HoREA đề xuất miễn khoản tiền nộp bổ sung trong giai đoạn chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất nếu người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai.
Trong văn bản góp ý gửi Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các bộ, ngành liên quan đến Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) ngày 16/11/2026, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) ghi nhận việc dự thảo đã thể chế hóa Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28/07/2026 của Ban Chấp hành Trung ương, cùng các nghị quyết của Bộ Chính trị, kế thừa các cơ chế đã phát huy hiệu quả qua các kỳ luật năm 2003, 2013, 2024 và luật hóa một số nội dung từ nghị quyết của Quốc hội.
HoREA đánh giá hướng tiếp cận này nhằm đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược, lợi thế cạnh tranh và động lực phát triển trong giai đoạn mới, qua đó góp phần nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, để hoàn thiện dự thảo và bảo đảm tính đồng bộ, công bằng trong áp dụng thực tiễn, HoREA đã đưa ra nhóm kiến nghị cụ thể.

Theo HoREA, dự thảo hiện có quy định liên quan đến việc người sử dụng đất phải nộp bổ sung khoản tiền đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất theo nguyên tắc tương tự điểm d khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024 và các văn bản hướng dẫn. HoREA dẫn chiếu quy định tại Nghị định số 103/2024/NĐ-CP (được sửa đổi tại Nghị định số 291/2025/NĐ-CP), theo đó khoản tiền phải nộp bổ sung được tính bằng 3,6% số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Quan điểm của HoREA cho rằng cách tính này phù hợp khi người sử dụng đất có hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, nhưng nếu áp dụng cào bằng cho cả trường hợp người sử dụng đất không vi phạm thì chưa thật sự thỏa đáng và thiếu chính xác. Hiệp hội chỉ ra thực tế có những trường hợp phát sinh do sự thay đổi chính sách pháp luật qua các thời kỳ.
Chẳng hạn, nhiều nhà đầu tư được giao đất triển khai dự án theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền trong giai đoạn Luật Đất đai năm 2013 còn hiệu lực, thời điểm luật này chưa quy định khoản tiền nộp bổ sung cho thời gian chậm tính tiền đất, nhưng đến khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực mới nhận thông báo nộp tiền sử dụng đất kèm theo khoản nộp bổ sung, dù bản thân không vi phạm pháp luật về đất đai.
Từ lập luận này, HoREA đề xuất bổ sung ngoại lệ vào cuối điểm c khoản 3 của điều khoản chuyển tiếp tương ứng (được nêu trong văn bản góp ý là điểm c khoản 3 Điều 81 và Điều 111 dự thảo Luật Đất đai) theo hướng loại trừ trường hợp người sử dụng đất không vi phạm pháp luật về đất đai thì không phải nộp khoản tiền nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai năm 2024. Theo HoREA, quy định loại trừ này sẽ bảo đảm sự công bằng, hợp tình và hợp lý khi xử lý các hồ sơ chuyển tiếp.
Bên cạnh việc loại trừ nghĩa vụ nộp bổ sung khi không vi phạm, HoREA cũng kiến nghị bổ sung quy định tại khoản 4 (sau khoản 3) Điều 111 của dự thảo Luật Đất đai để áp dụng cho cả trường hợp đã có quyết định giá đất trước ngày luật có hiệu lực, bao gồm cả khoản tiền nộp bổ sung đối với thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và chưa xác định giá đất.
Cụ thể, HoREA đề xuất người sử dụng đất được giảm trừ số tiền sử dụng đất tương đương với thời gian xảy ra trường hợp bất khả kháng hoặc do cơ quan có thẩm quyền chậm xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất mà người sử dụng đất không có vi phạm pháp luật về đất đai.
Lý giải cho đề xuất này, HoREA viện dẫn quy định tại Điều 161 Luật Đất đai năm 2024 và Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, đồng thời nhấn mạnh trên thực tế trách nhiệm xác định giá đất để tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thuộc về cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Người sử dụng đất không có quyền hay nghĩa vụ tham gia vào quá trình xác định giá đất nên không có lỗi khi việc xác định giá đất bị chậm hoặc chưa thực hiện.
Mặt khác, nếu dự án chậm đưa đất vào sử dụng do trường hợp bất khả kháng hoặc việc xác định giá đất chậm trễ do lỗi của cơ quan có thẩm quyền thì việc giảm trừ tương ứng sẽ giúp giảm bớt áp lực tài chính cho nhà đầu tư và giữ ổn định môi trường đầu tư, kinh doanh. Ngược lại, HoREA nêu rõ nếu xác định người sử dụng đất có lỗi dẫn đến việc chậm hoặc chưa xác định giá đất thì vẫn phải có nghĩa vụ nộp tiền chậm nộp bổ sung.