Tăng trưởng cao 2 chữ số đang trở thành mục tiêu đầy thách thức trong bối cảnh xuất khẩu có rủi ro, tiêu dùng yếu và đầu tư công trở thành trụ lực kéo chính.
Trong bối cảnh như vậy, mọi chính sách hỗ trợ thúc đẩy tiêu dùng nội địa đã và đang được mong đợi.
Theo tính toán của các chuyên gia từ Dragon Capital, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10% đến năm 2030, Chính phủ cần áp dụng mô hình kinh tế tận dụng mạnh kích thích trong nước trong khi kiểm soát lạm phát và giá tài sản. Với hơn 30 năm kinh nghiệm tại thị trường Việt Nam, Dragon Capital đã phác thảo con đường đạt quỹ đạo tăng trưởng cao.
Mô hình để duy trì tăng trưởng 10% được nhiều chuyên giá khuyến nghị cần kết hợp các yếu tố.
Thứ nhất là mở rộng tín dụng mạnh. Tăng trưởng tín dụng hằng năm phải duy trì trong khoảng 16-20%.
Thứ hai là tiêu dùng nội địa mạnh. Tăng trưởng tiêu dùng nội địa cần tăng lên 11-12% mỗi năm, so với mức bình quân 8% giai đoạn 2021-2024.
Thứ ba là kích thích tài khóa. Thâm hụt ngân sách cần duy trì ở mức 4-5% GDP nhằm hỗ trợ chi tiêu công lớn, đặc biệt cho các dự án hạ tầng trọng điểm.
Thứ tư là thương mại đối ngoại. Tăng trưởng xuất khẩu phải duy trì trên 12% mỗi năm (so với mức hiện tại 10%) và đóng góp 50 tỷ USD thặng dư thương mại vào năm 2030.
Thứ năm là kiểm soát lạm phát. Lạm phát cần được giữ trong khoảng 4,5-5%.
Tiêu dùng nội địa 4 tháng đầu năm 2026 tăng 11,1%, nhưng nếu loại trừ yếu tố giá, tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong giai đoạn này vẫn ghi nhận mức tăng trưởng thực tế đạt 6,3%, phản ánh nhu cầu tiêu dùng nội địa đang được củng cố vững chắc dù áp lực chi phí hàng hóa vẫn hiện hữu. Các yếu tố còn lại vẫn trong kiểm soát và đúng với mục tiêu đề ra để hỗ trợ nền kinh tế tăng trưởng. Do đó, các chuyên gia chỉ ra rằng “chìa khóa” để đảm bảo tham vọng tăng trưởng kinh tế cao của năm nay là song song với giữ vững xuất khẩu và thúc đẩy đầu tư công, cần có các chính sách kích thích tiêu dùng nội địa không chỉ phục hồi mà còn phải duy trì tăng trưởng mạnh mẽ.
TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, cho rằng khu vực hộ kinh doanh đang đối mặt với nhiều áp lực từ chính sách thuế, hóa đơn điện tử, chứng minh nguồn gốc hàng hóa và các thủ tục kê khai phức tạp. Theo ông, từ năm 2024 đến nay, đà tăng trưởng tiêu dùng nội địa liên tục chậm lại. Một trong những nguyên nhân lớn là chi phí đầu vào tăng mạnh do tác động của giá xăng dầu, vật tư và các chi phí liên quan đến chính sách thuế, hóa đơn, chứng từ điện tử.
Ông Thuận cho biết biến động giá nhiên liệu và nguyên liệu đầu vào đã khiến giá hàng hóa, dịch vụ tăng trung bình 20 - 22%, tạo áp lực lớn lên người tiêu dùng. Khi giá cả tăng cao, người dân buộc phải thắt chặt chi tiêu, khiến vòng xoáy suy giảm sức mua tiếp tục lan rộng. Ước tính hiện có khoảng 4,2 triệu tỷ đồng tiền mặt đang nằm ngoài lưu thông, góp phần làm thị trường thiếu hụt dòng tiền. Do đó, ông Thuận đề xuất nhiều giải pháp, trong đó đáng chú ý là Chính phủ nên xem xét quay trở lại cơ chế thuế khoán đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 - 5 tỷ đồng/năm. Cùng với đó, đề nghị miễn thuế giá trị gia tăng đối với nhóm hàng hóa thiết yếu tại siêu thị và cửa hàng bán lẻ nhằm giảm áp lực chi tiêu cho người dân.
Theo nhiều chuyên gia, mặc dù cơ sở tính toán ước tính 4,2 triệu tỷ đồng chưa thực sự cụ thể, song các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các hộ kinh doanh nhỏ và vừa cho rằng về mặt tinh thần, việc xem xét hỗ trợ linh hoạt các cơ chế thuế, phí sẽ có ý nghĩa tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đáng kể. Ông Nguyễn Phước Hưng - Phó Chủ tịch HUBA dẫn kết quả khảo sát của HUBA về tình hình hoạt động của doanh nghiệp trên địa bàn với hơn 31% lo nhu cầu tiêu dùng suy giảm, để thấy trọng tâm chính sách tài khóa cần hướng về hỗ trợ kích thích tiêu dùng.
TS Đinh Thế Hiển, chuyên gia kinh tế, cho rằng mặc dù về mặt bản chất điều tiết thuế, đề xuất chính sách miễn thuế VAT khoanh vùng sẽ có ý nghĩa phù hợp ở góc độ hỗ trợ dân sinh và kích cầu tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế khó khăn, song cần lưu ý sẽ chưa hoàn toàn phù hợp với bản chất điều tiết rộng và ổn định nguồn thu của thuế VAT nếu áp dụng đại trà, kéo dài. Trên thực tế, người tiêu dùng vẫn đang hưởng lợi từ chính sách giảm thuế VAT 8% và cần nghiên cứu kéo dài chính sách này thay cho miễn thuế toàn phần, tránh giảm vai trò điều tiết tiêu dùng và thu hẹp nguồn thu ngân sách của Nhà nước. Ngoài ra, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định số 141/2026/NĐ-CP chính thức nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm. Quy định này mang lại sự hỗ trợ thiết thực cho hàng triệu tiểu thương trên cả nước. Vì vậy, mọi chính sách về điều tiết thuế tương tự, nếu có, cần nghiên cứu đầy đủ, kỹ lưỡng hơn trên cơ sở áp dụng chính sách thuế mới vào thực tiễn.
Ngoài ra, ông Hiển cho rằng cần tính đến phương án để phân bổ, tạo luồng vốn đến với doanh nghiệp nhỏ và vừa theo cơ chế ưu tiên tiếp cận lẫn ưu tiên chi phí. “Một chương trình tín dụng ưu đãi đi cùng các quy định giải ngân tín chấp, phạm vi mở rộng cho SME chỉ khoảng vài chục nghìn tỷ đồng, thấp hơn 1 dự án hạ tầng giao thông là gói rất xưng đáng để đầu tư cho SME. Các doanh nghiệp này vẫn là nhóm trụ lực quan trọng nhất của kinh tế nội địa và tiêu dùng nội địa. Do đó, muốn thúc đẩy tiêu dùng nội địa, phải thúc đẩy sức mạnh của khu vực SME một cách thiết thực”, ông Hiển nhấn mạnh.
.jpg "Quyết liệt bài trừ hàng giả để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi người tiêu dùng")
