Lần đầu sau 25 năm, Google thiết kế lại thanh tìm kiếm và ra mắt tác nhân AI hoạt động 24/7, giữa áp lực ngày càng lớn từ ChatGPT và Perplexity.
Tại Google I/O 2026 hôm 20/5, CEO Sundar Pichai công bố AI Mode đã vượt mốc một tỷ người dùng hằng tháng chỉ sau một năm ra mắt, với lượng truy vấn tăng gấp đôi mỗi quý. Quý vừa qua, tổng lượng truy vấn Google Search đạt mức kỷ lục mọi thời đại.
Đây là số liệu Google sử dụng để lý giải cho chiến lược chuyển đổi sâu sắc nhất trong lịch sử công ty: tích hợp AI vào lõi của Search thay vì giữ nó như một tính năng bổ sung.
Ô tìm kiếm của Google gần như không thay đổi từ năm 1998. Phiên bản mới nhận đầu vào đa phương thức gồm văn bản, hình ảnh, tệp, video và các tab Chrome đang mở, tự động mở rộng khi người dùng gõ và đưa ra gợi ý AI vượt ra ngoài tính năng tự động hoàn thành thông thường.
Thay đổi này phản ánh xu hướng hành vi đã định hình rõ: truy vấn AI Mode trung bình dài gấp ba lần so với tìm kiếm truyền thống; các câu hỏi tiếp theo trong AI Mode tăng hơn 40% mỗi tháng tại Mỹ; hơn 1/6 lượt tìm kiếm AI Mode sử dụng đa phương thức qua giọng nói, hình ảnh hoặc video.
Áp lực cạnh tranh là động lực phía sau những thay đổi này. Theo Gartner, khối lượng tìm kiếm truyền thống được dự báo giảm 25% vào năm 2026 khi các công cụ AI thay thế người dùng trong nhiều truy vấn thông thường. ChatGPT và Perplexity tiếp tục mở rộng, dù Google vẫn giữ khoảng 89% thị phần tìm kiếm toàn cầu tính đến cuối 2025, theo SE Ranking.
Google Search đang chuyển từ hệ thống phản ứng với câu hỏi sang nền tảng tác nhân AI chủ động theo dõi thông tin thay cho người dùng.
Các "information agents" mới trong Search hoạt động 24/7 ngầm phía sau, quét internet theo tiêu chí người dùng thiết lập. Theo mô tả của Google, nếu đang tìm kiếm căn hộ, người dùng nhập tiêu chí và tác nhân AI sẽ tự động quét và thông báo khi có lựa chọn phù hợp, thay vì chờ người dùng quay lại tìm kiếm thủ công.
Đi kèm là "generative UI". Search tự tạo giao diện phản hồi phù hợp với từng câu hỏi theo thời gian thực, bao gồm bảng điều khiển hoặc công cụ theo dõi tùy chỉnh cho các công việc dài hạn như lên kế hoạch đám cưới hay quản lý chuyển nhà.
Ngoài Search, Google còn ra mắt Gemini Spark, tác nhân AI cá nhân cạnh tranh trực tiếp với Apple Intelligence và Microsoft Copilot. Spark vận hành trên đám mây, hoạt động liên tục 24/7, tích hợp với Gmail, Docs, Slides và tiếp tục xử lý công việc ngay cả khi người dùng đóng máy tính.
Khác với các trợ lý AI trước đây chủ yếu gợi ý, Spark được thiết kế để thực thi. Nó sẽ phân tích sao kê thẻ tín dụng hằng tháng, tổng hợp ghi chú cuộc họp thành tài liệu, soạn sẵn email dự án chờ phê duyệt. Nền tảng là Gemini 3.5 Flash kết hợp Antigravity, framework tác nhân vừa được cập nhật.
Về chi phí, Google công bố Gemini 3.5 Flash nhanh hơn các mô hình frontier đối thủ bốn lần về token đầu ra mỗi giây, với giá chưa bằng một nửa. Với các công ty xử lý khoảng 1 nghìn tỷ token mỗi ngày, chuyển 80% khối lượng công việc sang 3.5 Flash có thể tiết kiệm hơn 1 tỷ USD mỗi năm, theo ước tính của Google.
Dù đầy hứa hẹn, nhưng đằng sau các số liệu tăng trưởng là một xu hướng gây lo ngại cho ngành xuất bản. 93% phiên tìm kiếm trong AI Mode kết thúc mà không có lượt click ra website bên ngoài; tỷ lệ zero-click đạt 58,5% ở Mỹ và 59,7% ở châu Âu trong năm 2025, theo dữ liệu tổng hợp. Theo Reuters Institute và Chartbeat, lưu lượng từ Google đến các nhà xuất bản toàn cầu đã giảm 33%, riêng tại Mỹ giảm 38%.
Dù vậy về mặt tài chính, Google chưa bị ảnh hưởng trực tiếp. Doanh thu quảng cáo Search vẫn đạt 60,4 tỷ USD trong quý I/2026, tăng 19% so với cùng kỳ năm ngoái. Người dùng tìm kiếm nhiều hơn nhưng click ra ngoài ít hơn, và Google đang xây dựng mô hình kiếm tiền từ sự tương tác sâu hơn đó.
Điểm nhất quán trong chiến lược Google lần này là một mô hình (Gemini 3.5 Flash), một framework tác nhân (Antigravity), một luồng dữ liệu (3,2 triệu tỷ token mỗi tháng) chảy xuyên suốt từ Search, Gemini app đến Spark và Docs.
Với Việt Nam, bối cảnh này không xa. Báo cáo e-Conomy SEA 2025 của Google ghi nhận Việt Nam dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về mức độ sẵn sàng với AI, với 81% người dùng tương tác AI hằng ngày.
Năm 2025 cũng chứng kiến người dùng Việt chuyển dịch rõ rệt từ tìm hiểu khái niệm sang sử dụng thực tế, với các truy vấn như "cách làm video AI" hay "tạo ảnh Gemini" thay thế câu hỏi "AI là gì?"
Khi các tác nhân thông tin (information agents) và Gemini Spark được triển khai rộng, câu hỏi đặt ra không phải là người dùng Việt có dùng AI hay không, mà là họ có sẵn sàng trao quyền cho các tác nhân AI bắt đầu chủ động hành động thay họ.
