Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump thờ ơ trước đợt bán tháo đồng USD gần đây đang khiến giới đầu tư đặt câu hỏi tiền tệ dự trữ toàn cầu liệu có đang bước vào một chu kỳ suy yếu kéo dài?
Ngày 27/1, sau khi Tổng thống Donald Trump phát biểu rằng ông “không lo ngại đồng USD suy yếu” trong cuộc trả lời báo chí ở bang Iowa, chỉ số Bloomberg Dollar Spot Index - thước đo sức mạnh đồng USD so với các đồng tiền chủ chốt - đã giảm khoảng 1,1 – 1,2% trong phiên này. Đây là mức giảm trong một ngày lớn nhất kể từ tháng 4/2022.
Không chỉ USD, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ cũng suy yếu, trong khi các tài sản hưởng lợi từ cái gọi là “debasement trade” – chiến lược phòng vệ trước rủi ro đồng tiền mất giá – đồng loạt tăng mạnh.
Theo Stephen Jen, nhà sáng lập quỹ Eurizon SLJ Capital, đây có thể là điểm khởi đầu của một pha suy yếu mới của USD, trong bối cảnh chính quyền Trump ưu tiên một tỷ giá có lợi cho xuất khẩu Mỹ.
“Rất có thể đây là chặng tiếp theo trong xu hướng đi xuống của đồng USD, và nhiều người vẫn chưa sẵn sàng cho kịch bản này,” ông Jen nhận định, đồng thời cho biết, cả một thế hệ chuyên gia tiền tệ đã quen với mô hình đồng USD mạnh đi kèm với kinh tế Mỹ mạnh, và gặp khó khi phải hình dung một nền kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng tốt nhưng đồng tiền lại suy yếu.
Quan điểm này phản ánh sự thay đổi lớn trong tư duy thị trường. Trong hơn một thập kỷ qua, USD thường đóng vai trò tài sản trú ẩn mỗi khi rủi ro toàn cầu gia tăng. Nhưng lần này, chính các rủi ro nội tại của Mỹ – từ thâm hụt ngân sách, căng thẳng chính trị, đến những tín hiệu can thiệp chính sách – lại đang trở thành yếu tố gây áp lực lên đồng tiền này.
Phát biểu của ông Trump tại bang Iowa, rằng đồng USD suy yếu là “tốt cho doanh nghiệp Mỹ”, được xem là phù hợp với lập luận lâu nay của Nhà Trắng về thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu. Tuy nhiên, điều khiến thị trường phản ứng mạnh là việc Tổng thống - tiếng nói quan trọng về mặt tâm lý trên thị trường tiền tệ - lại tỏ ra hoàn toàn không lo ngại.
“Khi người có khả năng bảo vệ đồng tiền tỏ ra thờ ơ, lớp đệm tâm lý của USD mỏng đi rõ rệt,” ông Anthony Doyle, Giám đốc chiến lược đầu tư tại Pinnacle Investment Management, nhận xét.
Theo ông Doyle, thị trường đang buộc phải đánh giá lại một câu hỏi cốt lõi: liệu Mỹ có đang yêu cầu nhà đầu tư chấp nhận mức độ ổn định thấp hơn, và đổi lại họ sẽ đòi hỏi mức bù rủi ro cao hơn khi nắm giữ tài sản Mỹ?
Đợt suy yếu gần đây của USD không chỉ đến từ phát ngôn của Tổng thống. Trước đó, thị trường đã bị xáo trộn bởi những lo ngại về vai trò lãnh đạo kinh tế của Mỹ, đặc biệt sau các động thái chính trị gây tranh cãi khiến quan hệ với đồng minh trở nên căng thẳng.
Bên cạnh đó, giới giao dịch tiền tệ cũng đang tính đến khả năng Mỹ có một Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mới với quan điểm mềm mỏng hơn về lãi suất, cùng những lo ngại ngày càng tăng về tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ. Thâm hụt ngân sách lớn và nợ công cao cũng tiếp tục phủ bóng lên triển vọng dài hạn của USD.
Trong bối cảnh đó, việc Bộ Tài chính Mỹ gần đây yêu cầu Fed New York tiến hành một cuộc khảo sát tỷ giá USD/JPY trên thị trường đã làm dấy lên đồn đoán rằng Washington có thể sẵn sàng phối hợp với Tokyo để hỗ trợ đồng yen, gián tiếp chấp nhận một đồng USD yếu hơn.
“Bình luận của ông Trump về cơ bản đã xác nhận câu chuyện mà thị trường đang kể. Dù chính quyền vẫn phủ nhận việc theo đuổi một đồng USD yếu, hành động và thông điệp lại cho thấy điều ngược lại”, ông Brent Donnelly, Chủ tịch Spectra Markets, nhấn mạnh.
Mặt trái của sự suy yếu của USD là đà tăng mạnh của các đồng tiền khác. Euro và bảng Anh đã vươn lên mức cao nhất kể từ năm 2021, trong khi franc Thụy Sĩ chạm đỉnh kể từ năm 2015. Tại châu Á, ringgit Malaysia và đô la Đài Loan dẫn đầu đà tăng.
“Đồng USD suy yếu là chất xúc tác chính cho đà tăng của tiền tệ châu Á – Thái Bình Dương,” ông Wee Khoon Chong, chiến lược gia thị trường APAC tại BNY, nhận định. Bên cạnh đó là các yếu tố nền tảng như phục hồi tăng trưởng, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ, và dòng vốn đang quay trở lại khu vực.
Sự mạnh lên của tiền tệ châu Á cũng phần nào giúp giảm áp lực cho các đồng tiền từng chịu sức ép vì thâm hụt và tài khóa, như peso Philippines, rupee Ấn Độ hay rupiah Indonesia.
Tại Trung Quốc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC) đã điều chỉnh mạnh tỷ giá tham chiếu của nhân dân tệ sau cú trượt của USD, đưa mức tỷ giá tham chiếu vượt ngưỡng 7 nhân dân tệ đổi 1 USD – một động thái được thị trường theo dõi sát sao.
Dù USD vẫn ở mức tương đối cao so với lịch sử dài hạn, nhiều nhà đầu tư cho rằng thời kỳ “đặc quyền Mỹ” – nơi đồng USD mạnh nhờ kinh tế vượt trội và vai trò địa chính trị – đang dần nhạt phai, khi các nền kinh tế khác phục hồi và thu hẹp khoảng cách tăng trưởng.
“Rủi ro đối với USD, đặc biệt so với các đồng tiền châu Á (ngoài Nhật Bản), đang nghiêng nhiều hơn về phía giảm giá,” ông Christopher Wong, chiến lược gia tiền tệ tại OCBC, đánh giá. Theo ông, chỉ một cú “diều hâu” bất ngờ từ Fed hoặc một cú sốc lớn về tâm lý rủi ro mới có thể đảo ngược xu hướng này.
