Lãi suất liên ngân hàng lên cao ở phiên giao dịch cuối tháng 6, trong khi chờ "thẩm thấu" chính sách để hạ nhiệt lãi suất.
Thị trường bước qua tháng 7 với nhiều kỳ vọng lãi suất tiếp tục hạ nhiệt, tín dụng sẽ tiếp tục mở rộng, chảy vào các lĩnh vực ưu tiên phục vụ sản xuất kinh doanh và các lĩnh vực hạ tầng, dự án có ý nghĩa kiến tạo nền tảng cho nền kinh tế. Qua đó, hỗ trợ đạt mục tiêu tăng trưởng 2 chữ số đặt ra cho cả năm 2026 và tiếp tục ở mức cao trong giai đoạn tới.
Kỳ vọng của tháng 7 trên thị trường tài chính ngân hàng, đi cùng thời điểm hiệu lực từ 1/7 của Thông tư 25/2026/TT-NHNN. Đây là Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 22/2019/TT-NHNN, cho phép các ngân hàng nâng tỷ lệ tối đa vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%.
Quy định mới tại Thông tư, nâng tỷ lệ giúp các ngân hàng có thêm dư địa sử dụng nguồn vốn huy động ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn, từ đó giảm áp lực cân đối nguồn vốn trong bối cảnh nhu cầu tín dụng trung, dài hạn vẫn ở mức cao.
Mặt khác, cũng đặt ra những thách thức và đòi hỏi các ngân hàng phải nâng cao năng lực quản trị rủi ro, quản trị tốt dòng tiền để đảm bảo tránh mọi rủi ro thanh khoản khi được phép sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn nhiều hơn.
Theo các Thông tư của NHNN, cơ quan điều hành cũng cho phép tính 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR), qua đó tạo thêm dư địa cho hoạt động cấp tín dụng của các ngân hàng.
Cùng với đó, văn bản số 5386/NHNN-TD được NHNN ký gửi tới các ngân hàng thương mại về việc cấp tín dụng cho các dự án theo kiến nghị của doanh nghiệp cũng cho phép miễn tính dư nợ 18 dự án của ba doanh nghiệp gồm Tập đoàn Vingroup, CTCP Hạ tầng Hàng không Masterise và CTCP Tập đoàn Mặt Trời (Sungroup) khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng và có thể xem xét nới hạn mức tín dụng được cấp cho một hoặc nhóm khách hàng có liên quan (theo Quyết định 09/2024/QĐ-TTg).
Đồng bộ các chính sách đang hướng về một đích đến nhằm hạ nhiệt lãi suất, theo chuyên gia Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital. Chia sẻ trên kênh Tài chính Kinh doanh, ông Tuấn đánh giá, NHNN đang điều hành chính sách theo hướng linh hoạt, vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa quản trị rủi ro trong suốt quá trình thực hiện, thay vì vì e ngại rủi ro mà không hành động.
"Điểm tích cực là chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ đang được phối hợp chặt chẽ hơn so với trước đây, qua đó góp phần hạn chế những bất cập từng xuất hiện trong quá trình điều hành.
Những chính sách của NHNN sau 1/7 có một đích đến rất là rõ ràng, đó chính là hạ lãi suất cho nền kinh tế để chúng ta tiếp tục mở rộng tăng trưởng trong nửa cuối của năm 2026", ông nhận định.
Trên thực tế, trước thềm 1/7 khi chính sách từ Thông tư 25 có hiệu lực, phiên giao dịch ngày 30/6 trên thị trường mở vẫn ghi nhận các ngân hàng sẵn sàng vay mượn lẫn nhau với nhu cầu cao, chấp nhận mức chi phí lãi cao. Cụ thể, dữ liệu của NHNN ghi nhận phiên này, lãi suất bình quân liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm tăng lên 13%/năm, cao hơn 9,4 điểm % so với phiên trước đó. Đây là mức tăng rất mạnh chỉ sau một ngày, khi trước đó ở phiên 29/6 mới ở mức 3,6%/năm.
Trong khi đó, lãi suất các kỳ hạn dài hơn vẫn duy trì ở mức cao. Kỳ hạn 1 tuần giữ nguyên ở 8,5%/năm, kỳ hạn 2 tuần ở 8%/năm và kỳ hạn 1 tháng tăng nhẹ từ 7,6% lên 8,1%/năm.
Lãi suất liên ngân hàng tăng vọt vào thời điểm cuối quý, có tính chu kỳ do nhu cầu cân đối nguồn vốn, hạch toán khóa sổ. Thông thường trước kỳ khóa sổ báo cáo, các ngân hàng thường gia tăng nhu cầu cân đối thanh khoản, trạng thái vốn và các tỷ lệ an toàn. Các tổ chức đang dư vốn có xu hướng giữ lại nguồn VND, trong khi nhà băng cần vốn sẽ ưu tiên vay ở kỳ hạn dài hơn thay vì qua đêm để hạn chế phải quay vòng vốn liên tục trong những ngày cận thời điểm chốt số liệu. Do đó, cùng với lãi suất bình quân liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm tăng vọt, liên tiếp trong 2 phiên 29/6 và 30/6, lãi suất kỳ hạn 1 tuần cũng neo ở mức 8,5% - trong khi đó riêng phiên 29/6, lãi suất kỳ hạn qua đêm chỉ ở 3,6%.
Trên thị trường huy động tiền gửi tiết kiệm dân cư và tổ chức (thị trường), lãi suất huy động cũng ghi nhận được nhiều nhân viên nhà bằng giới thiệu mức cao, đặc biệt ưu đãi lãi suất cộng thêm cho các kỳ hạn từ 6 tháng, 12 tháng đến trên 12 tháng.
Trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng VND kỳ hạn 1 tuần neo ở mức cao và lãi suất thị trường 1 vẫn trên mặt bằng cao, NHNN đã mở nghiệp vụ hoán đổi USD/VND với các tổ chức tín dụng (TCTD) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài trong ngày 29/6. Cấu trúc nghiệp vụ gồm NHNN mua USD giao ngay và bán USD kỳ hạn. Quy mô tối đa là 1 tỷ USD; mỗi TCTD được đăng ký tối đa 80% tổng khối lượng công bố. Căn cứ trên tỷ giá cùng ngày, nếu sử dụng hết hạn mức, tương đương qua kênh này, có thể bơm thêm khoảng 23.991 tỷ đồng vào hệ thống và 7 ngày sau, đảo chiều dòng vốn khi bán lại USD.
Trong phiên 1/7, trên kênh cầm cố, NHNN mở đấu thầu 3.000 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày, 2.000 tỷ đồng ở kỳ hạn 35 ngày; 2.000 tỷ đồng ở kỳ hạn 56 ngày. Tất cả 7.000 tỷ đồng đều trúng thầu. Toàn bộ khối lượng đều trúng thầu với lãi suất 4,5%/năm. Phiên này có gần 14.000 tỷ đồng đáo hạn. NHNN không chào thầu tín phiếu mới trên kênh T-bill. Theo đó, cơ quan quản lý vẫn đang thực hiện cam kết trong việc tháo gỡ các nút thắt thanh khoản và hỗ trợ hoạt động của hệ thống ngân hàng, chủ động điều tiết các hoạt động OMO để đảm bảo hệ thống ngân hàng vận hành thông suốt.
Tuy nhiên, các chuyên gia rằng để hỗ trợ các ngân hàng giảm áp lực thanh khoản và hướng đến điều chỉnh lãi suất phù hợp khi đủ nguồn vốn đáp ứng nhu cầu cho vay, việc NHNN tiếp tục nghiên cứu nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại nhằm bổ sung thanh khoản cho hệ thống là rất cần thiết.
Cho đến hiện tại, trong bối cảnh giải ngân đầu tư công chưa đạt kế hoạch, lượng tiền tạm thời nhàn rỗi tại Kho bạc Nhà nước có thể được gửi tại các ngân hàng thương mại, tập trung 99% tại các Big 4, vẫn theo các chuyên gia là một khoản rất cần được khơi thông, có thể trở thành nguồn lực, tiếp động lực thúc đẩy tăng trưởng.
Dù vậy, theo quy định của pháp luật hiện hành, các TCTD không được dùng tiền này để cho vay, nhưng có thể dùng gián tiếp các khoản này cân đối, để hỗ trợ trong đảm bảo thanh khoản. Do đó bên cạnh việc nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn như nghiên cứu dự kiến, "chìa khóa" nằm ở việc thúc đẩy đầu tư công mạnh mẽ trong nửa cuối năm.
