Tiêu dùng xanh mở ra cơ hội kinh doanh mới, nâng cao vị thế sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Không chỉ giúp bảo vệ môi trường, tiêu dùng xanh còn mở ra cơ hội kinh doanh mới, nâng cao vị thế sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế, để xu hướng này thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững, không ít ý kiến cho rằng, cơ chế, chính sách hỗ trợ đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Tiêu dùng xanh đang trở thành xu hướng ở nhiều quốc gia trên thế giới, ở Việt Nam, tiêu dùng xanh là một trong những nội dung quan trọng trong Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Tiêu dùng xanh không chỉ là lựa chọn cá nhân mà đang dần trở thành yếu tố tác động mạnh mẽ tới chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp. Khi người mua sẵn sàng trả thêm cho sản phẩm xanh, các thương hiệu có thể đổi mới công nghệ, giảm tiêu thụ năng lượng và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng tiêu chí bền vững hơn.
Thực tế, theo khảo sát của NielsenIQ và Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), có khoảng 72% người tiêu dùng Việt sẵn sàng chi trả cao hơn cho các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Nhận thức được ý nghĩa đó, nhu cầu chuyển đổi sang sản xuất xanh trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đã gia tăng đáng kể, ước khoảng 20-25% trong những năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, xây dựng chiến lược phát triển bền vững và từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn xanh của quốc tế.
Tuy nhiên, con đường chuyển đổi này được cho không dễ, đặc biệt với một nền kinh tế mà hơn 95% doanh nghiệp là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù nhận thức rõ lợi ích, nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng đủ nguồn lực để thực hiện.
Theo các chuyên gia, trở ngại lớn nhất hiện nay đối với doanh nghiệp là vấn đề vốn. Để “xanh hóa” sản xuất, doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ mới, dây chuyền sản xuất hiện đại, hệ thống xử lý môi trường… đây đều là những khoản đầu tư lớn, trong khi khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế.
Không chỉ có vậy, chuyển đổi xanh còn đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng vận hành công nghệ, quản trị theo tiêu chuẩn mới, cũng như hiểu biết về các quy định môi trường quốc tế. Đây cũng là một “nút thắt” không dễ tháo gỡ trong ngắn hạn.
Ngoài ra, một thách thức khác được cho xuất phát từ nguồn nguyên liệu đầu vào. Bởi, để sản xuất xanh, nguyên liệu cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về môi trường, truy xuất nguồn gốc, phát thải… trong khi đó, chuỗi cung ứng trong nước vẫn chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu này, khiến doanh nghiệp vừa phải tìm kiếm nguồn thay thế, vừa phải chịu chi phí cao hơn…
Theo chuyên gia kinh tế, TS Lê Quốc Phương, Nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy chuyển đổi sang sản xuất và tiêu dùng xanh. Trong đó, Nhà nước cần triển khai các công cụ khuyến khích kinh tế xanh thông qua chính sách tài chính và thuế. Bên cạnh đó, cần hình thành các quỹ đầu tư xanh và hỗ trợ chi phí chứng nhận môi trường cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Cũng theo vị chuyên gia này, một nhiệm vụ quan trọng khác là hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho sản xuất xanh. Bởi hiện nay, Việt Nam vẫn thiếu nhiều quy định cụ thể về phát thải và mức tiêu thụ năng lượng trong một số ngành công nghiệp. Việc xác định rõ các ngưỡng phát thải hoặc mức sử dụng năng lượng tối đa sẽ tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng để doanh nghiệp thực hiện. Đồng thời, cần ban hành các tiêu chuẩn về bao bì và hạn chế sử dụng những vật liệu gây ô nhiễm môi trường.
Ngoài ra, Nhà nước có thể áp dụng các công cụ kinh tế như thuế môi trường, định giá carbon hoặc tín chỉ carbon để khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải và đầu tư vào công nghệ sạch.
Một giải pháp quan trọng khác là thúc đẩy mua sắm công xanh, ưu tiên sử dụng các sản phẩm thân thiện môi trường trong hoạt động của cơ quan Nhà nước, qua đó tạo thị trường ban đầu cho sản phẩm xanh và định hướng tiêu dùng trong xã hội.
Cùng với đó, vị chuyên gia này cũng khuyến nghị, cần tăng cường quản lý hệ thống nhãn sinh thái, kiểm soát chặt chẽ việc cấp và sử dụng chứng nhận môi trường nhằm hạn chế tình trạng “xanh hóa hình thức”. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục về tiêu dùng bền vững và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, qua đó tạo nền tảng thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng xanh trong nền kinh tế.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia cũng cho rằng, vai trò của chính sách hỗ trợ là đặc biệt quan trọng. Để thúc đẩy chuyển đổi xanh, cần có các cơ chế giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý, đặc biệt là các gói tín dụng xanh, quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ hoặc các ưu đãi về thuế. Cùng với đó, cần đẩy mạnh các chương trình đào tạo nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận thông tin về tiêu chuẩn xanh của các thị trường.
.jpg "Doanh nghiệp công nghiệp trước làn sóng tiêu dùng xanh")
