Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết 253/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.
Nghị định được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh triển khai các dự án điện, nhất là điện gió ngoài khơi.
Điện gió là một ngành công nghiệp khổng lồ với chuỗi cung ứng lớn, mang lại rất nhiều lợi ích cho nền kinh tế và các doanh nghiệp, đặc biệt cho tự chủ năng lượng - vấn đề đang cấp bách hiện nay.
Trong thời gian qua, nhiều doanh nghiệp trong nước đã chuẩn bị tương đối tốt khi tham gia vào các công đoạn của chuỗi cung ứng điện gió toàn cầu. Đây là điều kiện tốt để doanh nghiệp trong nước nắm bắt cơ hội tiềm năng tại Việt Nam hay tham gia sâu hơn vào một số chuỗi giá trị toàn cầu của các tập đoàn lớn đang mở rộng tìm kiếm đối tác.
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tuấn - Trưởng ban Thương mại Tổng công ty CP dịch vụ kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) chia sẻ: PTSC thực hiện dự án sản xuất chân đế điện gió ngoài khơi với quy mô không quá lớn mà đã mang lại doanh thu xuất khẩu khá lớn, tạo ra công ăn việc làm cho khoảng 3.000 lao động và huy động sự tham gia của khoảng 100 doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi còn rất nhiều dự án cho các công đoạn khác nhau với giá trị tạo ra không hề nhỏ. Tuy nhiên, kinh nghiệm trên thế giới cho thấy, phát triển điện gió ngoài khơi đều bắt đầu bằng những dự án đầu tiên với sự hỗ trợ của Chính phủ theo nhiều cách khác nhau. Có thể hỗ trợ trực tiếp hay thông qua bao tiêu sản lượng, có thể hỗ trợ bằng cơ chế giá FIT, bằng hạ tầng như xây cảng cho doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, với ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi còn non trẻ, doanh nghiệp cần cơ chế, chính sách khuyến khích, không phải là ưu đãi của Chính phủ để phát triển. Quan trọng nhất là một danh mục dự án ổn định và kế hoạch phát triển điện gió rõ ràng theo từng năm để doanh nghiệp tự tin đầu tư vào hạ tầng.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Tú - Giám đốc Phát triển Kinh doanh IPC E&C cho rằng: Chuỗi cung ứng trong nước hiện nay đã đã tương đối vững mạnh, khâu còn thiếu là sản xuất turbine trong nước. Tuy nhiên, cơ hội tham gia sản xuất turbine đang mở rộng khi một số tập đoàn toàn cầu đang tích cực tìm kiếm đối tác phù hợp. Để nắm bắt cơ hội này, ngoài nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, rất cần sự hỗ trợ nguồn lực tài chính của Chính phủ bởi chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi cần có nguồn vốn rất lớn có thể gây khó cho các doanh nghiệp tư nhân.
Nhấn mạnh Việt Nam đang ở vị thế tốt để thúc đẩy mạnh mẽ các dự án năng lượng tái tạo, song ông Alessandro Antonioli- Giám đốc quốc gia tại Việt Nam của CIP cho rằng, Việt Nam cần có chính sách rõ ràng về cấp phép dự án, khung giá bán điện, nhất là mẫu hợp đồng mua bán điện (PPA) hiện đang thiếu các yêu cầu cơ bản cho khả năng vay vốn quốc tế do thiếu các điều khoản cốt lõi như chuyển đổi ngoại tệ. Theo các nhà đầu tư, dự án điện gió ngoài khơi có quy mô hàng tỷ USD, nếu chính sách không đảm bảo khả năng vay vốn ngân hàng thì không thể nào triển khai được.
Ngoài điểm nghẽn chính sách trên, phát triển cơ sở hạ tầng lưới điện để giải tỏa công suất là rào cản lớn của ngành cần được nhận diện để có giải pháp xử lý hiệu quả. Đại diện PTSC cho biết: Có dự án được phê duyệt nhưng chủ đầu tư chỉ triển khai được 3/2 công suất do cơ sở hạ tầng giải toả công suất không đủ. Đây là một trong những trở ngại, điểm nghẽn khi nhu cầu năng lượng lớn nhưng hạ tầng chưa đáp ứng. Mặc dù Chính phủ đã định hướng lộ trình xây dựng các tuyến đường dây truyền tải trục Bắc - Nam từ nay đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, song đại diện các doanh nghiệp cho rằng cần đẩy nhanh tiến độ triển khai và đồng bộ hơn nữa.
