Để hiện thực hóa khát vọng phát triển, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết là phải liên kết, chuyển đổi mạnh mẽ và tận dụng tối đa các cơ chế đặc thù.
Từ câu chuyện rút ngắn thủ tục dự án PPP đến việc định vị lại vai trò của kinh tế tư nhân và tái cơ cấu doanh nghiệp Nhà nước, bức tranh kinh tế đang đòi hỏi một sự "hợp lực" thực sự về cả tư duy lẫn hành động.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA), Đảng và Nhà nước luôn xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng. Tuy nhiên, với Nghị quyết 68/NQ-TW, cộng đồng doanh nghiệp kỳ vọng thêm một chữ "nhất": Kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất. Để cụ thể hóa điều này, cần phân loại doanh nghiệp để có chính sách hỗ trợ phù hợp.
Trong đó, doanh nghiệp tư nhân lớn/đầu đàn cần được Nhà nước mạnh dạn giao các dự án tầm cỡ quốc gia như đường sắt đô thị, hạ tầng giao thông (vốn đầu tư hàng trăm ngàn tỷ đồng). Những doanh nghiệp này cần được kết nối với các trung tâm tài chính quốc tế để huy động vốn.
Song song đó, đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chủ tịch HUBA cho rằng cần các cơ chế kết nối với hệ thống ngân hàng để giải quyết bài toán vốn, phục vụ các dự án kho bãi, hàng tiêu dùng.
“Một tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp khi các chủ trương về các khối doanh nghiệp quan trọng được ban hành, là cơ hội của doanh nghiệp tư nhân tham gia các dự án trọng điểm của đất nước. Với cơ chế cởi mở và quyết định hơn, giai đoạn chuẩn bị dự án PPP hiện nay có thể rút ngắn chỉ còn tính bằng tháng, không còn mất vài ba năm như trước. Tuy nhiên, để tham gia vào sân chơi này, bản thân doanh nghiệp phải tự nâng tầm. Không chỉ thị trường trong nước mà khi vươn ra quốc tế, doanh nghiệp buộc phải vượt qua các hàng rào kỹ thuật về chuyển đổi số và chuyển đổi xanh”, ông Hòa nhận định.
Chủ tịch HUBA cũng cho biết TP HCM đang triển khai Nghị quyết 98/2023/QH15 với cơ chế đặc thù, trong đó có chương trình vay kích cầu. Các doanh nghiệp đầu tư vào chuyển đổi xanh, chuyển đổi số hay hạ tầng logistics (kho lạnh, kho mát) để kiểm soát chất lượng và hạ giá thành sản phẩm sẽ được hỗ trợ lãi suất lên tới 50%.
Hiện nay, theo ghi nhận của nhiều doanh nghiệp, chi phí logistics đang là gánh nặng lớn nhất. Việc tận dụng chính sách hỗ trợ lãi suất để đầu tư hệ thống kho bãi không chỉ giúp doanh nghiệp tự nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng mà còn giải quyết bài toán chi phí, tăng sức cạnh tranh. “Hiệp hội doanh nghiệp đã thành lập tổ công tác liên ngành kết nối với Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM (HFIC) để thúc đẩy chương trình này, giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi”, ông Hòa cho biết.
Bên cạnh kinh tế tư nhân, kinh tế Nhà nước vẫn nắm giữ nguồn lực quan trọng nhưng đang bị phân tán. TP HCM đang dự kiến sắp xếp lại hàng chục doanh nghiệp Nhà nước thành 5-6 tập đoàn lớn, chuyên ngành để tạo đủ lực dẫn dắt thị trường.
Trong bối cảnh đó, nhìn ở góc độ Chủ tich HĐTV Công ty Đầu tư tài chính Nhà nước TP HCM (HFIC), ông Hòa cũng cho biết HIFC được định vị là một định chế tài chính chủ lực với hai sứ mệnh: Thứ nhất là đầu tư và quản lý vốn: tích hợp nguồn vốn của các doanh nghiệp Nhà nước để tạo sự hợp lực. Ví dụ, kết nối doanh nghiệp bất động sản với các dự án nhà ở xã hội. Thứ hai là chức năng tài chính: huy động vốn cho các dự án lớn (như Metro) thông qua phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án.
Để làm được điều này, HFIC cũng phải tự "lột xác", tham gia đánh giá xếp hạng tín nhiệm quốc tế. Chỉ khi có mức tín nhiệm cao, chúng ta mới thu hút được nhà đầu tư quốc tế và huy động vốn với chi phí thấp.
“Với Nghị quyết 79-NQ/TW, sự phân cấp cho Hội đồng thành viên các doanh nghiệp Nhà nước được đẩy mạnh, gỡ bỏ các rào cản cấm đoán trước đây. Doanh nghiệp Nhà nước hiện có thể chủ động tăng vốn, thoái vốn, mua bán sáp nhập để tối ưu hóa dòng tiền kinh doanh. Việc chuyển nhượng vốn không chỉ ở các dự án thua lỗ mà ngay cả những dự án đang có lãi cũng có thể bán để tái đầu tư vào các dự án trọng điểm khác hấp dẫn hơn”, ông Hòa nhấn mạnh.
Về nguồn vốn, HFIC cam kết "vốn không bao giờ thiếu" nhờ cơ chế hợp vốn với các ngân hàng thương mại lớn (Big 4 và các ngân hàng cổ phần). Hiện tại, HFIC đã phê duyệt cho vay hơn 2.000 tỷ đồng và đang phối hợp với tổ công tác liên ngành để giải ngân các gói hỗ trợ lãi suất.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hòa, sự "hợp lực" giữa chính sách thông thoáng, nguồn vốn dồi dào và nội lực của doanh nghiệp (cả tư nhân và Nhà nước) chính là “chìa khóa” để kinh tế TP HCM nói riêng và cả nước nói chung bứt phá trong giai đoạn mới.
Đồng quan điểm, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tich Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM, cho rằng Nhà nước chỉ nên giữ vai trò chủ đạo ở những lĩnh vực tư nhân chưa làm được (như hạ tầng chiến lược, tài chính quốc gia, năng lượng). Những mảng tư nhân đang làm tốt, như hạ tầng giao thông, sân bay, cảng biển, logistics, nông sản... thì nên nhường sân chơi cho họ. Theo đó, các khối doanh nghiệp sẽ cùng phát huy sức mạnh, vai trò đã được xác định và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
