Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tiếp tục biến động, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 vẫn duy trì đà tăng tích cực.
Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường kinh doanh và triển vọng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam.
Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến ngày 27/4/2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 18,24 tỷ USD, tăng 32% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn FDI thực hiện đạt khoảng 7,4 tỷ USD, tăng 9,8% và là mức cao nhất của cùng kỳ trong 5 năm trở lại đây.
Đáng chú ý, dòng vốn đăng ký mới tiếp tục tăng mạnh. Cả nước có 1.249 dự án được cấp phép mới với tổng vốn đăng ký đạt 12,15 tỷ USD, gấp 2,2 lần cùng kỳ năm trước về quy mô vốn. Điều này cho thấy Việt Nam vẫn đang nằm trong nhóm điểm đến hấp dẫn của khu vực ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu diễn ra mạnh mẽ.
Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là lĩnh vực thu hút vốn lớn nhất khi chiếm hơn 82% tổng vốn FDI thực hiện. Bên cạnh đó, các lĩnh vực như bất động sản, năng lượng, logistics và hạ tầng dịch vụ hiện đại cũng ghi nhận dòng vốn đáng kể.
Singapore tiếp tục là nhà đầu tư lớn nhất với hơn 6 tỷ USD vốn đăng ký mới, chiếm gần một nửa tổng vốn cấp mới. Hàn Quốc đứng thứ hai với hơn 4 tỷ USD, tiếp theo là Trung Quốc, Nhật Bản và Hồng Kông (Trung Quốc). Cơ cấu này phản ánh xu hướng dịch chuyển đầu tư của các tập đoàn châu Á vào Việt Nam ngày càng rõ nét, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất điện tử.
Hơn 46.500 dự án FDI đang đóng góp trên 20% GDP và khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu.
Phát biểu tại Diễn đàn Nhịp cầu Phát triển Việt Nam 2026 với chủ đề “Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và kinh tế tư nhân trong nước: Hợp lực tạo sức bật tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới” mới đây, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao hơn, chất lượng hơn, bền vững hơn và có khả năng chống chịu cao hơn trước những tác động của khu vực và toàn cầu.
Theo Phó Thủ tướng, cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế hiện nay không còn dựa chủ yếu vào chi phí lao động thấp hay ưu đãi thuế như trước. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm nhiều hơn tới chất lượng thể chế, tính ổn định chính sách, hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lượng xanh và năng lực đổi mới sáng tạo.
Hiện Việt Nam có hơn 46.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký hơn 543 tỷ USD. Vốn thực hiện lũy kế đạt khoảng 357,6 tỷ USD. Khu vực FDI hiện đóng góp khoảng trên 20% GDP, khoảng 70% kim ngạch xuất khẩu và tạo việc làm cho hàng triệu lao động.
"Đối với Việt Nam, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội rất lớn để tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, chuyển đổi và làm mới động lực tăng trưởng dựa trên ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển kinh tế tư nhân", Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Chính phủ, chất lượng liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn chưa đạt kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chỉ tham gia ở các khâu giá trị gia tăng thấp; tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành công nghiệp còn hạn chế; năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp nội chưa theo kịp yêu cầu của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đây cũng là lý do Việt Nam đang chuyển mạnh tư duy từ “thu hút FDI đại trà” sang “hợp tác đầu tư có chọn lọc”, lấy chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khả năng lan tỏa làm tiêu chí trọng tâm.
"Chúng tôi không chỉ đánh giá và quan tâm nhà đầu tư mang bao nhiêu vốn vào Việt Nam, mà quan trọng hơn là mang công nghệ gì, tạo ra giá trị gia tăng gì, đào tạo được nguồn nhân lực ra sao, kết nối được bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng, đóng góp như thế nào cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế. FDI thế hệ mới không chỉ đến Việt Nam để sản xuất, để khai thác thị trường, mà cần cùng Việt Nam tạo ra giá trị mới, năng lực mới và vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Theo định hướng của Chính phủ, thời gian tới Việt Nam sẽ ưu tiên thu hút các dự án trong lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, vật liệu mới, logistics hiện đại và các ngành công nghệ chiến lược.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cải cách thể chế tiếp tục được xác định là yếu tố then chốt. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hoàn thiện khung pháp lý là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất hiện nay.
“Việc rà soát, cắt giảm mạnh thủ tục hành chính không chỉ tốt cho nhà đầu tư nước ngoài mà tốt cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Tinh thần này cũng được thể hiện trong Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương khóa XIV, với định hướng đổi mới chính sách thu hút FDI theo hướng giảm phụ thuộc vào ưu đãi thuế, chuyển sang cơ chế ưu đãi dựa trên hiệu quả đầu tư, chuyển giao công nghệ và đóng góp thực chất cho nền kinh tế.
Cho ý kiến về nội dung này, bà Nguyễn Thúy Hạnh - Tổng Giám đốc Standard Chartered Việt Nam cho rằng, việc hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam có thể tạo thêm niềm tin cho các nhà đầu tư quốc tế, nhất là khi các quy định pháp lý tiệm cận hơn với chuẩn mực quốc tế. Nhiều nhà đầu tư sẽ cảm thấy an tâm hơn khi môi trường pháp lý và cơ chế vận hành của trung tâm tài chính được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế.
Không chỉ cải thiện môi trường đầu tư, bài toán lớn hơn đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu thay vì chỉ đóng vai trò gia công.
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, phát triển doanh nghiệp trong nước và công nghiệp hỗ trợ là nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược lâu dài. Nhà nước sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và kết nối với các tập đoàn đa quốc gia.
Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng mà còn từng bước hình thành đội ngũ doanh nghiệp Việt có khả năng trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 cho các tập đoàn toàn cầu.
Ở góc độ địa phương, nhiều tỉnh thành đang chủ động cải thiện hạ tầng và môi trường đầu tư để đón dòng vốn mới. Tại Thái Nguyên, địa phương này đang đẩy mạnh giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch, triển khai cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục đầu tư nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cho doanh nghiệp.
Theo ông Nguyễn Đình Việt - Phó Trưởng Ban Quản lý các Khu công nghiệp Thái Nguyên, địa phương đang phối hợp với các nhà đầu tư hạ tầng để sớm hoàn thiện quỹ đất sạch, đồng thời tăng tốc cải cách hành chính nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh thu hút FDI.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng để đón được dòng vốn FDI thế hệ mới, Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào lợi thế chi phí thấp. Thay vào đó, nền kinh tế cần nâng cao năng lực nội sinh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Có thể nói, đây là giai đoạn Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình cụ thể hóa các định hướng thu hút FDI chất lượng cao thành cơ chế, chính sách thực thi rõ ràng, nhằm nắm bắt hiệu quả làn sóng dịch chuyển đầu tư toàn cầu đang diễn ra mạnh mẽ.
Với đà tăng trưởng hiện nay, nhiều chuyên gia dự báo dòng vốn FDI vào Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030 có thể đạt khoảng 38 - 40 tỷ USD mỗi năm. Tuy nhiên, bài toán của giai đoạn tới không chỉ là “thu hút bao nhiêu vốn”, mà là làm sao để dòng vốn đó tạo ra năng lực sản xuất mới, chuyển giao công nghệ thực chất và nâng vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu.
