Hải Phòng: Hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao gắn với chuyển đổi xanh

Đó là chia sẻ của ông Phạm Văn Thép – Trưởng ban Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng với Diễn đàn Doanh nghiệp về những lợi thế, thách thức và định hướng thu hút đầu tư của TP Hải Phòng trong giai đoạn mới.

- Thưa ông, với vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế cùng hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, TP Hải Phòng đang sở hữu những lợi thế nổi bật nào để phát triển các ngành công nghiệp mới như công nghệ cao, AI, bán dẫn và năng lượng xanh?

Hải Phòng hiện đang sở hữu những lợi thế vượt trội mà không nhiều địa phương trong cả nước có được.

Thứ nhất, về hạ tầng giao thông và cảng biển. Hải Phòng là địa phương duy nhất miền Bắc có cảng nước sâu Lạch Huyện có khả năng tiếp nhận tàu trên 100.000 DWT. Năm 2025, sản lượng cảng đạt 115,6 triệu tấn và 8,35 triệu TEU. Quý I/2026, sản lượng đạt 42,8 triệu tấn, tăng 11,1% so với cùng kỳ. Hiện đang triển khai xây dựng các bến cảng số 7 đến 10 tại Lạch Huyện, khi hoàn thành sẽ nâng công suất xử lý thêm 2-3 triệu TEU/năm. Đồng thời, thành phố có hệ thống cao tốc Hà Nội – Hải Phòng, sân bay quốc tế Cát Bi, tạo điều kiện kết nối đa phương thức thuận lợi cho các nhà đầu tư.

Thứ hai, về hệ thống khu công nghiệp (KCN) và khu kinh tế (KKT). TP Hải Phòng hiện có 3 KKT với tổng diện tích 47.840 ha cùng 45 KCN đã được thành lập với tổng diện tích gần 13.000 ha, trong đó 20 khu công nghiệp mới thành lập. Giá trị xây dựng Quý I của các KCN đã khởi công đạt khoảng 1.480 tỷ đồng. Đặc biệt, quỹ đất công nghiệp đang được mở rộng nhanh chóng, sẵn sàng đón nhận các dự án quy mô lớn.

Thứ ba, về hệ sinh thái doanh nghiệp FDI. TP Hải Phòng đã hình thành hệ sinh thái công nghiệp điện tử hoàn chỉnh với sự hiện diện của các tập đoàn hàng đầu thế giới như LG, Pegatron, Lite-On, Biel Crystal, ShinEtsu, USI, Brother, Hyundai... Lũy kế đến tháng 3/2026, thành phố đã thu hút 1.038 dự án FDI với tổng vốn hơn 44 tỷ USD. Hệ sinh thái này tạo ra “nam châm tự nhiên” thu hút các nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ tư, về cơ chế chính sách đặc thù. Hải Phòng là một trong số ít địa phương được Quốc hội và Chính phủ trao cơ chế đặc thù vượt trội: Nghị quyết số 226/2025/QH15, Khu kinh tế chuyên biệt theo Quyết định 288/QĐ-TTg, Khu Thương mại tự do theo Quyết định 4068/QĐ-UBND, Quy hoạch chung KKT ven biển phía Nam theo Quyết định 431/QĐ-TTg. Các cơ chế này tạo khung pháp lý ưu đãi vượt trội so với hầu hết các địa phương khác, đặc biệt hấp dẫn đối với các dự án công nghệ cao, AI, bán dẫn và năng lượng xanh.

Thứ năm, về nguồn nhân lực. TP Hải Phòng hiện có hơn 360.000 lao động đang làm việc trong các KCN, KKT, cùng hệ thống 55 cơ sở giáo dục nghề nghiệp sẵn sàng đào tạo theo yêu cầu của doanh nghiệp.

- Trên nền tảng những lợi thế đó, TP Hải Phòng đã có những giải pháp gì để tăng cường kết nối, tạo không gian đối thoại giữa các nhà đầu tư, qua đó thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết trong các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao?

TP Hải Phòng và Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã, đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong đó, chủ động tổ chức các hoạt động xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Xây dựng Khu thương mại tự do Hải Phòng gần 6.300 ha với quy mô lớn nhất cả nước, như một nền tảng kết nối doanh nghiệp.

Đồng thời, tạo điều kiện để các doanh nghiệp hạ tầng KCN chủ động thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Chúng tôi hỗ trợ các đơn vị hạ tầng tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức hội thảo xúc tiến đầu tư, đào tạo kỹ năng tiếp cận thị trường Hàn Quốc cho các đơn vị hạ tầng và cán bộ xúc tiến.

Đặc biệt, sắp tới, TP Hải Phòng sẽ tổ chức Hội nghị công bố Quyết định thành lập KKT chuyên biệt, công bố quy hoạch chung KKT ven biển phía Nam và khởi động Khu thương mại tự do (dự kiến trong tháng 4/2026). Đây sẽ là sự kiện trọng điểm để phát đi thông điệp mạnh mẽ về môi trường đầu tư của Hải Phòng.

- Bên cạnh tiềm năng lớn, theo ông, đâu là những thách thức hoặc “điểm nghẽn” lớn nhất trong thu hút đầu tư vào các lĩnh vực như công nghệ cao, AI, bán dẫn hay năng lượng xanh tại Hải Phòng hiện nay?

Phải thừa nhận rằng bên cạnh những kết quả tích cực, chúng tôi cũng đang đối mặt với một số thách thức như:

Thứ nhất, về quỹ đất sạch. Mặc dù TP Hải Phòng có 45 KCN với 13.000 ha, nhưng tỷ lệ GPMB mới đạt 57,2%. Tỷ lệ lấp đầy các KCN cũ đạt 80-98%, giá thuê tăng 30% lên 140-180 USD/m².

Thứ hai, về nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện các doanh nghiệp trong KCN, KKT cần tuyển khoảng 29.000 lao động, riêng ngành điện tử cần hơn 17.000 lao động. Dự báo đến năm 2030 cần bổ sung 127.800 lao động có trình độ từ cao đẳng trở lên, nhất là kỹ sư cơ khí chính xác, điện – điện tử, tự động hóa, nhân lực logistics và kỹ sư CNTT...

Thứ ba, về biến động địa chính trị và kinh tế thế giới. Xung đột Iran – Mỹ khiến giá xăng dầu, giá vật liệu xây dựng tăng. Chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ cũng tạo rủi ro cho hàng xuất khẩu.

Thứ tư, nhiều địa phương khác cũng đang xây dựng cơ chế ưu đãi mới, tạo ra sự cạnh tranh khu vực.

- Trước những thách thức đó, TP Hải Phòng đang định hướng hoàn thiện cơ chế, chính sách ra sao để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút các dòng vốn đầu tư chất lượng cao?

Chúng tôi đang tập trung vào một số định hướng chính. Trong đó, tập trung chuyển đổi cạnh tranh từ “ưu đãi thuế” sang “chất lượng dịch vụ”. Trong bối cảnh thuế tối thiểu toàn cầu 15% làm giảm hiệu quả của ưu đãi thuế truyền thống, các ưu đãi phi thuế của Nghị quyết 226 và Khu thương mại tự do (miễn tiền thuê đất, thủ tục nhanh, cơ chế 1 cửa) trở thành lợi thế cạnh tranh quyết định.

Cùng với đó, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng. Ban quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch số 1386/KH-BQL ngày 17/3/2026 về thực hiện các dự án KCN mới, đồng thời chủ trì làm việc với từng chủ đầu tư KCN để đôn đốc tiến độ. Phấn đấu có đất sạch cho thuê tại ít nhất 5 KCN trong Quý III/2026.

Ba là, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Nghiên cứu chính sách hỗ trợ lãi suất đầu tư điện mặt trời áp mái trong KCN (2-3%/năm) giúp doanh nghiệp giảm 20-30% chi phí điện. Tổ chức hướng dẫn doanh nghiệp tối ưu hóa lịch sản xuất theo biểu giá điện 2 thành phần mới. Kiến nghị miễn giảm phí hạ tầng cảng biển cho hàng xuất khẩu qua Lạch Huyện.

Bốn là, giải quyết bài toán nhân lực. Xây dựng mô hình “đào tạo theo đơn đặt hàng”, kết nối 55 cơ sở đào tạo nghề với các doanh nghiệp FDI lớn, mục tiêu mỗi năm đào tạo 5.000-8.000 lao động kỹ thuật. Đẩy nhanh nhà ở xã hội cho công nhân KCN như: dự án NOXH Tràng Cát dự kiến hoàn thành 2026, Đông Hải 2 đang triển khai.

Năm là, cải cách hành chính và chuyển đổi số. 100% hồ sơ TTHC được tiếp nhận trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 100%, không có hồ sơ quá hạn. Đồng thời, đang xây dựng Đề án “Phát triển hạ tầng số và nền tảng quản lý tổng thể Khu thương mại Hải Phòng”.

- Trong dài hạn, TP Hải Phòng đặt mục tiêu như thế nào trong việc xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững?

TP Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và thương mại quốc tế hàng đầu khu vực phía Bắc, gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Theo đó, về quy mô thu hút đầu tư, năm 2026, TP Hải Phòng phấn đấu thu hút FDI đạt 3,6 – 4 tỷ USD trong KCN, KKT. Trong quý I/2026 đã đạt 915,3 triệu USD, đạt 25,4% kế hoạch. Về dài hạn, TP Hải Phòng hướng đến thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, có sức lan tỏa.

Về chuyển đổi xanh, trong dài hạn (tầm nhìn đến năm 2050), TP Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao gắn liền với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững theo hướng trở thành động lực kinh tế xanh của thành phố, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” quốc gia. Các định hướng trên đã được thể hiện cụ thể hóa tại các văn bản chính sách và kế hoạch của thành phố như: Nghị quyết số 08-NQ/TU về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026-2030 tầm nhìn 2050, Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh thành phố, cũng như Kế hoạch chuyển đổi xanh trong các khu kinh tế, khu công nghiệp giai đoạn 2025-2030 của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng.

Về hạ tầng logistics, TP Hải Phòng sẽ đẩy nhanh xây dựng bến cảng số 7-10 Lạch Huyện, mở thêm tuyến tàu trực tiếp đến Bắc Mỹ và châu Âu, giảm thời gian trung chuyển 3-5 ngày, tiết kiệm 300-500 USD/container cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Về phát triển không gian kinh tế mới, Quy hoạch chung KKT ven biển phía Nam Hải Phòng đến năm 2050 đã được Thủ tướng phê duyệt, mở ra không gian phát triển rộng lớn. Đồng thời, TP Hải Phòng đang nghiên cứu thành lập KKT phía Bắc Hải Phòng, tạo thêm động lực tăng trưởng mới.

Có thể nói, TP Hải Phòng đang ở giai đoạn “bản lề” quan trọng. Khi các cơ chế đặc thù đi vào thực tiễn, hạ tầng KCN hoàn thiện, Khu thương mại tự do vận hành, cảng Lạch Huyện mở rộng, TP Hải Phòng sẽ thực sự trở thành điểm đến hàng đầu của đầu tư công nghiệp công nghệ cao, gắn với phát triển xanh và bền vững.

- Trân trọng cảm ơn ông!