Kim chỉ nam phát triển du lịch nông thôn Đà Nẵng

Du lịch nông nghiệp nông thôn trên địa bàn Đà Nẵng đã ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ, mang lại sắc thái mới, sức sống mới ở khu vực nông thôn.

Dư địa phát triển lớn

Theo ghi nhận, đã có nhiều sản phẩm du lịch mang đặc trưng văn hóa sinh thái nông nghiệp độc đáo, chất lượng đã được khai thác một cách bài bản, có định hướng, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách theo các nhóm mục tiêu khác nhau và được du khách đón nhận nồng nhiệt. Qua đó, làm đa dạng sản phẩm du lịch thành phố, góp phần tạo ra việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu nhập cho lao động nông thôn; phát triển du lịch khu vực nông thôn cũng góp phần bảo tồn, phát huy, lan toả các giá trị văn hoá, thiên nhiên đặc sắc và bảo vệ môi trường tại các vùng quê có phát triển du lịch.

Theo thống kê, trên địa bàn tỉnh Quảng Nam (cũ) có 128 điểm/khu/làng du lịch nông thôn, trên địa bàn huyện Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng cũ) đã có 40 mô hình (điểm du lịch/homestay…) được hình thành. Nhiều mô hình sau thời gian đi vào hoạt động đã thu hút đông đảo người dân, du khách trong nước và quốc tế đến tham quan, trải nghiệm các hoạt động, mang lại hiệu quả kinh tế ổn định.

Ghi nhận của đơn vị quản lý, du lịch cộng đồng đã cho phép khai thác các nguồn tài nguyên văn hóa, tự nhiên và đời sống sản xuất và sinh hoạt của cư dân nông thôn để tạo ra hoạt động kinh tế du lịch thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn. Nếu không có du lịch thì hoạt động sản xuất ở các điểm như Làng rau Trà Quế, Làng gốm Thanh Hà, Rừng dừa Bảy Mẫu Cẩm Thanh, Làng trái cây Đại Bình… chỉ là những hoạt động sản xuất nông nghiệp hay tiểu thủ công nghiệp đơn thuần, giá trị gia tăng thấp và đầu ra khó khăn.

Đặc biệt, hoạt động du lịch gắn với nông nghiệp nông thôn Đà Nẵng đã thu hút trên 4.000 hộ gia đình tham gia và khoảng hơn 4.500 lao động trực tiếp và 10.000 lao động gián tiếp năm 2025. Mức doanh thu từ du lịch nông nghiệp nông thôn năm 2025 đạt trên 300 tỷ đồng, chính là mức thu nhập tăng thêm cho người dân tham gia hoạt động du lịch ở khu vực nông thôn. Ước tính trên 30% du khách (hơn 2 triệu lượt khách) đến Quảng Nam (cũ) có trải nghiệm sản phẩm du lịch nông nghiệp, nông thôn.

Trong đó, có nhiều điểm du lịch nông nghiệp nông thôn đã nhận được giải thưởng du lịch do các tổ chức du lịch uy tín bình chọn như Làng rau Trà Quế (Phường Hội An Tây) đã được Tổ chức Du lịch Liên hợp quốc (UN Tourism) công nhận là Làng du lịch Tốt nhất năm 2024; Làng TomSara, HTX du lịch cộng đồng Cơ Tu Nam Giang nhận giải thưởng du lịch cộng đồng ASEAN năm 2025; Làng Cẩm Thanh (Hội An Đông) được Tạp chí Forbes (Hoa Kỳ) vinh danh là một trong 50 ngôi làng đẹp nhất thế giới năm 2025; Làng gốm Thanh Hà (Phường Hội An Tây) nhận giải thưởng du lịch Việt Nam 2025 dành cho hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”…. Ngoài ra, các điểm du lịch đã được công nhận OCOP: Làng chài Tân Thành Hội An được công nhận OCOP 4 sao, Làng nghệ thuật cộng đồng Tam Thanh được công nhận OCOP 3 sao…

Ông Lê Quốc Việt – Chủ nhiệm CLB Điểm đến Xứ Quảng gìn giữ giá trị bản địa cho rằng du lịch là sinh kế, không phải gánh nặng, trong đó cộng đồng địa phương phải là chủ thể, không phải “diễn viên” . Đặc biệt, phát triển du lịch nông thôn cần phải xem bảo tồn văn hóa, môi trường là nền tảng và du lịch nông thôn phải gắn với phát triển liên kết vùng, không chia cắt hành chính.

“TP Đà Nẵng mới đã hình thành không gian phát triển liên vùng đô thị- ven biển- nông thôn miền núi. Trong khi đó, du lịch truyền thống (biển-đô thị-nghỉ dưỡng) đã đạt ngưỡng, du khách ngày càng quan tâm đến trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa bản địa, nông nghiệp xanh - bền vững thì xu hướng du lịch cộng đồng, du lịch chuyển hóa, du lịch tái tạo sẽ lên ngôi, vì vậy du lịch nông nghiệp, nông thôn là hướng đi tất yếu”, ông Việt nhận định.

Trong thời gian tới, ông Việt đề xuất Đà Nẵng cần xác định rõ Vùng du lịch nông nghiệp – Vùng du lịch nông thôn – Vùng du lịch cộng đồng miền núi và thống nhất không làm đại trà, mỗi vùng 1-2 sản phẩm mũi nhọn với sản đặc sắc, không trùng lặp. Song song với đó cần chuẩn hóa mô hình du lịch chuyển hóa/ Du lịch tái tạo; Farmstay; Homestay làng quê; Tour trải nghiệm nông nghiệp; Mỗi sản phẩm gắn với một câu chuyện, một giá trị văn hóa.

Bà Kiều Anh – Hợp tác xã Nông nghiệp xanh Gò Nổi cho hay việc kết nối phát triển sản phẩm OCOP với du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp đang trở thành hướng đi hiệu quả, bền vững. Theo bà Anh, OCOP không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà còn là câu chuyện về văn hóa, con người và vùng đất, đây chính là nền tảng quan trọng để kết nối với du lịch, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn cho sản phẩm

“Hợp tác xã Nông nghiệp Xanh Gò Nổi hoạt động trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp theo hướng xanh – sạch – bền vững, gắn với bảo tồn cảnh quan làng quê và sinh kế cho người dân. Trong quá trình phát triển, chúng tôi nhận thấy rằng nếu chỉ sản xuất và bán nông sản thô, giá trị mang lại còn hạn chế, khi gắn sản phẩm OCOP với trải nghiệm du lịch, giá trị được nâng lên gấp nhiều lần”, bà Anh cho hay.

Từ thực tiễn đó, hợp tác xã đã từng bước triển khai các mô hình như Tổ chức tham quan vùng sản xuất, trải nghiệm canh tác nông nghiệp xanh; Kết hợp giới thiệu, trưng bày và bán sản phẩm OCOP tại điểm du lịch cộng đồng; Liên kết với các đơn vị lữ hành tại Đà Nẵng để đưa khách về nông thôn trải nghiệm; Lồng ghép các hoạt động văn hóa bản địa, ẩm thực quê, sinh hoạt làng nghề.

“Thời gian tới, cần đẩy mạnh kết nối giữa OCOP và du lịch cộng đồng, quy hoạch các điểm du lịch nông thôn gắn với vùng sản xuất OCOP, hình thành chuỗi “sản xuất – trải nghiệm – tiêu thụ”. Tiếp đến, nâng cao chất lượng và tính trải nghiệm của sản phẩm, du khách sẵn sàng chi trả cao hơn nếu được trực tiếp tham gia thu hoạch, chế biến và thưởng thức sản phẩm”, bà Anh nói thêm.

Hình thành “đại sứ du lịch xanh”

Ông Văn Bá Sơn – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng khẳng định du lịch nông nghiệp, nông thôn không chỉ là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển du lịch bền vững mà còn là con đường quan trọng để khai thác tiềm năng, lợi thế của các vùng nông thôn, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Vị này cho biết, du lịch nông nghiệp nông thôn tại Đà Nẵng đã mang lại sắc thái mới, sức sống mới ở khu vực nông thôn, từng bước trở thành ngành kinh tế quan trọng góp phần tích cực trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, giải quyết việc làm cho người lao động và cải thiện đời sống của nhân dân.

“Sau sáp nhập, Đà Nẵng mới có không gian phát triển rộng lớn với hệ sinh thái rừng núi, sông suối và kho tàng văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số ở khu vực phía Tây. Đây là lợi thế rất lớn để thành phố phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là khu vực miền núi theo hướng sinh thái, cộng đồng và bền vững”, ông Sơn cho biết.

Từ đây, Đà Nẵng đã xác định phát triển du lịch không bằng mọi giá, mà lấy bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao sinh kế cho người dân làm nền tảng. Cụ thể, du lịch miền núi sẽ gắn chặt với chiến lược du lịch xanh Đà Nẵng, kế thừa các tiêu chí và mô hình đã được thực hành hiệu quả trong thời gian qua.

“Trước hết, thành phố ưu tiên phát triển các sản phẩm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng quy mô phù hợp, như trải nghiệm làng nghề, các làng có thể mạnh về nông nghiệp như Trà Quế, La Hường, Hòa Bắc, Bà nà và các khu vực miền núi nơi có đồng bào thiểu số đang sinh sống; phát triển du lịch rừng – suối – thác, dược liệu, sâm Ngọc Linh, farmstay, trekking… Người dân địa phương được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia làm du lịch và hưởng lợi từ du lịch”, ông Sơn khẳng định.

Cùng với đó, Đà Nẵng cũng đặc biệt coi trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống – từ kiến trúc làng, nghề thủ công, ẩm thực đến lễ hội, dân ca, dân vũ – xem đây là “linh hồn” tạo nên sức hấp dẫn khác biệt cho du lịch nông thôn, miền núi Đà Nẵng. Vì vậy, địa phương sẽ đầu tư hạ tầng theo hướng xanh và vừa đủ, tăng cường kết nối nhưng không phá vỡ cảnh quan.

Đồng thời, chú trọng đào tạo người dân địa phương trở thành những “đại sứ du lịch xanh”. Với cách tiếp cận lấy cộng đồng làm trung tâm và phát triển bền vững làm kim chỉ nam, du lịch nông nghiệp, nông thôn của Đà Nẵng mới sẽ vừa tạo động lực kinh tế cho vùng cao, vừa góp phần gìn giữ lâu dài những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc, để mỗi chuyến đi của du khách là một hành trình ý nghĩa và có trách nhiệm.