Cơ chế mua sắm thuốc, vật tư, thiết bị y tế cần được quy định rõ ràng, vừa bảo đảm quyền chủ động của các cơ sở khám, chữa bệnh, vừa phát huy hiệu quả mua sắm tập trung và tránh nguy cơ gián đoạn nguồn cung.
Thảo luận về Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi), nhiều ý kiến cho rằng, các quy định liên quan đến mua sắm thuốc, vật tư, thiết bị y tế cần tiếp tục được rà soát để tháo gỡ những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn. Trong đó, việc phân định quyền chủ động của cơ sở y tế, cơ chế mua sắm bổ sung và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung cần được làm rõ, tránh để những bất cập trong quy trình mua sắm ảnh hưởng đến hoạt động khám, chữa bệnh.
Góp ý Dự thảo, đại biểu Nguyễn Vũ Trung, Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh đề nghị làm rõ cơ chế mua sắm thuốc, vật tư, thiết bị y tế tại các cơ sở khám, chữa bệnh, đặc biệt là mối liên hệ giữa quy định mua sắm và thanh toán bảo hiểm y tế. Theo đại biểu, nếu các quy định chưa thống nhất, cơ sở y tế có thể gặp khó khăn trong quá trình tổ chức mua sắm, thanh toán và quyết toán chi phí khám, chữa bệnh.
Từ đó, đại biểu đề xuất bổ sung quy định cho phép các cơ sở y tế thuộc diện quy định tại khoản 3 Điều 35 chủ động mua sắm bằng nguồn thu từ dịch vụ khám, chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của Quỹ Bảo hiểm y tế. Việc mua sắm cần được hạch toán riêng, công khai, minh bạch và lưu trữ đầy đủ hồ sơ để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.
Một vấn đề khác được đại biểu lưu ý là cơ chế để trạm y tế xã lựa chọn nhà cung cấp, mua bổ sung trong trường hợp nhà cung cấp không bảo đảm giao hàng. Đối với chính sách ưu tiên thuốc sản xuất trong nước, đại biểu cho rằng cần gắn với các tiêu chí về chất lượng, khả năng thay thế trong điều trị, khả năng cung ứng và giá cả hợp lý. Đồng thời, cần có ngoại lệ đối với những trường hợp thiếu thuốc hoặc thuốc trong nước không phù hợp với yêu cầu điều trị trên lâm sàng.
Cùng quan tâm đến tính liên tục của nguồn cung thuốc, đại biểu Huỳnh Kim Minh Tâm, Đoàn ĐQBQ tỉnh An Giang đồng tình với cơ chế cho phép đơn vị chủ động mua sắm khi chưa có kết quả lựa chọn nhà thầu, không lựa chọn được nhà thầu hoặc thỏa thuận khung đã hết hiệu lực.
Tuy nhiên, theo đại biểu, Dự thảo cần quy định cụ thể hơn đối với trường hợp nhà thầu giao hàng chậm, giao thiếu hoặc không đáp ứng nhu cầu sử dụng thiết yếu. Đây là những tình huống có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng nhưng nếu thiếu cơ chế xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của cơ sở khám, chữa bệnh.
Đại biểu đề nghị làm rõ các điều kiện để đơn vị sử dụng được mua sắm bổ sung, thẩm quyền quyết định, phạm vi mua sắm cũng như giới hạn về số lượng và thời gian thực hiện. Cùng với đó, cần có cơ chế kiểm soát để tránh tình trạng mua sắm trùng lặp hoặc lợi dụng quy định này nhằm né tránh hình thức mua sắm tập trung.
Đặc biệt, đại biểu nhấn mạnh, trong lĩnh vực y tế, gián đoạn hoạt động mua sắm và cung ứng có thể khiến người bệnh phải chờ đợi, chuyển viện hoặc phát sinh thêm chi phí. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm, thời hạn thông báo tiến độ và tình trạng cung ứng của đơn vị mua sắm tập trung, đồng thời xác định nghĩa vụ khắc phục của nhà thầu khi không bảo đảm cam kết giao hàng.
Ở góc độ thực tiễn quản lý cơ sở khám, chữa bệnh, đại biểu Nguyễn Hồng Việt, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên, Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Thái Bình (tỉnh Hưng Yên) cho rằng cần bảo đảm hài hòa giữa quyền tự chủ của cơ sở y tế và lợi thế của hình thức mua sắm tập trung.
Chia sẻ từ thực tiễn của Bệnh viện Y học cổ truyền Thái Bình – một trong hai đơn vị được UBND tỉnh Hưng Yên giao thực hiện đấu thầu tập trung cấp địa phương, đại biểu cho biết hình thức này mang lại nhiều lợi ích. Cụ thể, mua sắm tập trung giúp thống nhất giá thuốc trên toàn tỉnh, giảm chi phí tư vấn đấu thầu, tăng cường công khai, minh bạch và tạo điều kiện điều tiết nguồn cung giữa các cơ sở y tế.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 3 theo hướng loại trừ các trường hợp mua sắm hàng hóa thuộc danh mục mua sắm tập trung hoặc danh mục thuốc áp dụng hình thức đàm phán giá khỏi cơ chế tự quyết định mua sắm của đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ nhóm 1, nhóm 2.
Theo đại biểu, việc quy định rõ phạm vi tự quyết định mua sắm sẽ góp phần tránh chồng chéo giữa quyền tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập với các cơ chế mua sắm đã được tổ chức thống nhất, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Bên cạnh đó, để chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu thuốc, đại biểu đề nghị đưa vào Luật cơ chế cho phép cơ sở y tế được chủ động mua thuốc với thời hạn tối đa 12 tháng trong trường hợp mua sắm tập trung chưa có kết quả đấu thầu.
