Fed lần đầu coi AI là một yếu tố thúc đẩy lạm phát, báo hiệu chu kỳ kinh tế mới với tác động sâu rộng đến lãi suất, dòng vốn, xuất khẩu và cơ hội của nhiều nền kinh tế.
Lạm phát tại nền kinh tế Mỹ đang bước vào giai đoạn phức tạp hơn khi Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) cho rằng áp lực giá không chỉ đến từ tác động kéo dài của thuế quan và giá năng lượng tăng do xung đột địa chính trị, mà còn từ làn sóng đầu tư bùng nổ vào trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong báo cáo chính sách tiền tệ gửi Quốc hội Mỹ, Fed nhận định lạm phát đã tăng trở lại trong mùa xuân năm nay và vẫn cao hơn nhiều so với mục tiêu 2%, với chỉ số PCE - thước đo lạm phát được Fed ưu tiên theo dõi - ở mức khoảng 4% tính đến tháng 5.
Điểm đáng chú ý là Fed lần đầu nhìn nhận AI không chỉ là động lực tăng trưởng mà còn là nguồn gây áp lực giá trong ngắn hạn. Trước đây, Chủ tịch Fed Kevin Warsh từng cho rằng AI sẽ giúp hạ lạm phát nhờ nâng cao năng suất và mở rộng năng lực cung ứng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, ông Kevin Warsh hiện thừa nhận thời điểm những lợi ích đó phát huy hiệu quả vẫn chưa rõ ràng. Trong khi đó, làn sóng đầu tư vào AI đã ngay lập tức làm gia tăng nhu cầu đối với điện năng, chip AI, trung tâm dữ liệu, vật liệu xây dựng và hạ tầng số, khiến chi phí đầu vào tăng lên và góp phần gây áp lực lạm phát.
Đối với Việt Nam, thông điệp từ Fed không chỉ nằm ở triển vọng lãi suất mà còn ở sự dịch chuyển của chu kỳ đầu tư toàn cầu. Điều này có thể khiến dòng vốn đầu tư quốc tế trở nên chọn lọc hơn, buộc các quốc gia cạnh tranh bằng chất lượng môi trường đầu tư thay vì chỉ dựa vào ưu đãi.
Nếu lạm phát tại Mỹ duy trì ở mức cao, Fed nhiều khả năng sẽ tiếp tục chính sách tiền tệ thắt chặt, khiến đồng USD giữ giá, chi phí vốn quốc tế tăng và gây áp lực lên tỷ giá cũng như mặt bằng lãi suất tại các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.
Bên cạnh đó, việc Fed coi AI là một động lực vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa tạo áp lực lạm phát cho thấy thế giới đang bước vào một chu kỳ đầu tư hạ tầng công nghệ quy mô lớn.
Đây là cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị AI toàn cầu thông qua thu hút các dự án trung tâm dữ liệu, bán dẫn, điện toán đám mây và nghiên cứu - phát triển (R&D).
Ngoài ra, việc Fed phát tín hiệu duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt để ứng phó với lạm phát có thể tạo ra cả thách thức lẫn cơ hội đối với xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ.
Khi nhu cầu tiêu dùng suy yếu, đơn hàng từ các nhà nhập khẩu Mỹ có thể tăng chậm hơn hoặc trở nên thận trọng hơn. Bên cạnh đó, đồng USD mạnh lên dưới tác động của chính sách lãi suất cao có thể hỗ trợ cho xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, việc phụ thuộc vào xuất khẩu khiến tăng trưởng của Việt Nam dễ bị tác động bởi biến động bên ngoài như lãi suất của Fed, căng thẳng thương mại hay suy giảm nhu cầu tại các thị trường lớn.
Vì vậy, mở rộng sức mua trong nước được xem là một động lực tăng trưởng mang tính bền vững hơn. Theo The Business Times, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Việt Nam đã tăng 12,9% trong 6 tháng đầu năm 2026, mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm 2023, cho thấy nhu cầu nội địa đang phục hồi rõ nét.
Tiến sĩ Đàm Nhân Đức, Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng MB, cho biết: “Tiêu dùng nội địa đã khẳng định vai trò là động lực chính cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, đã trở thành một yếu tố ổn định trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động.”
Một thị trường nội địa đủ lớn và có sức mua ổn định cũng giúp Việt Nam nâng cao sức hấp dẫn đối với các tập đoàn đa quốc gia, bởi họ không chỉ tìm kiếm một cứ điểm sản xuất mà còn quan tâm đến khả năng tiêu thụ ngay tại thị trường sở tại. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong các lĩnh vực bán lẻ hiện đại, thương mại điện tử, tài chính tiêu dùng, du lịch, y tế và giáo dục.
