Sở hữu tiềm năng lớn về bờ biển dài và địa hình đồi núi đặc trưng, Quảng Ninh đang chuyển mình từ một “đô thị than” công nghiệp nặng truyền thống sang trung tâm năng lượng sạch hàng đầu của miền Bắc.
Việc chủ động trải thảm đỏ thu hút các siêu dự án năng lượng tái tạo không chỉ là lời giải cho bài toán tăng trưởng xanh của địa phương, mà còn là bước đi chiến lược mang tính thời đại để đón đầu làn sóng dịch chuyển dòng vốn đầu tư thế hệ mới.
.jpg)
Tầm nhìn hệ sinh thái liên vùng và thỏi nam châm hút dòng vốn FDI thế hệ mới
Trong bối cảnh tăng tốc thực hiện Quy hoạch điện VIII, Quảng Ninh đang định hình vị thế cực tăng trưởng mới với tầm nhìn trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo có tầm ảnh hưởng liên vùng sâu rộng.
Sự quyết liệt này xuất phát từ thực tế dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu. Hiện nay, các tập đoàn đa quốc gia khi định vị nhà máy đều áp dụng bộ tiêu chí sàng lọc khắt khe về phát triển bền vững (ESG) và cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo (RE100). Do đó, để duy trì vị thế dẫn đầu trong thu hút FDI chất lượng cao, một địa phương không thể chỉ dựa vào ưu đãi thuế hay đất đai, mà phải bằng nguồn điện sạch dồi dào, ổn định. Nhận diện rõ lợi thế cạnh tranh cốt lõi đó, Quảng Ninh đã chủ động đi trước một bước.
Mục tiêu của tỉnh là kiến tạo một hệ sinh thái công nghiệp năng lượng hoàn chỉnh, đồng bộ. Vừa qua, Sở Công Thương đã đề xuất thành lập Trung tâm Công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo liên vùng đặt tại Quảng Ninh, kỳ vọng tạo bước ngoặt cho bản đồ năng lượng phía Bắc. Tầm nhìn của đề án là xây dựng tổ hợp tích hợp khép kín: Từ sản xuất điện, chế tạo thiết bị siêu trường siêu trọng (cánh quạt, turbine, chân đế), phát triển logistics biển chuyên dụng, bảo trì kỹ thuật (O&M), đến nghiên cứu công nghệ và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Khi được thông qua, trung tâm hạt nhân này không chỉ phục vụ nội tỉnh mà còn hỗ trợ đắc lực cho các địa phương lân cận, đặc biệt là đầu tàu công nghiệp Hải Phòng và vùng duyên hải Bắc Bộ.
Mũi nhọn đột phá của hệ sinh thái chính là tiềm năng điện gió ngoài khơi khổng lồ nhờ đặc thù bờ biển dài và tốc độ gió lý tưởng. Theo Viện Năng lượng, vùng biển Quảng Ninh sở hữu tiềm năng lên tới 13.000MW. Trong Quy hoạch điện VIII, tỉnh được phân bổ 4.000MW (gồm 500MW giai đoạn 2025-2030 và 3.500MW giai đoạn 2031-2035). Khát vọng của Quảng Ninh còn lớn hơn khi đang tiếp tục nghiên cứu đề xuất bổ sung thêm 9.000MW cho các giai đoạn tiếp theo nhằm khai thác tối đa tài nguyên biển.
Dưới góc nhìn chuyên gia, điện gió ngoài khơi là ngành công nghiệp tổng hợp có tính lan tỏa cực lớn, kích cầu mạnh mẽ cho cơ khí chế tạo, xây lắp biển và cảng biển sâu. Sự bứt phá này mang lại những con số biết nói: Khi các dự án đi vào vận hành ổn định, mỗi năm sẽ hòa lưới khoảng 48,8 tỷ kWh điện, giải quyết triệt để nguy cơ thiếu hụt điện mùa cao điểm của miền Bắc. Đồng thời, hệ sinh thái này ước tính tạo ra doanh thu vượt mốc 160.000 tỷ đồng, đóng góp ngân sách khoảng 12.900 tỷ đồng mỗi năm và giải quyết việc làm trình độ cao cho hàng vạn lao động.
Khẳng định vị thế cực tăng trưởng năng lượng bền vững của quốc gia
Nếu tầm nhìn chiến lược về hệ sinh thái là "bản thiết kế" thì tiến độ triển khai Quy hoạch điện VIII tại Quảng Ninh chính là câu trả lời cho năng lực hành động của địa phương. Dưới góc nhìn thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp địa phương, ông Phạm Văn Thể - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Quảng Ninh phân tích sâu sắc: Nhiều thập kỷ qua, vùng đất mỏ luôn giữ vai trò là "xương sống" vững chắc, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia với tư cách là cái nôi của ngành than và trung tâm nhiệt điện lớn nhất cả nước.
Tuy nhiên, trước sức ép và xu hướng dịch chuyển tất yếu của nền kinh tế toàn cầu, cùng cam kết mạnh mẽ đạt Net Zero vào năm 2050 của Chính phủ Việt Nam, Quảng Ninh không thể đứng ngoài cuộc. Tỉnh đã nhanh chóng thích ứng bằng một cuộc cách mạng tư duy mang tính bước ngoặt: Dũng cảm chuyển trục chiến lược từ phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống, sang đa dạng hóa và xanh hóa toàn diện nguồn năng lượng. Đây không chỉ là bước đi nhằm bảo vệ môi trường bền vững, mà còn là giải pháp căn cơ để kiến tạo lợi thế cạnh tranh mới, mở đường cho cộng đồng doanh nghiệp đón đầu làn sóng đầu tư xanh toàn cầu.
Được biết, Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII mang lại cho Quảng Ninh dư địa phát triển rộng mở. Giai đoạn 2025 - 2030, tỉnh được bố trí 23 dự án nguồn điện với tổng công suất hơn 3.500MW; giai đoạn 2031 - 2035 tiếp tục phát triển 8 dự án với tổng công suất gần 6.700MW. Cơ cấu nguồn điện mới được quy hoạch đa dạng, bao gồm: Điện khí LNG, điện gió trên bờ và ngoài khơi, điện mặt trời, điện rác, điện sinh khối, thủy điện và nhiệt điện đồng phát. Sự dịch chuyển tỷ trọng nghiêng hẳn về phía năng lượng tái tạo thể hiện tư duy nhất quán "đổi màu" nền kinh tế từ nâu sang xanh.
Tính đến cuối tháng 5/2026, Quảng Ninh đã hoàn thành lựa chọn chủ đầu tư cho 6 dự án nguồn điện lớn với tổng công suất 2.165MW, đạt xấp xỉ 62% quy hoạch giai đoạn 2025 - 2030. Trong bối cảnh cả nước gặp nhiều điểm nghẽn về cơ chế giá, thủ tục phức tạp và giải phóng mặt bằng, con số 62% của Quảng Ninh là một "điểm sáng" bứt phá, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao.
Hàng loạt siêu dự án động lực thúc đẩy kinh tế đang được kích hoạt thần tốc. Tiêu biểu là Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh 1.500MW tại Cửa Ông; chuỗi dự án Điện gió Quảng Ninh 1 và Điện gió Quảng Ninh 4; Nhà máy điện mặt trời Đầm Hà; Nhà máy điện rác Hạ Long giải quyết bài toán môi trường, cùng hệ thống nhiệt điện đồng phát Hải Hà.
Sự thông suốt trong dòng chảy đầu tư này có đóng góp rất lớn từ sự đồng hành giữa chính quyền và doanh nghiệp. Chia sẻ về môi trường đầu tư, ông Trần Quang Tuyến – Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Đầu tư xây dựng Cường Thịnh Thi (đại diện Liên danh nhà đầu tư Dự án điện gió Quảng Ninh 1) khẳng định: Sự chỉ đạo sát sao, quyết liệt tháo gỡ khó khăn của lãnh đạo tỉnh cùng sự đồng thuận của nhân dân là “chìa khóa vàng” để đơn vị hoàn thiện thủ tục pháp lý, khởi công đúng tiến độ. Chúng tôi phối hợp chặt chẽ theo phương châm mặt bằng bàn giao đến đâu, tập trung nhân lực, thiết bị thi công ngay đến đó, quyết tâm đưa dự án về đích đúng cam kết.
Điểm nhấn khác biệt của Quảng Ninh là sự đồng bộ tuyệt đối giữa nguồn phát và hạ tầng truyền tải. Rút kinh nghiệm từ bài học "nghẽn mạch" do thiếu đường dây tại một số địa phương, Quảng Ninh đã chủ động đi trước một bước. Song song với thu hút nguồn phát, tỉnh đang rốt ráo triển khai 7 dự án lưới điện truyền tải trọng điểm, gồm 2 dự án đang thi công nước rút và 5 dự án chuẩn bị đầu tư. Tư duy này đảm bảo dòng điện sạch luôn thông suốt, an toàn hòa vào lưới điện quốc gia.
Nhìn lại chặng đường dịch chuyển, Quy hoạch điện VIII không chỉ mang đến những con số công suất khô khan, mà thực chất đang mở ra cơ hội lịch sử để Quảng Ninh định nghĩa lại chính mình. Tỉnh đang phát huy cao nhất lợi thế tích lũy nhiều năm về hạ tầng giao thông đồng bộ, địa phương duy nhất có cao tốc chạy dọc tỉnh, sở hữu cả cảng biển quốc tế và sân bay hiện đại, cùng vị trí địa kinh tế chiến lược là cửa ngõ giao thương giữa Việt Nam, ASEAN với Trung Quốc.
Những kết quả ngoạn mục đạt được tính đến giữa năm 2026 là câu trả lời rõ ràng cho sự chủ động, sáng tạo của hệ thống chính trị và nhân dân Quảng Ninh. Từ việc thần tốc thu hút dòng vốn xanh, đẩy nhanh tiến độ nguồn điện mới, đến chuẩn bị bài bản hạ tầng kỹ thuật và nhân lực phục vụ chuyển dịch năng lượng, tất cả đang tạo nên bệ phóng vững chắc. Quảng Ninh không chỉ vững vàng tự chủ năng lượng phục vụ công nghiệp công nghệ cao, mà còn đang tự tin khẳng định vị thế cực tăng trưởng năng lượng xanh, dẫn dắt xu hướng phát triển bền vững của cả quốc gia.
