Du lịch

Kiến tạo hệ sinh thái, “đánh thức” tiềm năng sáng tạo

Việt Bách • 19/11/2026 04:58

Công nghiệp văn hóa cần trở thành động lực tăng trưởng. Âm nhạc, điện ảnh, thời trang, ẩm thực, du lịch văn hóa… có thể đưa câu chuyện Việt Nam đi xa hơn.

Tại hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hoá (1986 - 2026): Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, các chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hoá nhấn mạnh: Trong bối cảnh phát triển mới, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa được quan tâm, chú trọng nhằm phát huy tối đa các giá trị văn hóa và chuyển hóa thành sức mạnh kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia. Sự bứt phá của những bộ phim Việt, các chương trình nghệ thuật lớn là minh chứng sinh động.

TS Bui Hoai Son
PGS TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh những thông điệp trong đổi mới mô hình phát triển văn hoá: từ gìn giữ giá trị đến kiến tạo tương lai

Không gian phát triển văn hoá

Nhìn lại chặng đường từ Đại hội VI (1986) đến tầm nhìn chiến lược trong Văn kiện Đại hội XIV và Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hoá Việt Nam, văn hóa đóng góp một vai trò rất quan trọng, là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực quan trọng của sự phát triển bền vững đất nước.

Trong hành trình đó, chính sách, pháp luật văn hóa ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, phù hợp với xu thế phát triển. Nhờ vậy, các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, phát huy; môi trường văn hóa lành mạnh được xây dựng. Đặc biệt, tháo gỡ các điểm nghẽn tạo không gian để văn hóa phát triển, huy động các nguồn lực trong xã hội cho văn hóa.

Trong bối cảnh phát triển mới, chính sách phát triển công nghiệp văn hóa được quan tâm, chú trọng nhằm khai thác và phát huy tối đa các giá trị văn hóa để chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế phát triển đất nước. Ứng dụng công nghệ số trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch đang mở ra những cơ hội phát triển mới. Tuy nhiên, thực tiễn đang đặt ra các bài toán về khoảng cách thụ hưởng văn hóa, hạn chế của nhân lực, sự thiếu vắng các cơ chế ưu đãi đặc thù, mang tính đột phá.

Trong đó bao gồm những chính sách phù hợp với thời đại số khi dữ liệu và AI mở rộng cơ hội sáng tạo, tiếp cận và thụ hưởng văn hóa. Yêu cầu đặt ra là số hóa di sản gắn với khai thác có trách nhiệm; bảo vệ quyền tác giả; chia sẻ lợi ích công bằng với người sáng tạo và cộng đồng; cơ hội để người trẻ tham gia sáng tạo, đưa văn hóa Việt Nam đến với công chúng trong nước và quốc tế.

Đánh thức tiềm năng sáng tạo

Để khơi thông nguồn lực phát triển văn hoá, PGS TS Bùi Hoài Sơn - Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy Nhà nước làm thay sang Nhà nước kiến tạo một hệ sinh thái để mọi sức sáng tạo được đánh thức.

tau du lich
Du khách thưởng thức nghệ thuật truyền thống Việt Nam trên chuyến tàu du lịch - một sản phẩm sáng tạo, nhiều trải nghiệm kết hợp đường sắt và không gian văn hóa đặc sắc

Theo đó, đời sống văn hóa phong phú không thể chỉ được tạo nên bằng mệnh lệnh hành chính hay những chương trình theo mùa vụ. Văn hóa sống trong người nghệ sĩ, trong những doanh nghiệp dám đầu tư cho ý tưởng mới, trong các làng nghề, câu lạc bộ, gia đình, trường học và từng cộng đồng dân cư. Với ý nghĩa đó, Nhà nước cần làm tốt hơn vai trò kiến tạo luật chơi, đầu tư hạ tầng, bảo vệ bản quyền, nâng đỡ tài năng, bảo đảm quyền tiếp cận văn hóa; đồng thời tin tưởng, trao cơ hội và tạo điều kiện để xã hội cùng sáng tạo.

Theo PGS TS Bùi Hoài Sơn, Nghị quyết số 28/2026/QH16 mở ra cơ chế mới về nguồn lực, không gian sáng tạo và hợp tác công - tư. Chủ trương bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hóa là cam kết cần thiết. Song quan trọng hơn, mỗi đồng đầu tư phải tạo ra năng lực phát triển lâu dài.

PGS TS Bùi Hoài Sơn cũng đề cập đến yêu cầu chuyển hóa bản sắc thành năng lực sáng tạo và sức mạnh mềm quốc gia. Việt Nam tự hào có một kho tàng di sản văn hóa phong phú nhưng di sản không chỉ thuộc về quá khứ và không thể chỉ được bảo tồn sau lớp kính. Cách bảo tồn tốt nhất là để giá trị tiếp tục có đời sống, nhưng không đánh đổi tính chân thực lấy sự hào nhoáng thương mại.

Từ nền tảng đó, công nghiệp văn hóa cần trở thành động lực tăng trưởng mới. Để các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 như mục tiêu đề ra, cần xây dựng những chuỗi giá trị thực sự - từ sáng tạo, sản xuất, bản quyền, đầu tư đến phân phối và tiếp cận thị trường quốc tế. Mỗi địa phương cần tìm nét độc đáo của mình để tạo sinh kế, việc làm, niềm tự hào và thương hiệu.

Ngoài ra, trong thời đại số, nhất thiết phải làm chủ không gian số và bảo vệ chủ quyền văn hóa trong môi trường số. Một ca khúc, một bộ phim có thể đi khắp thế giới chỉ sau vài cú chạm. Nhưng có những câu hỏi không thể né tránh: Ai làm chủ dữ liệu về di sản của chúng ta? Ai quyết định nội dung văn hóa Việt Nam được nhìn thấy trên các nền tảng? Người sáng tạo có được bảo vệ quyền lợi chính đáng? Trẻ em và người trẻ sẽ lớn lên trong môi trường văn hóa số như thế nào?

Do đó, theo PGS TS Bùi Hoài Sơn chúng ta cần dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và sử dụng có trách nhiệm; cần nội dung Việt Nam có chất lượng, hấp dẫn, đủ sức cạnh tranh; cần làm chủ công nghệ, tôn trọng quyền tác giả và giữ được bản sắc trong dòng chảy toàn cầu.

(0) Bình luận
Nổi bật
Mới nhất
Kiến tạo hệ sinh thái, “đánh thức” tiềm năng sáng tạo
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO