“Chìa khóa” thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển

Theo đó, tại Dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), bên cạnh nội dung hỗ trợ chung như: Hỗ trợ tiếp cận tín dụng; hỗ trợ thuế và kế toán; hỗ trợ mặt bằng sản xuất; hỗ trợ công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hỗ trợ mở rộng thị trường; hỗ trợ đào tạo; hỗ trợ tư vấn, cố vấn, huấn luyện; hỗ trợ pháp lý; hỗ trợ thông tin; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ, người khuyết tật làm chủ, doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, sử dụng nhiều lao động là người khuyết tật, doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo; phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa…

Bộ Tài chính cũng đã đề xuất một số nội dung hỗ trợ trọng tâm như: Hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững,…

Đánh giá cao các nội dung được cơ quan soạn thảo đề xuất, tuy nhiên, không ít ý kiến cho rằng, để gỡ được nhiều khó khăn, thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, cần những giải pháp toàn diện, đặc biệt trong cách quản lý của Nhà nước, cần chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo và đồng hành, tạo tâm lý yên tâm sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, bởi niềm tin của doanh nghiệp đối với cơ chế, chính sách của Nhà nước đóng vai trò quyết định đến sự phát triển và mở rộng đầu tư của doanh nghiệp.

Theo PGS TS Trần Đình Thiên, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cần khẩn trương cởi bỏ những “trói buộc” liên quan đến thể chế, cơ chế, chính sách kinh tế.

“Về cơ bản, cơ chế chính sách vĩ mô đối với doanh nghiệp là rất tốt, ví dụ như chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, cắt giảm các thủ tục hành chính... nhưng vấn đề tạo nên rào cản của chính sách là ở khâu thực thi, “trên nóng dưới lạnh”. Đây là những quy trình thủ tục làm khó doanh nghiệp, thành ra chính sách đang tốt lại thành chính sách không hiệu quả”, vị chuyên gia này bày tỏ.

Nhìn nhận về Dự thảo Luật (sửa đổi), TS Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME) cho rằng, Dự thảo Luật lần này được cơ quan soạn thảo chuẩn bị khá công phu, bài bản, thể hiện rõ nỗ lực thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa là lực lượng nòng cốt quan trọng nhất của khu vực kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, vị này cho rằng, lần sửa đổi này cần đáp ứng theo 5 triết lý nền tảng, bao gồm:

Thứ nhất, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nhất là môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp. Chính sách hỗ trợ phải được thiết kế theo năng lực thật của doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, chứ không thể đặt ra điều kiện, hồ sơ, quy trình giống như đối với doanh nghiệp lớn.

Thứ hai, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa phải chuyển mạnh từ tư duy “xin - cho” sang tư duy phục vụ và đồng hành. Doanh nghiệp cần biết rõ mình được hỗ trợ gì, điều kiện ra sao, nộp hồ sơ ở đâu, thời hạn giải quyết bao lâu, ai chịu trách nhiệm nếu chính sách chậm đi vào thực tế. Vì vậy, luật cần đặt ra yêu cầu số hóa quy trình, công khai tiêu chí, giảm tối đa giấy tờ lặp lại và có đầu mối hỗ trợ đủ gần doanh nghiệp.

Thứ ba, chính sách hỗ trợ phải dựa trên mạng lưới triển khai rộng, trong đó các hiệp hội doanh nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức tư vấn, cơ sở đào tạo và các nền tảng số cần được xác định là lực lượng đồng hành; Nhà nước không thể tự mình làm hết.

Thứ tư, cần có cách tiếp cận nhân văn, thực tiễn hơn đối với gần 6 triệu hộ kinh doanh. Đây chính là nguồn lớn nhất để hình thành doanh nghiệp trong tương lai. Và cũng là khu vực đã có thị trường, có kinh nghiệm, có quan hệ khách hàng, nhưng còn hạn chế về kế toán, pháp lý, quản trị, lao động, hóa đơn, thuế và chuẩn mực báo cáo. Nếu vừa chuyển đổi đã phải đối mặt ngay thanh tra, xử phạt, chi phí tuân thủ thì họ sẽ không mạnh dạn lên doanh nghiệp.

Thứ năm, mục tiêu của luật không chỉ là hỗ trợ doanh nghiệp vượt khó, mà phải tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ có thể lớn lên, doanh nghiệp hộ gia đình có thể chính thức hóa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có thể thử nghiệm, và khu vực kinh tế tư nhân có thêm niềm tin để đầu tư dài hạn.

“Một đạo luật tốt phải tạo được hệ sinh thái kinh tế tư nhân mạnh, chứ không chỉ tạo thêm danh mục chính sách hỗ trợ”, TS Tô Hoài Nam bày tỏ.

Đồng quan điểm, một số chuyên gia cũng bày tỏ, Nghị quyết 68-NQ/TW mang một tư tưởng kiến tạo dành cho khu vực kinh tế tư nhân, vấn đề là phải làm sao để có chính sách nuôi dưỡng sự kiến tạo đó. Nhà nước “kiến tạo” không đồng nghĩa với việc làm thay doanh nghiệp, mà tạo “sân chơi” công bằng, bình đẳng, minh bạch, môi trường kinh doanh an toàn, thuận lợi để doanh nghiệp làm điểm tựa vững chắc khi quyết định đầu tư kinh doanh. Lúc đó tự bản thân doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh, phải đổi mới sáng tạo, phải “lớn lên” để có thể đi đường dài và khẳng định chính mình trên thị trường.