Để khơi thông các điểm nghẽn thể chế, tạo động lực đột phá cho kinh tế tư nhân, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP HCM đề xuất 6 nhóm kiến nghị giải pháp hoàn thiện chính sách.
Một là, hoàn thiện Luật Hỗ trợ Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) theo hướng dễ thực thi, có trọng tâm. Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và ban hành Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) để thay thể hoàn toàn Luật năm 2017 ngay trong năm 2026 nhằm đồng bộ hóa với Luật Đất đai 2024 và Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Thay đổi tư duy xác định tiêu chí DNNVV theo hướng đơn giản, ưu tiên dùng tiêu chí tổng doanh thu năm để liên thông đối chiếu với dữ liệu thuế và bảo hiểm xã hội. Mở rộng khái niệm bao phủ và ưu tiên đối tượng đặc thù: doanh nghiệp do người khuyết tật, người dân tộc thiểu số làm chủ; doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn ESG, kinh doanh bền vững, bao trùm.
Hai là, giải phóng năng lực tiếp cận tài chính, tín dụng và đất đai bằng chính sách cách mạng. Thể chế hóa và áp dụng cơ chế thử nghiệm (sandbox) trong hệ thống tài chính - tín dụng, cho phép cho vay và bảo lãnh trên cơ sở tín nhiệm, dòng tiền dự án và tài sản vô hình thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp truyền thống. Bổ sung quy định về cơ chế "miễn trừ trách nhiệm" đối với cán bộ Quỹ bảo lãnh tín dụng khi đã thực hiện đúng quy trình bảo lãnh tín chấp nhưng doanh nghiệp gặp rủi ro khách quan. Quy định rõ trách nhiệm bắt buộc của chính quyền địa phương và chủ đầu tư hạ tầng trong việc dành tỷ lệ diện tích đất nhất định cho DNNVV thuê với giá ưu đãi; cho phép doanh nghiệp tiếp cận minh bạch quỹ tài sản công dôi dư (trụ sở, nhà xưởng) để giảm thiểu chi phí cố định đầu vào.
Ba là, hỗ trợ chuyên sâu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thực hành ESG bằng công cụ công cụ thể. Triển khai cơ chế cấp "voucher công nghệ" để doanh nghiệp tự nghiên cứu hoặc đặt hàng chuyển giao công nghệ; hỗ trợ các nền tảng số dùng chung. Ưu tiên DNNVV tham gia vào các gói thầu mua sắm công, đặt hàng các sản phẩm công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, dữ liệu lớn. Kiện toàn đơn vị phụ trách thành "Trung tâm hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp" chuyên sâu. Xây dựng danh mục các chỉ số ESG tối giản dành riêng cho DNNVV Việt Nam; thực hiện cơ chế hỗ trợ 50-70% chi phí đánh giá, kiểm toán carbon và cấp chứng chỉ xanh thông qua hình thức cấp "Voucher xanh" trên Cổng dịch vụ công quốc gia.
Bốn là, giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua công nghệ AI. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, tích hợp 100% cơ sở dữ liệu pháp luật trên Cổng Pháp luật quốc gia để khai thác hoàn toàn miễn phí. Cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý và giải đáp khó khăn cơ bản 24/7 thông qua trợ lý ảo AI pháp luật và AI Chatbot trên các nền tảng dịch vụ công trực tuyến để minh bạch hóa dòng thông tin, loại bỏ các nút thắt nhũng nhiễu hành chính.
Năm là, Luật hóa vai trò của các Hiệp hội doanh nghiệp trong cơ chế giám sát độc lập chính sách. Bổ sung điều khoản quy định định kỳ hàng năm cơ quan quản lý nhà nước phối hợp với các Hiệp hội doanh nghiệp tổ chức khảo sát, đánh giá độc lập mức độ hài lòng của doanh nghiệp thụ hưởng. Nhà nước thực hiện cơ chế phân bổ kinh phí, đặt hàng dịch vụ công để các Hiệp hội đại diện làm cầu nối chủ trì rà soát, khảo sát, nắm bắt phản ánh vướng mắc theo thời gian thực, bảo đảm tính khách quan, thực chất.
Sáu là, xây dựng hệ thống dữ liệu, giám sát dựa trên kết quả đầu ra thực tế. Thiết lập hệ thống bài giảng, tài liệu trực tuyến đại chúng (MOOC) và số hóa cơ sở dữ liệu tích hợp về các bản án, quyết định của tòa án, phán quyết trọng tài liên quan đến doanh nghiệp để chủ động nhận diện xu hướng vướng mắc. Chuyển đổi phương thức quản lý sang yêu cầu có tiêu chí đánh giá kết quả đầu ra rõ ràng, đo lường định lượng mức độ hài lòng nhằm nâng tỷ lệ hài lòng của doanh nghiệp thụ hưởng đạt tối thiểu 90%.
