Việc áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT) 10% đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và một số dịch vụ trí tuệ nhân tạo cung cấp cho khách hàng nước ngoài đang đặt ra bất lợi về chi phí cho doanh nghiệp Việt Nam.
Góp ý Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề nghị bổ sung quy định về thuế suất 0% đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo cung cấp cho khách hàng nước ngoài.
Theo VCCI, dù Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 quy định thuế suất 0% đối với dịch vụ cung cấp trực tiếp cho tổ chức, cá nhân nước ngoài và được tiêu dùng ngoài Việt Nam, dịch vụ trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây hiện vẫn phải chịu thuế suất 10% do được phân loại là dịch vụ viễn thông theo Luật Viễn thông năm 2023.
Việc áp dụng thuế giá trị gia tăng (VAT) 10% đối với dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và một số dịch vụ trí tuệ nhân tạo cung cấp cho khách hàng nước ngoài đang đặt ra bất lợi về chi phí cho doanh nghiệp Việt Nam.
Bất cập này khiến doanh nghiệp Việt Nam chịu bất lợi về giá so với các nhà cung cấp trong khu vực, bởi khách hàng nước ngoài thông thường không được khấu trừ thuế VAT tại Việt Nam. Đáng chú ý, theo số liệu doanh nghiệp cung cấp cho VCCI, nếu phải tự hấp thụ khoản thuế 10% để duy trì sức cạnh tranh, lợi nhuận trước thuế của một dự án trung tâm dữ liệu điển hình có thể giảm khoảng 40-45%, ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn địa điểm đầu tư.
Đối với dịch vụ AI, VCCI cũng chỉ ra khoảng trống về hồ sơ chứng minh việc tiêu dùng ngoài Việt Nam. Các dịch vụ suy luận, huấn luyện và tinh chỉnh mô hình AI chưa có hướng dẫn cụ thể, trong khi sản phẩm nội dung thông tin số đã có quy định tương ứng. Vì vậy, VCCI đề nghị bổ sung nhóm sản phẩm, dịch vụ AI vào diện được áp dụng thuế suất 0%, đồng thời quy định hồ sơ chứng minh thông qua thông tin cư trú, địa chỉ thanh toán, địa chỉ IP hoặc dữ liệu tương tự của khách hàng nước ngoài.
Theo VCCI, việc điều chỉnh chính sách thuế cần được xem xét trong bối cảnh Việt Nam đang cạnh tranh thu hút đầu tư vào hạ tầng số. Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đặt mục tiêu đến năm 2030 kim ngạch xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ và giải pháp tích hợp AI đạt khoảng 5 tỷ USD, năng lực hạ tầng tính toán AI đạt khoảng 500 MW, trong khi tổng công suất trung tâm dữ liệu hiện có khoảng 221 MW.
VCCI cho rằng, nếu không sớm tháo gỡ bất cập, Việt Nam có nguy cơ bỏ lỡ các quyết định đầu tư đang được doanh nghiệp cân nhắc cho giai đoạn 2027-2030. Trong khi đó, theo số liệu doanh nghiệp cung cấp, khoản thuế VAT tương ứng với một dự án điển hình bình quân dưới 200 tỷ đồng mỗi năm, khoảng 0,06% số thu thuế VAT nội địa. Việc giữ được dự án tại Việt Nam còn tạo thêm nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và hoạt động cung ứng điện năng, băng thông, dịch vụ liên quan.
Vì vậy, VCCI đề xuất sửa quy định theo hướng loại trừ dịch vụ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây cung cấp cho khách hàng nước ngoài và được tiêu dùng ngoài Việt Nam khỏi nhóm dịch vụ viễn thông không được áp dụng thuế suất 0%. Với dịch vụ AI, cần bổ sung quy định về điều kiện và hồ sơ chứng minh tương tự sản phẩm nội dung thông tin số.
Đề xuất này không đồng nghĩa với việc mở rộng ưu đãi cho toàn bộ dịch vụ viễn thông hay dịch vụ AI. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các điều kiện đối với dịch vụ xuất khẩu, có hợp đồng, chứng từ thanh toán và tài liệu chứng minh dịch vụ được tiêu dùng ngoài Việt Nam.
TS Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cho rằng, trong môi trường kinh doanh số, ranh giới giữa dịch vụ viễn thông, dịch vụ công nghệ thông tin và dịch vụ cung cấp trên nền tảng số ngày càng có sự giao thoa. Việc áp dụng chính sách thuế cần tính đến bản chất giao dịch, đối tượng sử dụng và nơi tiêu dùng dịch vụ, thay vì chỉ căn cứ vào cách phân loại theo pháp luật quản lý chuyên ngành.
Đồng quan điểm với đề xuất của VCCI, chuyên gia nhấn mạnh rằng dịch vụ được cung cấp cho khách hàng nước ngoài và tiêu dùng ngoài Việt Nam cần được xem xét theo nguyên tắc của dịch vụ xuất khẩu. Nếu vẫn duy trì mức thuế 10%, doanh nghiệp trong nước sẽ gặp bất lợi về giá, đặc biệt trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây vốn đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài và có tính cạnh tranh xuyên biên giới.
