Khảo sát của VCCI cho thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn lo thủ tục phức tạp, rủi ro bị xử phạt và khó theo kịp quy định thuế mới trong quá trình chuyển đổi sang phương thức quản lý hiện đại.
Báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam vừa được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố với nhiều nội dung đáng chú ý liên quan tới hộ kinh doanh. Theo đó, khảo sát được thực hiện trên phạm vi toàn quốc với hơn 1.000 hộ kinh doanh đang hoạt động tại nhiều tỉnh, thành.
Kết quả khảo sát cho thấy nhiều hộ kinh doanh vẫn mang tâm lý lo ngại trong quá trình tuân thủ chính sách thuế. Trong đó, các vấn đề được nhắc tới nhiều gồm thủ tục phức tạp, rủi ro bị xử phạt, khó cập nhật quy định mới, chi phí tuân thủ tăng và thiếu kỹ năng công nghệ.
Đáng chú ý, một bộ phận khá lớn hộ kinh doanh cho rằng mức thuế hiện nay còn tương đối cao hoặc quá cao so với khả năng của họ. Điều này phần nào phản ánh áp lực chi phí và tâm lý e ngại trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
Theo VCCI, lo ngại về chi phí tuân thủ thường xuất hiện rõ hơn ở nhóm hộ có doanh thu lớn hơn, trong khi tình trạng thiếu kỹ năng công nghệ hoặc thiếu hướng dẫn cụ thể phổ biến ở nhóm chủ hộ lớn tuổi hoặc hoạt động tại khu vực còn khó khăn.
Một điểm đáng chú ý khác là nhiều hộ kinh doanh cho rằng việc thực hiện các quy định liên quan hóa đơn điện tử, sổ sách kế toán và kê khai thuế vẫn còn khá phức tạp.
Trong quá trình thực hiện nghiệp vụ thuế và kế toán, nhiều hộ cho biết gặp khó ở các khâu như thu thập thông tin khách hàng để xuất hóa đơn điện tử, hạch toán chi phí, theo dõi cập nhật chính sách hay lưu trữ sổ sách kế toán.
Đặc biệt, hóa đơn điện tử được xem là một trong những nội dung khiến nhiều hộ kinh doanh lúng túng nhất. Không ít hộ phản ánh khó xử lý hóa đơn sai, gặp lỗi kỹ thuật trong thao tác hoặc thiếu thiết bị, hạ tầng công nghệ để thực hiện thuận lợi.
Ông Đậu Anh Tuấn - Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI cho rằng trong quá trình hoàn thiện chính sách thuế, cần tăng cường truyền thông, giải thích rõ căn cứ xây dựng chính sách cũng như tiếp tục lắng nghe phản hồi thực tiễn từ hộ kinh doanh để có điều chỉnh phù hợp nếu cần.
Theo VCCI, yêu cầu hiện nay không chỉ là siết chặt kỷ cương thực thi chính sách thuế mà còn phải giúp hệ thống trở nên dễ hiểu hơn, minh bạch hơn và có tính hỗ trợ cao hơn với hộ kinh doanh.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng trong bối cảnh hộ kinh doanh đang từng bước chuyển sang phương thức quản lý hiện đại hơn, việc hỗ trợ cần được phân nhóm phù hợp thay vì áp dụng dàn đều. Trong đó, nhóm hộ kinh doanh siêu nhỏ, hộ lớn tuổi hoặc nhóm còn hạn chế về công nghệ cần được hướng dẫn cụ thể hơn để thích nghi với yêu cầu mới.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng việc tăng cường quản lý thuế đối với hộ kinh doanh là xu hướng tất yếu nhằm bảo đảm minh bạch và công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
Tuy nhiên, theo luật sư, điều đáng quan tâm là cách triển khai cần phù hợp với thực tế hoạt động của hộ kinh doanh, nhất là nhóm kinh doanh nhỏ lẻ hoặc chưa có nhiều kỹ năng công nghệ.
“Điều hộ kinh doanh lo nhất hiện nay không hẳn là nghĩa vụ thuế, mà là tâm lý sợ làm sai quy định, sợ bị xử phạt do không theo kịp yêu cầu mới hoặc thiếu hướng dẫn cụ thể”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.
Theo ông, trong quá trình chuyển đổi sang quản lý bằng dữ liệu, hóa đơn điện tử và kê khai điện tử, cơ quan chức năng cần đẩy mạnh hướng dẫn trực tiếp, đơn giản hóa quy trình và có lộ trình phù hợp để hộ kinh doanh thích nghi dần.
Luật sư Nguyễn Thanh Phong cũng cho rằng nếu chính sách được triển khai theo hướng minh bạch, dễ hiểu và đồng hành nhiều hơn với người thực hiện, việc tuân thủ sẽ hiệu quả và bền vững hơn so với chỉ tăng áp lực kiểm tra, xử phạt.
“Để hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển đổi và tuân thủ đúng quy định, điều quan trọng không chỉ là hoàn thiện chính sách mà còn phải tạo được tâm lý yên tâm và khả năng thích ứng thực tế cho người thực hiện”, ông Phong nói.
