Hai nghị định hướng dẫn Luật Báo chí sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, mở thêm cơ chế cho quyền tác nghiệp, kinh tế báo chí và chuyển đổi số tòa soạn.
Phát biểu tại Hội nghị giao ban báo chí nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam sáng nay (16/6/2026), Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhấn mạnh, báo chí đang đứng trước một sự dịch chuyển căn bản của môi trường thông tin, khi công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp cận thông tin.
.jpg)
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, lượng thông tin hiện nay nhiều hơn bao giờ hết, nhưng niềm tin vào thông tin lại trở thành bài toán khó hơn bao giờ hết. Áp lực đối với báo chí vì thế không chỉ là cung cấp thông tin nhanh và rộng, mà còn phải bảo đảm thông tin đáng tin cậy, có giá trị, có trách nhiệm và tạo ảnh hưởng tích cực đối với xã hội.
Trong môi trường thông tin nhiều nhiễu loạn, xã hội càng cần những giá trị cốt lõi mà báo chí chuyên nghiệp có thể mang lại. Đó là khả năng kiểm chứng sự thật, trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức báo chí, bản lĩnh chính trị và sự dấn thân vì lợi ích của đất nước, nhân dân.
Thứ trưởng Phan Tâm khẳng định đây chính là lợi thế cạnh tranh bền vững của báo chí cách mạng Việt Nam trong kỷ nguyên số, cũng là những giá trị mà không một nền tảng số hay thuật toán nào có thể thay thế.
Về phía cơ quan quản lý nhà nước, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tập trung triển khai Chỉ thị số 05 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí, truyền thông trong tình hình mới. Đáng chú ý, hai nghị định hướng dẫn thi hành Luật Báo chí số 126/2025/QH15 đã hoàn tất quá trình tiếp thu, giải trình ý kiến của các thành viên Chính phủ và được trình lại Chính phủ để ký ban hành.
Hai nghị định gồm Nghị định quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Báo chí và Nghị định về quản lý hoạt động phát thanh, truyền hình. Hai nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng bộ với thời điểm Luật Báo chí có hiệu lực.
Cùng với đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chuẩn bị 3 thông tư để ký ban hành ngay sau khi các nghị định của Chính phủ được ban hành.
Một trong những điểm mới đáng chú ý là cơ chế bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí. Theo đó, nếu cơ quan, tổ chức im lặng quá thời hạn trả lời báo chí, gồm 30 ngày đối với giải quyết vấn đề và 15 ngày làm việc đối với kiến nghị, phản ánh, cơ quan báo chí có quyền đăng, phát nội dung đó hoặc chuyển đến cơ quan cấp trên có thẩm quyền.
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, đây là cơ chế pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền tiếp cận thông tin của báo chí, đồng thời nâng cao trách nhiệm phản hồi của các cơ quan, tổ chức trước những vấn đề báo chí đặt ra.
Các quy định mới cũng tạo thuận lợi hơn trong việc quản lý thẻ nhà báo. Trường hợp nhà báo chuyển sang cơ quan báo chí khác nhưng vẫn thuộc đối tượng được cấp thẻ thì được đổi thẻ ngay, không phải thực hiện thủ tục cấp lại từ đầu. Trường hợp hết hợp đồng và đã nộp lại thẻ, nếu trong vòng 12 tháng được cơ quan báo chí khác tiếp nhận với hợp đồng từ một năm trở lên vẫn được xét đổi thẻ.
Ở phương diện kinh tế báo chí, cơ quan báo chí điện tử được tích hợp hợp pháp các dịch vụ thương mại điện tử, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế và nội dung theo yêu cầu trên nền tảng của mình. Quy định này được xem là cơ sở pháp lý để các tòa soạn đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào quảng cáo truyền thống.
Đáng chú ý, lần đầu tiên một nghị định trong lĩnh vực báo chí quy định Nhà nước khuyến khích các cơ quan báo chí ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thu thập, sản xuất, phân tích và phân phối nội dung. Đây được xem là tín hiệu pháp lý quan trọng cho quá trình chuyển đổi số tòa soạn.
Bên cạnh những điểm mới mở rộng không gian phát triển, Thứ trưởng Phan Tâm cũng lưu ý các cơ quan báo chí cần chuẩn bị cho một số yêu cầu mới.
Theo đó, tất cả các kênh nội dung trên mạng xã hội của cơ quan báo chí phải được thông báo với cơ quan quản lý trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi mở kênh. Quy định này áp dụng với các nền tảng như YouTube, Facebook, TikTok và các nền tảng tương tự. Khi chấm dứt hoạt động kênh, cơ quan báo chí cũng phải thông báo trước ít nhất 10 ngày làm việc.
Các cơ quan báo chí được đề nghị rà soát, lập danh sách đầy đủ các kênh hiện đang vận hành và phân công đầu mối thực hiện thủ tục ngay từ thời điểm các nghị định có hiệu lực.
Đối với công tác lưu trữ, báo điện tử phải bảo đảm lưu trữ nguyên vẹn nội dung đã đăng trong 3 tháng, trong khi phát thanh và truyền hình phải lưu trữ trong 30 ngày. Theo lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đây không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ mà còn là công cụ tự bảo vệ của tòa soạn khi phát sinh tranh chấp liên quan đến nội dung.
Một yêu cầu khác là kết nối hệ thống lưu chiểu điện tử quốc gia. Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/1/2028, song các cơ quan báo chí cần chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật ngay từ năm 2026 bởi việc nâng cấp hệ thống quản trị nội dung, máy chủ và giao diện kết nối thường cần từ 12 đến 18 tháng.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ ban hành hướng dẫn kỹ thuật chi tiết trong năm 2027, đồng thời đề nghị các cơ quan báo chí chủ động đánh giá hạ tầng và xây dựng kế hoạch đầu tư từ năm nay.
Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang phối hợp với các cơ quan liên quan xây dựng Chiến lược quản lý và phát triển báo chí theo tư tưởng mới của Đảng về báo chí, truyền thông trong kỷ nguyên số.
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, bước vào giai đoạn phát triển mới, bên cạnh yêu cầu quản lý, cần quan tâm nhiều hơn đến câu chuyện phát triển và kiến tạo phát triển. Chiến lược đang được xây dựng đặt trọng tâm vào phát triển nguồn lực cho báo chí, cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, năng lực công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, mô hình kinh tế báo chí phù hợp với môi trường số và năng lực cạnh tranh của báo chí Việt Nam trong không gian thông tin khu vực, quốc tế.
Đồng thời, Bộ hướng tới phát triển một hệ sinh thái báo chí số năng động, hiện đại, sáng tạo và bền vững, trong đó các cơ quan báo chí, nhà báo, cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo báo chí - truyền thông, doanh nghiệp công nghệ số, công ty truyền thông, nền tảng phân phối, nhà quảng cáo và công chúng cùng tham gia, tương tác và chia sẻ trách nhiệm.
Theo Thứ trưởng Phan Tâm, bước vào giai đoạn phát triển mới, câu chuyện của báo chí không chỉ là quản lý mà còn là kiến tạo phát triển. Trong kỷ nguyên số, cùng với hoàn thiện thể chế, việc tạo dựng nguồn lực, công nghệ, nhân lực và không gian phát triển mới cho báo chí sẽ là điều kiện quan trọng để báo chí cách mạng Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò dẫn dắt, định hướng và tạo dựng niềm tin trong xã hội.
