Nhiều khó khăn hiện hữu khiến các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khó phát triển thành những doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn.
Năm 2025, tổng vốn đầu tư vào cổ phần tư nhân (PE) và vốn đầu tư mạo hiểm (VC) tại Việt Nam khoảng 4,5 tỷ USD. Với 149 thương vụ, vốn đầu tư tăng gần gấp đôi so với năm trước. Trong đó, vốn VC tăng từ 398 triệu USD lên 509 triệu USD.
Con số trên cho thấy sự quan tâm của các nhà đầu tư đến thị trường Việt Nam. Tuy nhiên, dòng vốn đang dịch chuyển mạnh sang các doanh nghiệp phát triển ổn định và khả năng hấp thụ vốn tốt để giảm thiểu rủi ro thay vì tìm đến các doanh nghiệp khởi nghiệp.
Nguyên nhân của thực trạng trên nằm ở khả năng thoái vốn kéo dài. Việt Nam đang thiếu các “sân chơi” giao dịch chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp và nhà đầu tư; trong khi cổ phiếu chưa niêm yết rất khó chuyển nhượng do khoảng cách định giá lớn giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Những tồn tại trên khiến cho trong 5 năm qua, trên thị trường chưa ghi nhận thương vụ thoái vốn đáng kể nào của các quỹ đầu tư mạo hiểm hoặc quỹ đầu tư tư nhân thông qua IPO. Phần lớn các thương vụ thoái vốn thực hiện qua hoạt động mua bán và sáp nhập.
Chu kỳ đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp kéo dài từ 7-10 năm, dài hơn nhiều so với kỳ vọng của các nhà đầu tư quốc tế. Chính khả năng quay vòng vốn chậm khiến nhiều quỹ dù đã huy động được vốn nhưng vẫn trì hoãn giải ngân vào các dự án mới.
Khi mô hình tăng trưởng mới được xác lập dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, việc khơi thông dòng vốn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trở nên cần thiết. Trong các giải pháp hoá giải thách thức, đặc biệt quan tâm đến việc sớm hình thành sàn giao dịch dành riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Đây là nền tảng kết nối doanh nghiệp và nhà đầu tư, nâng cao tính minh bạch, thu hẹp khoảng cách định giá. Quan trọng nhất là tạo thanh khoản cho cổ phiếu chưa niêm yết.
Khi khép kín được vòng đời đầu tư, dòng vốn vào được, xoay vòng được và ra được, cơ hội nuôi dưỡng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo lớn hơn rất nhiều. Thị trường vốn thực sự phát huy vai trò là bệ đỡ cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững của nền kinh tế.
