Khi pháp luật “mở đường” cho doanh nghiệp đi xa

Trong quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường, vai trò của pháp luật kinh doanh ngày càng được nhìn nhận theo hướng rộng hơn, không chỉ dừng lại ở việc thiết lập khuôn khổ quản lý, mà còn tham gia định hình cách thức vận hành của thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển.

Khi doanh nghiệp trở thành trung tâm của tăng trưởng, pháp luật cũng cần chuyển từ vai trò kiểm soát sang vai trò dẫn dắt và tạo động lực.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp – Giám đốc Công ty Luật HPVN cho rằng, trong nền kinh tế thị trường hiện đại, vai trò của pháp luật kinh doanh đã có sự chuyển dịch rõ rệt từ chức năng kiểm soát sang chức năng định hướng và kiến tạo. Nếu trước đây pháp luật chủ yếu tập trung vào việc đặt ra các giới hạn và điều kiện để quản lý hoạt động kinh doanh, thì hiện nay, pháp luật ngày càng đóng vai trò thiết lập “luật chơi” của thị trường theo hướng minh bạch, ổn định và có thể dự báo.

Theo ông Hiệp, chính “luật chơi” này là yếu tố định hình hành vi của doanh nghiệp trong dài hạn. Khi các quy định được xây dựng với cấu trúc rõ ràng, có tính hệ thống và hạn chế những thay đổi đột ngột, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để định hình chiến lược đầu tư, lựa chọn ngành nghề và phân bổ nguồn lực một cách chủ động, thay vì chỉ phản ứng trước biến động chính sách.

Từ đó, vai trò “định hướng” của pháp luật được thể hiện rõ khi các quy định không chỉ phản ánh thực trạng thị trường, mà còn góp phần dẫn dắt dòng vốn, định hình lĩnh vực ưu tiên và tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh. Doanh nghiệp, trong bối cảnh này, không chỉ tuân thủ pháp luật, mà còn dựa vào pháp luật để xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.

Luật sư Nguyễn Trọng Hiệp nhấn mạnh, sự chuyển dịch từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo” không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu kiểm soát, mà là thay đổi cách tiếp cận. Thay vì can thiệp sâu vào từng hoạt động cụ thể, pháp luật hướng tới việc thiết lập một môi trường vận hành ổn định, trong đó doanh nghiệp có thể chủ động hoạt động trong khuôn khổ rõ ràng. Khi đó, pháp luật không chỉ bảo đảm trật tự thị trường, mà còn tạo ra động lực phát triển cho khu vực doanh nghiệp.

Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Thành Luân – Công ty Luật TNHH Hà Việt cho rằng, tính “kiến tạo” của pháp luật không chỉ thể hiện ở định hướng vĩ mô, mà còn nằm ở cách các quy định được tổ chức và vận hành trong thực tế. Theo ông, một hệ thống pháp luật hiệu quả cần bảo đảm các quy định được thể hiện rõ ràng, có thể hiểu thống nhất và áp dụng nhất quán, từ đó tạo ra sự ổn định cần thiết cho hoạt động kinh doanh.

Luật sư Luân phân tích, khi doanh nghiệp có thể nhận diện được logic vận hành của chính sách và dự báo được cách áp dụng trong các tình huống cụ thể, họ sẽ chủ động hơn trong việc xây dựng kế hoạch, kiểm soát rủi ro và phân bổ nguồn lực. Ngược lại, nếu quy định thiếu rõ ràng hoặc cách áp dụng không thống nhất, doanh nghiệp buộc phải duy trì trạng thái thận trọng, làm giảm hiệu quả hoạt động.

Theo Luật sư Nguyễn Thành Luân, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào các quyết định đầu tư dài hạn, pháp luật cần đóng vai trò như một nền tảng tạo niềm tin. Khi môi trường pháp lý đủ minh bạch và có thể dự báo, doanh nghiệp sẽ yên tâm hơn trong việc đưa ra các quyết định mang tính chiến lược, thay vì chỉ tập trung vào các lựa chọn ngắn hạn.

Luật sư Luân cho rằng, khi pháp luật thực hiện tốt vai trò định hướng và kiến tạo, mối quan hệ giữa Nhà nước và doanh nghiệp cũng dần chuyển từ “quản lý” sang “đồng hành”. Trong mối quan hệ đó, pháp luật không chỉ đặt ra khuôn khổ, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp phát huy năng lực, chủ động thích ứng và phát triển bền vững trong môi trường kinh tế ngày càng cạnh tranh.

“Sự chuyển dịch này không chỉ mang ý nghĩa về mặt quản lý, mà còn là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh. Khi pháp luật trở thành nền tảng định hướng và hỗ trợ, doanh nghiệp sẽ có thêm niềm tin để đầu tư dài hạn, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững”, Luật sư Nguyễn Thành Luân nói.