Bên cạnh vấn đề cơ chế phối hợp và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, để khơi dòng vốn cho tài sản trí tuệ, không ít ý kiến cũng cho rằng, cần giải bài toán định giá.
Như đã thông tin, mặc dù Luật Sở hữu trí tuệ và Bộ luật Dân sự đều cho phép thế chấp quyền tài sản trí tuệ, tuy nhiên trên thực tế, hoạt động này gần như “đóng băng” hoặc chỉ phát sinh ở mức độ rất hạn chế.
Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân dẫn đến hiện trạng này được cho xuất phát từ việc, tài sản sở hữu trí tuệ là tài sản vô hình, giá trị phụ thuộc nhiều vào biến động của thị trường và sự thay đổi của công nghệ. Trong khi đó, Việt Nam hiện còn thiếu các tổ chức định giá chuyên nghiệp có đủ năng lực, thiếu cơ sở dữ liệu so sánh và chưa có hệ thống tiêu chuẩn định giá thống nhất được hệ thống ngân hàng chấp nhận.
Thực tiễn triển khai cho thấy, các ngân hàng đang gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong hoạt động cấp tín dụng khi thiếu cơ sở pháp lý, cơ chế chia sẻ rủi ro và hệ thống đánh giá, định giá tài sản trí tuệ đủ tin cậy.
Để giải quyết hiện trạng đã nêu, khơi dòng vốn cho tài sản trí tuệ, bên cạnh vấn đề cơ chế phối hợp và liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý, không ít ý kiến cũng cho rằng, cần giải bài toán định giá.
Theo ông Lưu Hải Minh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là câu chuyện định giá.
“Phải có định giá cho các sáng chế, sau đó các ngân hàng và tổ chức tín dụng mới dựa trên định giá đó để bảo lãnh. Có như vậy, những nhà sáng chế và công ty khoa học công nghệ như chúng tôi mới có thể vay được tiền để tiếp tục tái đầu tư cho nghiên cứu”, ông Minh chia sẻ.
Đồng thời nhấn mạnh, khi nhà sáng chế mang tài sản trí tuệ ra ngân hàng để định giá và vay vốn, thì mục đích duy nhất phải là phát triển khoa học công nghệ. Nguồn vốn đó phải dùng để tạo ra sản phẩm và thương phẩm, chứ không nên mang đi đầu tư vào những việc không đúng mục đích, vì như vậy sẽ tạo ra rủi ro rất lớn cho ngân hàng.
Liên quan đến vấn đề này, tại văn bản trả lời Công văn số 7712/BKHCN-TĐC của Bộ Khoa học và Công nghệ về việc góp ý Dự thảo Báo cáo rà soát quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ và các tổ chức tín dụng mới đây, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng cho rằng, để quyền sở hữu trí tuệ thực sự đi vào đời sống kinh tế, khung pháp luật hiện hành cần được nhìn nhận lại một cách toàn diện hơn, sát với thực tiễn doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.
Cụ thể, theo VCCI, Mục II.2.2 Dự thảo đề cập đến các khó khăn, vướng mắc trong việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản thế chấp. Trong đó có khó khăn trong công tác định giá “do giá trị của quyền sở hữu trí tuệ biến động khó lường, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tiến bộ công nghệ, biến động thị trường, khả năng cạnh tranh và hiệu quả khai thác…”.
“Theo phản ánh của doanh nghiệp, việc diễn giải khó khăn trong công tác định giá như vậy chưa thực sự phản ánh đúng tính đặc thù và rủi ro của của loại tài sản này. Đặc tính rủi ro của quyền SHTT thể hiện ở các yếu tố: Tài sản vô hình; không có nhiều đối tượng tương đồng để so sánh; không tồn tại thị trường giao dịch tập trung;
Giá trị phụ thuộc lớn vào yếu tố thời điểm, nhu cầu thị trường, vòng đời công nghệ (sản phẩm có thể bị lỗi thời hoặc thay thế bởi các đời sản phẩm mới) và hiệu quả khai thác thương mại (phụ thuộc vào sản xuất, nhân rộng sản phẩm)”, VCCI chia sẻ.
Đồng thời cho hay, từ tất cả các yếu tố trên, giá trị của quyền sở hữu trí tuệ thường biến động mạnh và khó dự báo, dẫn tới khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc xác định giá trị tài sản bảo đảm; hạn chế sự tham gia của các tổ chức thẩm định giá do rủi ro cao và chi phí lớn; gia tăng chi phí tuân thủ đối với doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Việc làm rõ các yếu tố này sẽ giúp nâng cao tính thực tiễn và khả thi của các đề xuất chính sách trong Báo cáo.
Do vậy, VCCI đề nghị bổ sung nội dung đánh giá về khó khăn vướng mắc liên quan đến định giá quyền sở hữu trí tuệ như trên.
