùng với đó là đẩy mạnh đầu tư cho hạ tầng số, năng lượng và logistics nhằm đáp ứng yêu cầu của các tập đoàn công nghệ toàn cầu.

Một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ cao. Trong bối cảnh các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu như Hoa Kỳ, Hàn Quốc hay Đài Loan đang hút mạnh nhân tài và dòng vốn, Việt Nam cần có chính sách đào tạo kỹ sư AI, tự động hóa và bán dẫn quy mô lớn, đồng thời tạo cơ chế thu hút chuyên gia quốc tế.

Ngoài ưu đãi thuế, Việt Nam cũng cần xây dựng môi trường đầu tư ổn định và có khả năng giữ chân dòng vốn lâu dài. Bài học từ Ấn Độ cho thấy thu hút được FDI chưa đủ, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để doanh nghiệp tái đầu tư và hình thành hệ sinh thái doanh nghiệp nội địa đủ sức tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.