Làm thế nào để khách du lịch trở lại Hội An nhiều lần?

Mới đây, ông Nguyễn Tấn Cường - Chủ tịch UBND phường Hội An (TP Đà Nẵng) đã ký, phát thông báo công khai các kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh, kiến nghị về hoạt động văn hóa, kinh doanh dịch vụ và du lịch trên địa bàn. Tại thông báo, người dân, du khách có thể phản ánh đến đầu mối tiếp nhận của Đội kiểm tra liên ngành về các lĩnh vực văn hóa - xã hội phường Hội An.

Cải thiện môi trường du lịch

Ngoài ra, du khách cũng có thể phản ánh thông qua hộp thư góp ý trên Tammi OA “UBND phường Hội An”, tại mục “Phản ánh - kiến nghị” và gửi nội dung. Các nội dung tiếp nhận tập trung vào tình trạng chèo kéo, đeo bám, tranh giành khách; gây áp lực mua hàng, sử dụng dịch vụ; thái độ giao tiếp, ứng xử thiếu văn minh hoặc hành vi gây mất an toàn cho người dân, du khách.

Cùng với đó là vấn đề niêm yết giá, bán hàng và cung cấp dịch vụ không đúng giá niêm yết, thông tin không rõ ràng về giá, các khoản thu, chất lượng hàng hóa, dịch vụ và điều kiện giao dịch… cũng được UBND phường tiếp nhận. Đồng thời, các hoạt động trông giữ phương tiện, bán hàng rong, lấn chiếm không gian công cộng, vệ sinh môi trường và các vấn đề ảnh hưởng đến trật tự, cảnh quan tại các tuyến phố, điểm tham quan cũng sẽ được chấn chỉnh... Các ý kiến góp ý, đề xuất nhằm mục đích nâng cao chất lượng phục vụ, cải thiện môi trường văn hóa, du lịch trên địa bàn phường.

Từ câu chuyện chấn chỉnh của địa phương, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn, chuyên gia cũng đã có ý kiến về việc cần thay đổi cách làm du lịch đối với phố cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới. Bên cạnh việc cải thiện môi trường du lịch, khu vực phố cổ cần được làm du lịch theo hướng thận trọng hơn, chuyển từ khai thác thương mại du lịch đại trà sang phát triển kinh tế di sản, văn hóa và sáng tạo.

Xoay quanh câu chuyện phố cổ Hội An bỗng thưa thớt khách du lịch, ông Nguyễn Đức Quỳnh - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng cho rằng vấn đề lớn hơn không chỉ là làm thế nào để Hội An đông khách trở lại, mà là làm thế nào để Hội An tiếp tục khác biệt, hấp dẫn và khiến du khách muốn quay trở lại nhiều lần. Nhấn mạnh đến vấn đề này, ông Quỳnh đề cập đến việc Hội An không thiếu sự khác biệt về di sản nhưng trải nghiệm đang có nguy cơ trở nên giống nhau.

“Hội An sở hữu những giá trị mà không nhiều điểm đến có được, một đô thị thương cảng cổ, quần thể kiến trúc đặc sắc, sự giao thoa văn hóa Việt Nam, Nhật Bản, Trung Hoa và phương Tây, cùng những truyền thống thủ công, ẩm thực và đời sống cộng đồng được hình thành qua nhiều thế kỷ. Danh hiệu Di sản Văn hóa Thế giới của UNESCO là sự ghi nhận đối với những giá trị nổi bật ấy nhưng di sản khác biệt không tự động tạo ra những trải nghiệm du lịch khác biệt”, ông Quỳnh nói.

Theo ông Nguyễn Đức Quỳnh, du khách lần đầu đến Hội An có thể rất ấn tượng với Chùa Cầu, những ngôi nhà cổ, đèn lồng, sông Hoài, những món ăn địa phương và không gian phố đi bộ. Tuy nhiên, khi quay lại lần thứ hai, thứ ba, khách du lịch sẽ được khám phá điều gì mới khi những trải nghiệm vẫn chủ yếu xoay quanh đi dạo, chụp ảnh, mua sắm, ăn uống, may đo và thả đèn hoa đăng, thì dù cảnh quan vẫn đẹp, sức hấp dẫn đối với khách quay lại có thể giảm dần.

“Vấn đề không phải Hội An thiếu tài nguyên du lịch, mà là chưa chuyển hóa hết những tài nguyên văn hóa phong phú thành các sản phẩm có chiều sâu, có chất lượng và được làm mới thường xuyên. Hội An cần chuyển từ một điểm đến để tham quan sang một điểm đến để khám phá, thưởng thức, học hỏi và trải nghiệm”, ông Nguyễn Đức Quỳnh nói thêm.

Tại Hội thảo “Phát triển du lịch Đô thị cổ Hội An – Di sản Văn hóa Thế giới trong kỷ nguyên mới”, ông Tán Văn Vương - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Đà Nẵng, cho biết trong quá trình phát triển, du lịch Hội An cũng đang đứng trước những thách thức không nhỏ. Các thách thức đến từ áp lực tập trung đông khách trong phố cổ vào một số thời điểm, gây áp lực lên không gian di sản; nguy cơ thương mại hóa và nguy cơ suy giảm sự hiện diện của cư dân bản địa trong khu phố cổ. Đặc biệt, yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ môi trường; cùng những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, thiên tai và thời tiết cực đoan đối với di sản.

Theo ông Vương, những vấn đề đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới tư duy phát triển, không chỉ khai thác giá trị di sản sẵn có, mà phải bảo tồn để di sản tiếp tục sống, tiếp tục tạo ra giá trị cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Đồng thời, phải chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, tập trung nâng cao chất lượng, hiệu quả trải nghiệm.

“Phải lấy giá trị nổi bật toàn cầu của đô thị di sản Hội An làm nền tảng, lấy văn hóa bản địa làm lợi thế cạnh tranh và lấy chất lượng phát triển làm thước đo hiệu quả. Khu phố cổ cần tiếp tục giữ vai trò trung tâm hội tụ, định hướng và lan tỏa các giá trị di sản; các không gian làng nghề, làng quê, sinh thái, sông nước và biển đảo cần được kết nối thành những sản phẩm bổ trợ, hình thành chuỗi trải nghiệm phong phú, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị cho toàn điểm đến”, ông Tán Văn Vương nêu định hướng.

Tạo dựng uy tín điểm đến

Định hướng đã có, tuy nhiên doanh nghiệp vẫn trăn trở vấn đề làm thế nào để khách du lịch quay trở lại nhiều lần. Cùng với đó, đô thị di sản có nguy cơ trở thành một khu chợ du lịch trong những ngôi nhà cổ cũng đã khiến nhiều người lo lắng.

Đề xuất các giải pháp cho du lịch Hội An, ông Nguyễn Đức Quỳnh cho rằng phải đặt vấn đề phát triển hoạt động thương mại phù hợp với giá trị di sản. Bởi lẽ, du khách đến Hội An không chỉ để mua một món quà lưu niệm mà còn muốn tìm hiểu một câu chuyện lịch sử, khám phá một nghề thủ công, thưởng thức nghệ thuật, trò chuyện với người dân và cảm nhận nhịp sống của đô thị cổ.

Vì vậy, cần nghiên cứu lại cơ cấu ngành hàng trong phố cổ, khuyến khích sự đa dạng về sản phẩm và từng bước hình thành những tuyến phố có bản sắc riêng. Tiếp đến, ẩm thực Hội An phải trở thành lý do để du khách tìm đến, không chỉ là dịch vụ phục vụ khách tham quan.

“Một số phản ánh của du khách về giá cả, chất lượng món ăn và thái độ phục vụ cho thấy cần quan tâm nhiều hơn đến sự đồng đều của dịch vụ. Những phản ánh này cần được kiểm chứng bằng khảo sát thực tế, thay vì quy kết cho toàn bộ hệ thống nhà hàng Hội An. Cũng cần thay đổi tư duy kinh doanh ngắn hạn, chỉ tập trung phục vụ lượng khách vãng lai. Trong một thị trường du lịch ngày càng cạnh tranh, uy tín và khả năng khiến khách quay lại mới là tài sản quan trọng nhất”, ông Quỳnh đề cập.

Ngoài các giải pháp trên, ông Nguyễn Đức Quỳnh còn đề xuất hình thành Hội An như một đô thị nghệ thuật, triển lãm và sáng tạo bao gồm các chương trình nghệ thuật, triển lãm... và tạo ra những hoạt động có chất lượng, có lịch trình thường xuyên và đủ hấp dẫn để du khách chủ động tìm đến. Cùng với đó, đưa Hội An trở thành “Thương cảng tơ lụa thế giới” – một sự khác biệt mang tính chiến lược nhằm hình thành một sản phẩm văn hóa – thương mại quốc tế hoạt động quanh năm.

Đặc biệt là phương án giữ lại linh hồn Hội An với sự bình yên, lòng hiếu khách và đời sống bản địa. Theo vị này, sự khác biệt của Hội An không chỉ nằm ở kiến trúc hay sản phẩm du lịch, mà còn ở cảm giác khi con người bước vào không gian ấy.

Vì vậy, cần tăng cường quản lý tiếng ồn, giao thông, hoạt động hàng rong, biển hiệu, trưng bày hàng hóa và sử dụng không gian công cộng. Quan trọng hơn, phải giữ được sự hiện diện của cư dân địa phương và những hoạt động sinh hoạt truyền thống. Một đô thị di sản không thể chỉ có khách du lịch và các cửa hàng phục vụ du khách. Đô thị di sản phải tiếp tục là nơi con người sinh sống, làm việc, gìn giữ phong tục và truyền lại những giá trị văn hóa cho thế hệ sau.

“Chính đời sống bản địa mới tạo nên sự chân thực mà không một công trình du lịch nhân tạo nào có thể thay thế. Đôi khi, sự khác biệt của Hội An không phải là có thêm những hoạt động mới, mà là gìn giữ được những khoảng lặng mà nhiều điểm đến khác đã đánh mất”, ông Nguyễn Đức Quỳnh nhận định.