Phố Wall tăng điểm tiệm cận mức kỷ lục nhưng niềm tin tiêu dùng của Mỹ rơi xuống mức thấp thứ hai lịch sử.
Trong phiên giao dịch ngày 9/10, S&P 500 tăng 0,59% lên 7.811, Dow Jones tăng 0,83% lên 51.654 và Nasdaq tăng 0,64% lên 27.366. Đặc biệt, S&P 500 đã tăng 1,15% cả tuần và đang cách kỷ lục lập hôm 6/10 một khoảng cách nhỏ.
Nhưng cùng ngày, chỉ số niềm tin tiêu dùng Michigan sơ bộ tháng 10 được báo cáo giảm xuống 46,3, từ mức 48,1. Đây là mức thấp thứ hai trong lịch sử.
Chỉ số điều kiện hiện tại giảm 12,2% xuống 44,7, mức thấp nhất từ trước tới nay theo CNN, trong khi chỉ số kỳ vọng nhích lên 47,3. Bà Joanne Hsu, Giám đốc khảo sát chỉ số niềm tin tiêu dùng Michigan, cho biết điều kiện mua hàng lâu bền lao dốc trong bối cảnh giá cao và chi phí vay lớn.
Dự định chi tiêu cho thấy sự phân hóa rõ. Trong các cuộc phỏng vấn của Michigan từ tháng 6 đến tháng 9, một nửa số người sở hữu nhiều cổ phiếu nhất cho biết sẽ chi tiêu như thường lệ, tăng từ 39% năm 2025. Tỷ lệ này chỉ là 27% ở nhóm sở hữu ít và 18% ở nhóm không có cổ phiếu. Doanh số bán lẻ tháng 8 tăng 1,2%, cao hơn dự báo, theo AP, trong khi việc làm tháng 9 chỉ tăng thêm 29.000 và tỷ lệ thất nghiệp lên 4,2%.
Nỗi lo lạm phát là động lực chỉ dẫn cho xu hướng này. Người dân dự báo lạm phát 12 tháng tới ở mức 4,7%, so với 3,4% hồi tháng 2, trước khi chiến sự ở Iran nổ ra. Kỳ vọng dài hạn ở mức 3,5%, cao hơn vùng 3,2% của năm 2024. Bà Hsu nhận xét các kỳ vọng này phần lớn mang tính đình lạm.
Giá xăng trung bình gần 4,50 USD một gallon cuối tháng 9, theo AP, còn giá diesel bán lẻ từng lên 6,529 USD một gallon trong tháng trước theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Giá dầu Brent chốt phiên thứ Sáu ở 104,72 USD/thùng.
Sự phân hóa theo tài sản cũng đang ngày càng rõ rệt. Phân tích của RSM dựa trên số liệu của Fed cho thấy, 20% hộ thu nhập cao nhất nắm 87% cổ phiếu và quỹ tương hỗ, tức khoảng 55 nghìn tỷ USD giữa năm nay.
Moody's ước tính 10% người thu nhập cao nhất chiếm khoảng một nửa chi tiêu tiêu dùng, 49% so với 43% năm 2020. Fed Dallas dẫn một thước đo khác từ khảo sát chi tiêu hộ gia đình cho thấy nhóm này chỉ chiếm khoảng 20%. Fed Minneapolis ghi nhận giới phê bình cho rằng mức tập trung đó khó tin vì Moody's suy ra từ dòng tài sản tài chính chứ không đo trực tiếp chi tiêu. Dù dùng thước đo nào, chiều hướng vẫn nghiêng về nhóm giàu.
Hai con số này phản ánh hai nhóm người Mỹ có đời sống kinh tế rất khác nhau, và sự khác biệt đó đang làm phức tạp bài toán lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed).
Fed tăng lãi suất lên 3,75 đến 4% hôm 16/9 với số phiếu tuyệt đối. Biên bản cuộc họp công bố ngày 7/10 ghi rằng đa số quan chức cho rằng một đợt tăng lãi suất nữa nhiều khả năng sẽ phù hợp vào cuối năm nay.
Tuy nhiên, dữ liệu việc làm yếu đã thay đổi bức tranh. Thị trường nay định giá khoảng 17 đến 25% cho một đợt tăng lãi suất của Fed trong tháng 10 và khoảng 81 đến 84% cho một đợt tăng lãi suất trước cuối năm nay, theo tổng hợp của Schwab và Admiral Markets từ công cụ CME FedWatch.
Sự phân hóa của nền kinh tế Mỹ giải thích vì sao Fed khó chuyển hướng. Mặt sáng gồm chứng khoán, chi tiêu của nhóm giàu và doanh số bán lẻ cho thấy kinh tế đủ sức chịu lãi suất cao. Ngược lại, kỳ vọng lạm phát tăng và việc làm yếu đang gợi ra rủi ro về đình lạm.
Đáng chú ý là phần lớn lạm phát đến từ giá năng lượng – nhân tố mà chính sách tiền tệ khó tác động hiệu quả. Thị trường trái phiếu Mỹ đang phản ánh sự giằng co đó. Lợi suất 10 năm chốt ở mức cao 5,24%, phản ánh sự hoài nghi của giới đầu tư.
Bức tranh hai mặt của Mỹ cũng chia đôi xuất khẩu Việt Nam. Hàng hóa liên quan AI chiếm hơn 70% mức tăng xuất khẩu tính đến tháng 4, theo Ngân hàng Thế giới, và hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI toàn cầu. Dệt may, ngành có quy mô lớn nhất so với GDP trong các nền kinh tế lớn của khu vực, nhiều khả năng chịu sức ép nếu nhóm thu nhập thấp ở Mỹ tiếp tục cắt giảm chi tiêu.
