Tỉnh Hưng Yên đang tập trung tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn. Tạo bệ phóng vững chắc đưa Hưng Yên vươn lên phân khúc giá trị cao trong bản đồ công nghiệp quốc gia.
Trong cuộc chạy đua công nghệ toàn cầu, công nghiệp bán dẫn được ví như "trái tim" của kỷ nguyên số, là nền tảng cốt lõi của mọi thiết bị thông minh và hệ thống trí tuệ nhân tạo. Tỉnh Hưng Yên đang chủ động thiết lập một chiến lược dài hạn nhằm đón đầu làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng vi mạch.
Tầm nhìn chiến lược và hành động đột phá
Hưng Yên đã khẳng định vị thế là một trong những trung tâm công nghiệp năng động của đồng bằng sông Hồng. Với vị trí giáp ranh thủ đô Hà Nội, hạ tầng giao thông kết nối đồng bộ và quỹ đất công nghiệp dồi dào, tỉnh đã thu hút hàng tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy nhiên, phần lớn các dự án truyền thống vẫn nằm ở phân khúc hạ nguồn: lắp ráp, gia công linh kiện cơ khí, điện tử cơ bản hoặc dệt may – những lĩnh vực phụ thuộc lớn vào nhân công giá rẻ và có giá trị gia tăng thấp.
Khi cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư bước vào giai đoạn tăng tốc, để hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, Hưng Yên bắt buộc phải tái cơ cấu nền kinh tế. Ngành công nghiệp bán dẫn – với đặc thù thâm dụng tri thức, vốn và công nghệ – chính là câu trả lời mang tính thời đại.
Dẫu vậy, rào cản lớn nhất hiện nay của cả nước nói chung và Hưng Yên nói riêng không nằm ở cơ sở hạ tầng hay chính sách ưu đãi thuế, mà chính là sự thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao. Kỹ sư bán dẫn đòi hỏi trình độ tư duy toán học, vật lý bán dẫn, vi mạch và kỹ năng thực hành phòng sạch cực kỳ khắt khe. Do đó, chuyển dịch sang công nghiệp bán dẫn đồng nghĩa với việc Hưng Yên phải thực hiện một cuộc đại cách mạng về giáo dục và đào tạo nghề trên địa bàn.
Kiến tạo hệ sinh thái: Liên kết "Ba nhà" vững chắc
Để giải bài toán nhân lực bán dẫn vốn vừa thiếu vừa yếu, Hưng Yên không chọn cách làm manh mún, đơn lẻ. Tỉnh đang xây dựng một hệ sinh thái đào tạo dựa trên mô hình liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước– Nhà trường– Nhà doanh nghiệp.
Chính quyền tỉnh Hưng Yên đóng vai trò kiến tạo thông qua việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù. Tỉnh tập trung quy hoạch các khu công nghiệp công nghệ cao, đồng thời chuẩn bị quỹ ngân sách hỗ trợ học bổng, miễn giảm học phí cho sinh viên theo học các ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học) và vi mạch bán dẫn. Các thủ tục thu hút chuyên gia nước ngoài, Việt kiều về giảng dạy và làm việc tại tỉnh cũng được tối giản hóa tối đa.
Hưng Yên sở hữu lợi thế lớn khi là nơi đóng trụ sở của nhiều trường đại học, cao đẳng uy tín như Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên; ĐH Thái Bình; Cao đẳng nghề Thái Bình một trong những cái nôi đào tạo kỹ sư công nghệ chất lượng cao của khu vực phía Bắc. Thực hiện định hướng của tỉnh, các trường đã chủ động nâng cấp chương trình giảng dạy, mở mới các chuyên ngành sâu về thiết kế vi mạch, đóng gói và kiểm thử bán dẫn, ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong giảng dạy.
Chương trình được chuẩn hóa theo các giáo trình quốc tế của Mỹ, Đài Loan hay Hàn Quốc. Các phòng thí nghiệm, xưởng thực hành được đầu tư nâng cấp để sinh viên có cơ hội tiếp xúc sớm với các phần mềm thiết kế mô phỏng chuyên dụng.
Cam kết đồng hành của Doanh nghiệp
Các doanh nghiệp công nghệ cao hoạt động trên địa bàn không còn đứng ngoài cuộc với tư cách thuê người lao động thụ động, mà đã trở thành người cùng thiết kế chương trình. Nhiều tập đoàn lớn đã ký kết biên bản ghi nhớ với các trường đại học, cao đẳng tại Hưng Yên để tài trợ trang thiết bị, phòng lab, cử chuyên gia tham gia giảng dạy trực tiếp và cam kết đầu ra cho sinh viên. Mô hình "đào tạo theo địa chỉ" này giúp rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và nhà máy, đảm bảo sinh viên tốt nghiệp có thể bắt tay vào việc ngay mà không mất thời gian tái đào tạo.
Chiến lược đào tạo nhân lực bán dẫn của Hưng Yên được định vị rõ ràng theo từng phân khúc để phù hợp với nguồn lực địa phương và xu hướng chuyển dịch của thế giới. Tỉnh tập trung phối hợp với các đại học lớn để đào tạo đội ngũ kỹ sư có tư duy thuật toán mạnh, làm chủ các công cụ EDA, tự động hóa thiết kế điện tử. Đây là phân khúc mang lại giá trị gia tăng cao nhất nhưng đòi hỏi thời gian đào tạo dài hạn và bài bản.
Phân khúc kỹ sư và kỹ thuật viên đóng gói, kiểm thử: Đây được xác định là mục tiêu trọng tâm, ngắn hạn và trung hạn của Hưng Yên. Khi các tập đoàn bán dẫn đa quốc gia đang tìm kiếm địa điểm dịch chuyển các nhà máy đóng gói, kiểm thử từ các nước lân cận về Việt Nam, Hưng Yên với lợi thế quỹ đất và hạ tầng sẵn sàng hoàn toàn có thể đón dòng vốn này nếu có sẵn nguồn lao động kỹ thuật dồi dào. Lực lượng lao động thuộc ngành điện tử, cơ điện tử hiện tại của tỉnh đang được khuyến khích và hỗ trợ học chuyển đổi, nâng cao kỹ năng để nhanh chóng thích ứng với yêu cầu của các nhà máy bán dẫn.
Tầm nhìn đến năm 2030
Hưng Yên phấn đấu trở thành một trong những trung tâm đào tạo và cung ứng nhân lực bán dẫn tháp cao của khu vực phía Bắc. Tỉnh đặt mục tiêu cung cấp hàng nghìn kỹ sư, kỹ thuật viên vi mạch mỗi năm, không chỉ đáp ứng nhu cầu nội tỉnh mà còn sẵn sàng cung ứng cho các trung tâm công nghệ lớn lân cận.
Bên cạnh những vận hội mở ra, hành trình kiến tạo nguồn nhân lực bán dẫn của Hưng Yên chắc chắn phải đối mặt với không ít lực cản. Để vượt qua những rào cản đó, đòi hỏi một quyết tâm chính trị rất lớn từ các cấp lãnh đạo tỉnh Hưng Yên. Khó khăn về vốn cần được giải quyết bằng các mô hình hợp tác công tư (PPP). Khó khăn về giảng viên cần được khắc phục bằng cách thu hút các chuyên gia hàng đầu quốc tế thông qua các chương trình trao đổi và giảng dạy trực tuyến. Quan trọng nhất là phải thổi được ngọn lửa đam mê công nghệ vào thế hệ trẻ Hưng Yên, giúp các em hiểu rằng: tham gia vào ngành bán dẫn chính là tham gia vào sứ mệnh định hình tương lai đất nước.
Đầu tư cho nguồn nhân lực bán dẫn là một cuộc đầu tư dài hơi, tốn kém và không thể thấy ngay kết quả trong một sớm một chiều. Tuy nhiên, nếu không dũng cảm đi những bước đầu tiên, Hưng Yên sẽ không đáp ứng được chuỗi giá trị toàn cầu.
Sự chủ động, quyết liệt của tỉnh Hưng Yên trong việc thúc đẩy đào tạo nhân lực ngành bán dẫn hiện nay chính là hành động hiện thực hóa các Nghị quyết của Trung ương về phát triển kinh tế tri thức. Bằng việc chuẩn bị một lực lượng lao động tinh nhuệ, am hiểu công nghệ lõi, Hưng Yên không chỉ tự mở ra cánh cửa thu hút những dòng vốn FDI tỷ USD "sạch" và chất lượng, mà còn tự tin đóng góp một mắt xích quan trọng, đưa Việt Nam tự hào bước vào kỷ nguyên bán dẫn của thế giới.
