Khu vực công không chỉ cần thêm các hoạt động hợp tác, mà cần những quan hệ có khả năng đi sâu hơn vào vấn đề và tạo ra sản phẩm, giá trị, tác động cụ thể.
Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và thuộc nhóm 30 nền kinh tế hàng đầu thế giới. Bối cảnh đó đòi hỏi sự bứt phá mạnh mẽ về thể chế, quản trị và khoa học công nghệ.
Tại Hội nghị Kết nối đối tác khu vực công năm 2026 do Đại học Kinh tế TP HCM (UEH) tổ chức ngày 20/9 tại TP HCM, PGS TS Bùi Quang Hùng - Giám đốc UEH cho biết, về xu thế toàn cầu, đặc biệt là mục tiêu Phát triển Bền vững số 17 (SDG 17) của Liên Hợp Quốc nhấn mạnh tầm quan trọng cốt tử của quan hệ hợp tác đa bên để chia sẻ tri thức và nguồn lực. Lộ trình Giáo dục Đại học công bố năm 2026 của UNESCO cũng định hình lại sứ mệnh của các đại học: phải lấy phục vụ xã hội và phát triển bền vững làm trung tâm.
Về chủ trương của Đảng và Nhà nước, các Nghị quyết (như Nghị quyết 57, Nghị quyết 66, Nghị quyết 71) mang tính thời đại của Bộ Chính trị đã đặt ra những yêu cầu rất cụ thể cho hệ thống đại học.
TS Đinh Công Khải - Phó Giám đốc UEH cũng cho biết, khi bối cảnh phát triển đang thay đổi nhanh chóng, các bài toán ngày càng liên ngành và phức tạp, câu hỏi không còn chỉ là “Đại học có thể đóng góp gì cho khu vực công?”, mà là “Chúng ta có thể cùng nhau kiến tạo điều gì cho tương lai?”
Thông qua các mô hình hợp tác, theo TS Đinh Công Khải, đã chỉ ra đại học không chỉ tạo ra tri thức, mà có thể tạo ra hạ tầng để nhiều chủ thể cùng phát hiện vấn đề, cùng phát triển, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp.
Ở chiều ngược lại, nhu cầu từ thực tiễn cũng đang thay đổi. Những tiếng nói đại diện cho TP HCM, Cà Mau và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), doanh nghiệp công và lĩnh vực khoa học - công nghệ tại tọa đàm trong khuôn khổ Hội nghị cho thấy: Khu vực công không chỉ cần thêm các hoạt động hợp tác, mà cần những quan hệ có khả năng đi sâu hơn vào vấn đề và tạo ra sản phẩm, giá trị, tác động cụ thể.
“Với TP HCM, đó là những bài toán về thể chế, nguồn nhân lực quốc tế và năng lực phục vụ Trung tâm Tài chính Quốc tế” - TS Trương Minh Huy Vũ - Viện trưởng Viện nghiên cứu phát triển TP HCM kiêm Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM, chia sẻ.
“Với Cà Mau và ĐBSCL thì đó là quản trị địa phương, dữ liệu, năng suất các nhân tố tổng hợp và thích ứng biến đổi khí hậu”, theo TS Nguyễn Minh Luân, Ủy viên Thường vụ tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau cho biết.
Từ thực tiễn doanh nghiệp, TS Phạm Quốc Bảo - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực TP HCM cho rằng, với doanh nghiệp công, đó là quản trị hiện đại, công nghệ, chuyển dịch năng lượng và khả năng sử dụng Living Lab để cùng nghiên cứu, thử nghiệm giải pháp trong thực tế.
Còn theo TS. Nguyễn Hữu Xuyên - Phó Hiệu trưởng Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Khoa học và Công nghệ, nhìn nhận, với lĩnh vực khoa học – công nghệ, yêu cầu đặt ra là làm thế nào để nghiên cứu có thể đi xa hơn công bố hay nghiệm thu, được chuyển hóa thành chính sách, năng suất, công nghệ và sản phẩm.
Những bài toán tuy khác nhau cùng dẫn đến một nhu cầu chung: tri thức không chỉ cần được chia sẻ, mà cần được cùng chuyển hóa thành giải pháp và tác động. Đó cũng là điểm gặp giữa năng lực từ bên trong đại học và nhu cầu từ bên ngoài xã hội.
Từ các nhìn nhu cầu thực tiễn đến các kiến giải cho bài toán kết nối - hợp tác đa bền, đại diện UEH đề xuất bước chuyển “From Partnership to Co-Creation” - từ Hợp tác đến Đồng sáng tạo/Đồng kiến tạo giá trị, trong cách một quan hệ hợp tác được bắt đầu và vận hành. Thay vì một bên (nhà nước hay doanh nghiệp hay trường học) có sẵn chương trình, đề tài hoặc giải pháp rồi mời bên còn lại tham gia, đồng sáng tạo bắt đầu từ một bài toán chung: Cùng xác định vấn đề - Cùng thiết kế giải pháp - Cùng triển khai - Cùng tạo giá trị và tác động. Theo đó, UEH giới thiệu Hệ sinh thái đồng sáng tạo giá trị vì tác động bền vững, kết nối nhà trường - chính quyền/ tổ chức công - doanh nghiệp - cộng đồng - môi trường tự nhiên.
Đây cũng được xem là hướng đi có ý nghĩa bền vững để đưa các đưa nghiên cứu khoa học vào thực tiễn, đóng góp, kiến giải chính sách, hướng phát triển từ vĩ mô đến vi mô, từ địa phương đến doanh nghiệp; ngược lại, các thực tiễn được đưa vào nghiên cứu khoa họa, giảng dạy, lấy thực tiễn làm cứ liệu, không xa rời thực tiễn, nâng chất hoạt động nghiên cứu khoa học và nâng tầm giá trị kiến tạo theo đúng xu thế hợp tác đa bên, chia sẻ nguồn lực và tri thức.
Đặc biệt, mô hình hợp tác đa bên, kết nối đối tác công có ý nghĩa phát huy tối ưu các giá trị nguồn lực bao gồm giá trị nhân lực - đầu ra cho nhà trường đào tạo và đầu vào cho doanh nghiệp, lẫn các nguồn lực vốn xã hội nói chung.
