Trong trung tâm kinh tế cuộn chảy mọi mạch nguồn giao thương của xứ sở Dubai, thật thú vị khi được gặp gỡ những câu chuyện kinh doanh, đời sống khác biệt.
Hơn thế, được gặp gỡ những góc riêng Việt Nam ở đó.
Tôi đến Dubai tối ngày 10/11 trên chuyến bay thẳng của Emirates - hãng hàng không của các Tiểu Vương quốc Ả Rập. Một ngày từ Việt Nam, hãng này có 2 chuyến bay thẳng đến Dubai và ngược lại.
Nhập cảnh vào Dubai năm nay, tôi không thấy có các quầy với viên chức như ngày trước mà chỉ thấy máy tự động. Tôi vào một quầy và làm thủ tục, scan hộ chiếu. Sau thao tác gần 120 giây, tôi đã hoàn tất thủ tục nhập cảnh ra lấy đồ, dù có hàng quá khổ nhưng tại quầy nhận hàng mọi thứ đã sẵn sàng trong vài phút, thật là siêu nhanh. Nghĩ lại mới thấy đến nay chỉ có Dubai là nhập cảnh tự động hoàn toàn AI cho du khách không phải dân bản địa.
Tôi nhớ 10 năm trước khi đến Mỹ, nhập cảnh lần đầu cũng là tự động máy quét hộ chiếu cho khách đến kinh doanh với Visa B1 và B2 nghĩa là không cần con người, nhưng 1 năm sau thì lại trở lại như cũ là toàn bộ kiểm tra tại quầy, có nhân viên hỏi và kiểm tra trước khi nhập cảnh. Singapore cũng chả khá hơn, máy luôn lỗi và cũng không tự động. Tại Indonesia, trong chuyến đi tháng 7/2025, khi khách nhập cảnh cũng thấy họ bày một dàn máy móc, nhưng sau 20 phút tôi lại phải làm ở quầy có nhân viên.
Tại Việt Nam, vì là người bản địa nên ngay khi có ứng dụng làm thủ tục qua máy, tôi quyết xuất cảnh bằng kiểm tra máy tự động AI. Sau 20 phút làm đi làm lại, tôi cũng được cửa kính xuất cảnh mở ra và khi trở lại nhập cảnh cũng kiên nhẫn không kém với 20 phút. Dù đã hết kiên nhẫn nhưng tôi vẫn kiên trì và cánh cửa kính nhập cảnh mở ra. Thật là không dễ dàng gì! Châu Âu vẫn xưa cũ, đến Pháp mất 3 tiếng đồng hồ nhập cảnh.
Vì chúng tôi kinh doanh với Dubai rất nhiều nên hàng năm thường đến Dubai. Lần này, do một số vấn đề, tôi trở lại sau 3 năm cách quãng. Thật thú vị khi sau 3 năm nơi đây đã thay đổi rất nhiều.
Trước đây, họ mở cửa hàng như các nhà quanh chợ Bến Thành, nườm nượp người từ các nước xung quanh như Iraq, Thổ Nhĩ Kỳ, Oman, Iran… đến buôn bán, xem mẫu mã, chốt và kho giao hàng. Giao dịch nhộn nhịp nhưng cái nóng của Dubai rất khắc nghiệt nên có phần xô bồ. Giờ đây, các cửa hàng đã rút lên các tòa nhà hay các khách hàng mua trực tuyến từ cửa hàng. Hầu hết giao dịch chuyển sang online.
Tiếp chúng tôi đầu tiên trong chuyến đi là một doanh nghiệp có văn phòng hiện đại rất đẹp và xa hoa. Tôi hơi bất ngờ vì trước lối vào bên trong văn phòng này treo 1 tác phẩm Sen của họa sỹ Việt Nam Đặng Phương Việt và bên trong treo nhiều bức khác của họa sỹ Đào Hải Phong hay Hoài Thương, Nguyên Văn Đức. Tất cả các bức tranh đều tuyệt đẹp và làm cho không khí tràn ngập văn hóa Việt Nam ngay tại văn phòng của doanh chủ rất thành công người Ấn Độ, người đã làm ăn gần 35 năm tại Dubai. Tôi luôn ngưỡng mộ năng lực xuất khẩu văn hóa Hàn Quốc hay Hồng Kông, quá hay và hiệu quả. Vì vậy, khi nhìn thấy các văn phòng khác trên thế giới treo các các tuyệt tác hội họa của Việt Nam, trong lòng liền tràn ngập xúc động.
Không biết thế nào nhưng lần này tôi cảm giác Dubai thân thiện, kinh doanh nhiều mà khá dễ dàng. Dubai cho mình nhiều cơ hội kinh doanh nhưng mình hay lướt qua nhanh, chưa đánh giá đúng giá trị của họ và dành đủ thời gian cho họ. Chỉ khi mình nhìn nhận ra thì mới có hành động tương xứng. Tôi làm việc với Aneel nhiều năm, năm nay đi thăm khách hàng mới có cảm giác thân thiết. Có lẽ những lần trước chỉ có thương vụ xong rồi kết thúc.
Khép lại buổi gặp với đơn hàng bán cho họ khá lớn, chúng tôi vào một trung tâm để ăn trưa. Aneel 28 tuổi, mới lấy vợ và có 1 cậu con 6 tháng vô cùng dễ thương. Tôi hỏi 2 người quen nhau như thế nào? Aneel kể cậu ấy nhìn thấy người vợ hiện nay của mình ở một hội nghị và thấy rất thích, thế là cậu ấy về kiểm tra hồ sơ lý lịch thấy cùng đẳng cấp với cậu, gia đình bạn ấy cũng rất gia giáo và không có điều tiếng gì. Tuy nhiên, hai người không gặp gỡ trò chuyện gì. Sau khi kiểm tra hồ sơ, Aneel bảo bố mẹ mình qua nhà cô gái đặt vấn đề dạm ngõ như ở Việt Nam. Gia đình cô gái rất thích, hai bên đặt mối quan hệ, khi đó họ mới nói chuyện với nhau.
Aneel đẹp trai, hiện đại, học đại học và đi nhiều nơi trước khi di cư từ Ấn sang Dubai. Vì vậy, thoạt nghe tôi rất ngạc nhiên.
Nhân cơ hội đi gặp khách hàng kế tiếp, tôi cũng hỏi 2 người bạn đã quen nhiều năm, một người là 8 năm và người còn lại là 12 năm, xem họ lấy vợ như thế nào? Câu trả lời là: Toàn bộ quá trình lấy vợ do cha mẹ quyết định và kiểm tra toàn bộ gia thế xem có môn đăng hộ đối với họ không? Cha mẹ quyết định như thế nào thì họ làm như thế! Có thể nói là họ đã và vẫn đang giữ các tập quán truyền thống trong mai mối hôn nhân của gia đình mình ngay giữa Dubai hào nhoáng.
Trong kinh doanh, đến thị trường nào và trong lĩnh vực nào, tôi cũng thường tự đặt câu hỏi vì sao. Tại sao thương mại giữa Việt Nam và Dubai ngày càng sôi động như vậy nhưng các hãng hàng không Việt Nam lại không mở đường bay thẳng qua Dubai dù Emirates có cả 2 chuyến từ TP HCM, Việt Nam hàng ngày? Hay nhiều dân tộc qua Dubai làm ăn, xây dựng tương lai, ví dụ như người Ấn Độ..., vậy điều gì giúp họ thành công rực rỡ ở đây?
Khi làm việc với người Ấn ở Dubai, tôi phát hiện tất cả những người đã làm chục năm từ trẻ cho đến khi lấy vợ, kể cả con ông chủ hay những người quản lý cho công ty từ Ấn Độ qua làm việc vô cùng chăm chỉ. Nhiều người lấy vợ do gia đình mai mối và dẫn cả gia đình sang Dubai làm ăn.
Vợ của Aneel học về máy tính. Theo chồng đến Dubai, cô ở nhà lo quán xuyến việc gia đình. Nhiều người vợ ở các gia đình khác cũng lựa chọn ở nhà, quán xuyến gia đình sau khi lấy chồng, cho dù họ học đại học ở các ngành khoa học hay kinh doanh...
Bù lại, đàn ông ở Dubai, trong các doanh nghiệp đều làm việc từ 9h sáng và về nhà lúc 9h tối, tất cả các ngày trong tuần như vậy. Gia đình họ ăn tối sớm là 9h tối, và khi về con họ hầu như đã ngủ. Để tồn tại và phát triển công ty giữa một Dubai phát triển thì người ta phải làm việc như vậy.
Khi tôi chia sẻ câu chuyện kinh doanh văn hóa Dubai với các bạn ở văn phòng Phúc Sinh, thì các chị em xinh tươi nói rằng mặc dù họ thích lấy các anh chàng đẹp trai giàu có, nhưng vẫn phải đi làm.
Với trường hợp của Kader, tôi lại được thấy góc nhìn khác biệt. Anh là con út trong gia đình kinh doanh lớn, học ở Anh, làm nghiên cứu sinh ở Đức, lấy vợ người Anh, rồi mở phòng khám ở Đức. Lần đầu tiên Kader đến gặp Phúc Sinh đã mê mẩn văn phòng treo đầy tác phẩm hội họa và mong ước có một ngày sẽ sưu tập các tác phẩm hội họa Việt Nam. Sau các cuộc nói chuyện về kinh doanh thì hội họa luôn là chủ đề yêu thích của Kader. Anh luôn cảm thấy có nhiều kết nối với hội họa. Xin chia sẻ là Kader chưa bao giờ sưu tập các tác phẩm hội họa trước đó.
Từ sự chú ý về văn hóa người Ấn tại Dubai, tôi hỏi Kader lấy vợ như thế nào? Kader chia sẻ mình và vợ trực tiếp quen nhau, tìm hiểu rồi mới đến gia đình. Kader là con ông chủ, lại lấy người nước ngoài và tự tìm hiểu, nên bị gia đình phản đối dữ dội, nhưng anh vẫn kiên trì bảo vệ tình yêu và thành công. Lúc đầu, Kader ở Đức nên mọi thứ dễ dàng hơn. Để tiếp tục công việc y khoa của mình thì Kader làm từ 9h sáng đến 4h chiều tại công ty của cha, rồi từ 4h chiều đến 9h tối tại bệnh viện nổi tiếng và ăn tối chưa bao giờ trước 10h đêm. Để giữ nghề nghiệp và phù hợp với cuộc sống chưa bao giờ là dễ dàng, kể cả bạn là con ông chủ!
Khi Kader về Dubai kinh doanh, anh hỏi tôi tư vấn về tranh và sau đó đã mua rất nhiều tranh. Trong văn phòng hiện đại xa hoa của anh treo đầy các bức hội họa Việt Nam. Kader nói mọi người đến văn phòng ai cũng thích và sau những ngày làm việc, nhìn các bức hội họa cảm thấy nhẹ nhàng. Các khách hàng từ khắp nơi, đặc biệt từ châu Âu rất thích văn phòng ấy, có người thích bức của Họa sỹ Đào Hải Phong quá, sau khi hỏi mua không được đã xin phép làm thiệp Giáng sinh năm đó bằng hình của bức này.
Những lần nói chuyện, Kader luôn nói là anh Thông đã mở ra cho anh ấy một cách nhìn khác và một vẻ đẹp khác của thế giới bên cạnh một thế giới anh ấy đã thấy quen. Đó cũng là niềm vui lớn của tôi khi chia sẻ các tác phẩm hội họa với bạn bè, người thân hay khách hàng của mình.
Những dân tộc đến Dubai xây dựng sự nghiệp họ đã làm việc chăm chỉ, đầy hy sinh vất vả và họ đã gìn giữ văn hóa của họ, đôi khi rất khắc nghiệt. Để thành công không hề dễ dàng chút nào. Đã thành công rồi tiếp tục chăm chỉ sáng tạo để giữ thành công lại càng khó.
Và để có một Dubai hiện đại phát triển rực rỡ có không biết bao nhiêu sự cống hiến của các dân tộc khác trên thế giới đến đây làm ăn xây dựng sự nghiệp. Đóng góp của họ là vô cùng to lớn vì dân bản địa chỉ chiếm từ 8-10%. Và mỗi nước mỗi khác, mỗi dân tộc mỗi khác..., để hòa hợp thật không dễ dàng gì.
Chúng ta đi nhiều để thấy sự khác biệt để mở rộng tầm mắt và chúng ta rộng lượng hơn khi nhìn mỗi sự khác biệt. Năm mới xin chúc mọi người nhiều sức khỏe, an lành sau một năm đầy bão tố thiên tai.
.jpeg "Doanh nhân - “nhà báo” đặc biệt Phan Minh Thông")
