Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 của Mỹ giảm mạnh hơn mọi dự báo. Điều này sẽ tác động ra sao đến chính sách tiền tệ của FED?
Nhưng với giá dầu bật tăng trở lại và Cục Dự trữ Liên bang (Fed) mang tư duy cứng rắn về lãi suất hơn dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh, câu chuyện lạm phát của nền kinh tế lớn nhất thế giới chưa thể đoán định được hồi kết.
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), chỉ số CPI tháng 6 giảm 0,4% so với tháng trước sau khi điều chỉnh mùa vụ, kéo lạm phát so với cùng kỳ năm trước xuống còn 3,5%, từ mức 4,2% của tháng 5. Đây là lần giảm theo tháng lớn nhất kể từ tháng 4/2020, thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, và cũng là lần hạ nhiệt đầu tiên của lạm phát năm sau 5 tháng liên tục đi lên.
Mức giảm này nằm ngoài kỳ vọng của giới phân tích. Các nhà kinh tế được Dow Jones khảo sát trước đó dự báo CPI chỉ giảm 0,2% và lạm phát năm ở khoảng 3,8%. Quan trọng hơn, với các nhà hoạch định chính sách, lạm phát cơ bản đi ngang so với tháng trước và chỉ tăng 2,6% so với cùng kỳ, thấp hơn mức 2,9% của tháng 5. Đây là tín hiệu cho thấy áp lực giá nền tảng đang dịu lại.
Cấu trúc của báo cáo củng cố thêm sắc thái tích cực. Chi phí nhà ở, cấu phần được Fed theo dõi sát để đánh giá xu hướng lạm phát dài hạn, chỉ nhích 0,1%. Nhóm dịch vụ loại trừ năng lượng gần như đứng yên, trong khi dịch vụ vận tải thậm chí giảm 0,3%. Giá quần áo, một mặt hàng nhạy cảm với cả năng lượng lẫn thuế nhập khẩu, giảm 0,6%.
Gần như toàn bộ mức giảm CPI của tháng 6 đến từ một nguồn duy nhất là giá năng lượng. Nhóm này lao dốc 5,7% so với tháng trước, mức giảm theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 4/2020, trong đó giá xăng giảm 9,7%.
Nguyên nhân trực tiếp là lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran được thiết lập hồi giữa tháng 6 giúp hạ nhiệt cú sốc năng lượng vốn đã đẩy lạm phát Mỹ tăng tốc trong nhiều tháng trước đó.
Xét theo cùng kỳ năm trước, năng lượng vẫn tăng tới 15,7% và giá xăng tăng 26,7%. Do đó, con số tích cực của tháng 6 mang tính đảo chiều kỹ thuật của giá dầu hơn là một xu hướng giảm phát bền vững. Kết quả là diễn biến địa chính trị sau đó đã nhanh chóng đảo ngược. Lệnh ngừng bắn đổ vỡ, Mỹ tái áp phong tỏa hàng hải với Iran, kéo giá dầu Brent lên 84,73 USD mỗi thùng vào phiên 14/7, mức cao nhất một tháng. Tính từ đầu tháng 7, giá dầu đã tăng hơn 15%.
Phản ứng của Fed cho thấy sự thận trọng rõ rệt. "Có thể sẽ có người nhìn vào số liệu CPI mà Mỹ vừa công bố và nói mọi thứ đã ổn thỏa. Đó không phải quan điểm của tôi", Chủ tịch Kevin Warsh phát biểu.
Kể từ khi tiếp quản vị trí điều hành hồi tháng 5, ông Warsh liên tục đặt kiểm soát lạm phát làm trọng tâm thông điệp, và tại cuộc họp tháng 6, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đã đưa ra cam kết dứt khoát về việc bảo đảm ổn định giá cả.
Bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế công bố sau cuộc họp tháng 6 phản ánh lập trường này. Fed nâng dự báo lạm phát trung vị cho năm 2026 lên 3,6% từ mức 2,7% trước đó, đồng thời nâng dự báo lãi suất điều hành trung vị lên 3,8% từ 3,4%, ngụ ý xu hướng giữ lãi suất cao trong thời gian dài hơn. Hiện lãi suất tham chiếu vẫn được neo trong vùng 3,50 đến 3,75%.
Nội bộ Fed không hoàn toàn đồng thuận. Thống đốc Christopher Waller cho rằng cần nhiều tháng có số liệu tích cực mới đủ để tin lạm phát đang quay về mục tiêu 2%. Trong khi đó, một số quan chức khác của FED lo ngại xu hướng giá đang đi sai hướng. Chính sự chia rẽ này khiến kịch bản bất ngờ được nhắc tới nhiều hơn, đó là khả năng bước đi tiếp theo của Fed là tăng lãi suất chứ không phải cắt giảm.
Với thị trường, báo cáo tháng 6 là liều thuốc an thần tạm thời. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ giảm mạnh và chứng khoán khởi sắc, với các chỉ số chính đều tăng điểm trong phiên tiếp theo. Trên thị trường phái sinh, xác suất Fed tăng lãi suất trong tháng 9 mà công cụ FedWatch của CME ghi nhận đã giảm về khoảng 63%, từ mức trên 75% chỉ một ngày trước đó.
Dù vậy, giới chuyên gia đồng loạt cảnh báo rằng bức tranh phụ thuộc gần như hoàn toàn vào xung đột Trung Đông. Nhiều nhà kinh tế nhận định xung đột càng kéo dài, xác suất Fed buộc phải tăng lãi suất càng cao. Nói cách khác, khoảng lặng của tháng 6 có thể chỉ là tạm thời, và quỹ đạo lạm phát nửa cuối năm của Mỹ sẽ do giá dầu, chứ không phải các yếu tố nội tại của nền kinh tế định đoạt.
Với Việt Nam, việc lạm phát Mỹ hạ nhiệt trong tháng 6 là một tín hiệu đáng mừng, bởi nó làm giảm kỳ vọng Fed tiếp tục thắt chặt, qua đó giảm áp lực lên tỷ giá USD/VND và nới thêm dư địa điều hành cho Ngân hàng Nhà nước giữa lúc nền kinh tế theo đuổi mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Kênh còn lại là giá năng lượng nhập khẩu, song đây là biến số Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động ứng phó nhờ kinh nghiệm điều hành giá linh hoạt tích lũy nhiều năm qua. Sức chống chịu của nền kinh tế đã được kiểm chứng trên thực tế, khi CPI bình quân 6 tháng đầu năm nay tăng 4,38%, vẫn nằm trong tầm kiểm soát dưới trần mục tiêu 4,5% mà nhà điều hành kiên định giữ vững.
