Một doanh nghiệp không thể chỉ phát triển dựa trên lợi nhuận, mà phải có một hệ giá trị văn hóa vững vàng để làm kim chỉ nam trong mọi hoạt động.
PGS TS Bùi Hoài Sơn - Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội khẳng định, văn hóa kinh doanh là nền tảng vững chắc để mỗi doanh nghiệp bước đi, dù qua bao nhiêu thử thách vẫn không chệch hướng, vẫn có thể đứng vững và phát triển bền vững theo thời gian.
- Nền móng đạo đức doanh nhân, văn hoá kinh doanh có vững thì “ngôi nhà” doanh nghiệp mới vững mạnh. Ông nhận định ra sao về vai trò đạo đức doanh nhân, văn hóa kinh doanh trong sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, thưa ông?
Tôi cho rằng, một doanh nghiệp muốn trường tồn không thể chỉ dựa vào lợi nhuận hay chiến lược kinh doanh sắc bén, mà cốt lõi nằm ở nền tảng đạo đức doanh nhân và văn hóa kinh doanh. Đó chính là “hồn cốt”, là gốc rễ nuôi dưỡng doanh nghiệp lớn mạnh qua thời gian. Như một ngôi nhà muốn vững chãi thì nền móng phải bền chắc, nếu đạo đức bị lung lay, văn hóa kinh doanh không minh bạch thì dù doanh nghiệp có phồn thịnh nhất thời, sớm muộn cũng sẽ lung lay và có nguy cơ sụp đổ.
Trong bối cảnh kinh tế thị trường đầy cạnh tranh, có thể thấy không ít doanh nghiệp chạy theo lợi nhuận ngắn hạn mà bỏ qua những giá trị đạo đức cốt lõi. Họ có thể thành công trong chốc lát, nhưng sự thiếu vắng trách nhiệm xã hội, sự trung thực với khách hàng, sự minh bạch trong kinh doanh sẽ tạo ra những vết nứt mà chính họ không thể lấp đầy. Trái lại, những doanh nghiệp đặt đạo đức lên hàng đầu, xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, đề cao uy tín và trách nhiệm, sẽ tạo dựng được lòng tin - thứ tài sản vô giá mà không đồng vốn nào có thể mua được.
Thực tế đã chứng minh rằng những doanh nghiệp có nền tảng đạo đức vững vàng thường có khả năng chống chịu tốt hơn trước những biến động của thị trường. Khi khủng hoảng xảy ra, họ có được sự ủng hộ từ khách hàng, sự đồng hành của nhân viên, sự tin tưởng từ đối tác – những yếu tố giúp họ vượt qua sóng gió và tiếp tục phát triển. Đạo đức doanh nhân và văn hóa kinh doanh không phải là những khẩu hiệu đẹp đẽ để trưng bày, mà là kim chỉ nam cho mọi hành động, là lời cam kết bền vững để doanh nghiệp không chỉ phát triển mà còn đóng góp cho cộng đồng, tạo nên những giá trị lâu dài cho xã hội.
Bởi vậy, nói đến sự sống còn của doanh nghiệp, không thể không nhắc đến hai chữ “đạo đức”. Khi doanh nhân giữ vững tâm sáng, kinh doanh bằng cái tâm trong sạch, bằng sự chân thành và trách nhiệm, thì không chỉ họ thành công, mà chính doanh nghiệp của họ cũng sẽ bền vững như một ngôi nhà có nền móng vững chắc, không dễ bị cuốn trôi trước những cơn bão thị trường.
- Để xây dựng, phát triển và hoàn thiện đạo đức doanh nhân, văn hóa trong doanh nghiệp, đội ngũ doanh nhân cần rèn luyện và nâng cao giá trị nền tảng ra sao, thưa ông?
Muốn xây dựng một nền kinh tế bền vững, trước hết cần có những doanh nhân biết đặt giá trị đạo đức lên hàng đầu. Một doanh nghiệp không thể chỉ phát triển dựa trên lợi nhuận, mà phải có một hệ giá trị vững vàng để làm kim chỉ nam trong mọi hoạt động. Đối với đội ngũ doanh nhân, điều quan trọng nhất không chỉ là năng lực quản trị hay khả năng xoay chuyển thị trường, mà còn là bản lĩnh, là tinh thần trách nhiệm, là ý thức về sứ mệnh của mình đối với xã hội.
Muốn vậy, trước hết, doanh nhân phải rèn luyện đạo đức cá nhân, bởi chính con người họ là tấm gương phản chiếu văn hóa doanh nghiệp. Họ phải trung thực trong kinh doanh, minh bạch trong tài chính, công bằng trong đối xử với đối tác và nhân viên, và đặc biệt, phải có tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. Một doanh nhân thành công không chỉ là người giỏi kiếm tiền, mà còn là người biết tạo ra những giá trị bền vững cho xã hội. Doanh nghiệp không thể tồn tại nếu chỉ nghĩ đến bản thân mà không quan tâm đến lợi ích chung, đến trách nhiệm với khách hàng, với người lao động và với đất nước.
- Cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ra sao, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ để khuyến khích phát triển theo các tiêu chuẩn đạo đức và xã hội, thưa ông?
Để các doanh nghiệp có thể đi theo con đường chính trực và phát triển bền vững, rất cần sự hỗ trợ từ chính sách. Đặc biệt, với các doanh nghiệp vừa và nhỏ – những trụ cột quan trọng của nền kinh tế nhưng lại chịu nhiều thách thức – thì chính sách hỗ trợ càng có ý nghĩa quan trọng. Nhà nước cần tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, nơi mà doanh nghiệp làm ăn chân chính không bị thua thiệt trước những doanh nghiệp cạnh tranh không lành mạnh. Cần có những ưu đãi về thuế, về vốn vay để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ theo hướng bền vững, thân thiện với xã hội.
Bên cạnh đó, việc giáo dục và nâng cao nhận thức về đạo đức doanh nhân cũng cần được chú trọng. Không chỉ là những chương trình đào tạo ngắn hạn, mà phải là một quá trình dài hơi. Các hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức nghề nghiệp cũng cần có những bộ quy tắc đạo đức rõ ràng, tạo ra một hệ tiêu chuẩn để các doanh nhân noi theo và phấn đấu.
Xây dựng một nền văn hóa kinh doanh minh bạch, một đội ngũ doanh nhân có đạo đức không phải là việc làm trong ngày một ngày hai. Đó là cả một hành trình, đòi hỏi sự kiên trì của từng doanh nhân, sự đồng hành của toàn xã hội và sự hỗ trợ đúng đắn từ phía nhà nước. Nhưng khi điều đó trở thành một nền tảng vững chắc, thì không chỉ từng doanh nghiệp mà cả nền kinh tế cũng sẽ có được sức mạnh nội tại để phát triển bền vững, không bị lung lay trước những biến động của thời cuộc.
- Chúng ta thường nói đến sự cạnh tranh khốc liệt, đến những áp lực tăng trưởng, thách thức từ hội nhập, nhưng ít ai nhận ra rằng, chính văn hóa kinh doanh mới là thứ tạo nên sự khác biệt lâu dài giữa các doanh nghiệp, thưa ông?
Văn hóa kinh doanh không chỉ là nền móng, mà còn là ngọn đuốc soi đường, giúp doanh nghiệp Việt Nam xác định hướng đi đúng đắn giữa một thế giới đầy biến động. Một doanh nghiệp có thể mạnh về tài chính, giỏi về chiến lược, nhưng nếu thiếu một nền văn hóa kinh doanh lành mạnh, thiếu những giá trị cốt lõi để làm kim chỉ nam, thì chẳng khác nào con thuyền ra khơi mà không có la bàn, dễ dàng lạc lối trước những cơn sóng lớn của thị trường.
Một doanh nghiệp có thể thành công nhờ chiến lược nhưng để trường tồn, họ cần có một văn hóa kinh doanh vững chắc – một nền văn hóa được xây dựng trên sự chính trực, tôn trọng khách hàng, công bằng với nhân viên và trách nhiệm với cộng đồng. Chính những giá trị ấy mới giúp doanh nghiệp có được lòng tin – thứ tài sản vô giá mà không đồng vốn nào có thể mua được.
Hãy nhìn vào những doanh nghiệp hàng đầu thế giới, hay ngay cả những thương hiệu lớn của Việt Nam, điểm chung của họ không chỉ nằm ở sản phẩm hay dịch vụ vượt trội, mà chính là văn hóa kinh doanh rõ ràng, minh bạch và đầy trách nhiệm. Họ không chỉ bán sản phẩm, mà còn truyền tải một thông điệp, xây dựng một niềm tin nơi khách hàng. Khi doanh nghiệp có văn hóa kinh doanh bền vững, họ không chỉ thu hút được khách hàng, mà còn giữ được nhân tài, tạo ra một môi trường làm việc mà ở đó mỗi cá nhân đều cảm thấy mình có giá trị và đóng góp vào điều gì đó lớn lao hơn lợi nhuận đơn thuần.
Với doanh nghiệp Việt Nam, trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng, văn hóa kinh doanh lại càng đóng vai trò sống còn. Chúng ta không thể cạnh tranh bằng giá rẻ mãi mãi, không thể dựa vào những lợi thế ngắn hạn mà bỏ quên những giá trị dài lâu. Chỉ khi xây dựng được một nền văn hóa kinh doanh mạnh, lấy đạo đức làm kim chỉ nam, lấy trách nhiệm làm động lực, thì doanh nghiệp Việt mới có thể vươn xa, không chỉ chinh phục thị trường trong nước mà còn khẳng định vị thế trên trường quốc tế.
Bởi vậy, nói đến thành công của doanh nghiệp, không thể không nhắc đến văn hóa kinh doanh. Đó không phải là một khẩu hiệu để trưng bày, mà là ánh sáng dẫn lối, là nền tảng vững chắc để mỗi doanh nghiệp bước đi, dù qua bao nhiêu thử thách vẫn không chệch hướng, vẫn có thể đứng vững và phát triển bền vững theo thời gian.
Trân trọng cảm ơn ông!
