Lợi thế cạnh tranh mới trong cuộc đua thu hút FDI

Câu chuyện về các khu công nghiệp sinh thái không còn là khái niệm xa vời mà đã trở thành chiến lược sống còn để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Để hiểu rõ hơn về lộ trình này, Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện với ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Công ty cổ phần IDICO Vinh Quang – đơn vị tiên phong với mô hình khu công nghiệp sinh thái Vinh Quang tại Hải Phòng.

- Thưa ông, dưới góc nhìn của một nhà phát triển hạ tầng công nghiệp dày dạn kinh nghiệm, IDICO nhận định thế nào về những “chuyển dịch lớn” đang định hình lại bản đồ thu hút FDI tại khu vực Bắc Bộ hiện nay?

Trong thời gian gần đây, khu vực Bắc Bộ tiếp tục giữ vai trò là điểm đến trọng điểm của dòng vốn FDI, với tỷ trọng chiếm hơn một nửa tổng vốn thu hút của cả nước. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách dòng vốn đang dịch chuyển và tái cấu trúc theo hướng rõ nét hơn.

Thứ nhất là sự mở rộng không gian công nghiệp theo hướng đa cực. Bên cạnh các trung tâm đã phát triển như Hà Nội, Bắc Ninh hay Hải Phòng, dòng vốn đang lan tỏa sang các khu vực lân cận có quỹ đất và dư địa phát triển như Hưng Yên, Thái Bình (cũ) và Hải Dương (cũ).

Thứ hai là sự thay đổi về vai trò của Bắc Bộ trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Thay vì chỉ là điểm đến sản xuất dựa trên chi phí, khu vực này đang trở thành một mắt xích trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi sản xuất của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Lợi thế về vị trí địa kinh tế, kết nối hạ tầng và khả năng tiếp nhận dự án đang giúp miền Bắc đảm nhận vai trò ngày càng rõ nét trong cấu trúc này.

Thứ ba là nâng cấp về cấu trúc ngành. Khu vực phía Bắc đã và đang là trung tâm sản xuất điện tử và thiết bị điện của Việt Nam, với các khu và cụm công nghiệp lớn tại Bắc Ninh, Thái Nguyên và Hải Phòng. Xu hướng hiện nay là dịch chuyển từ gia công lắp ráp sang các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như sản xuất linh kiện, cơ khí chính xác, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi công nghệ, trong đó có bán dẫn.

Thứ tư là sự mở rộng trong tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư, với ESG trở thành một điểm cộng quan trọng. Doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến các yếu tố môi trường, xã hội và quản trị. Điều này đòi hỏi các khu công nghiệp không chỉ cung cấp mặt bằng sản xuất, mà còn mang đến một môi trường đầu tư toàn diện, trong đó điều kiện làm việc và hạ tầng xã hội như nhà ở, tiện ích cho người lao động đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhân lực.

Song song với đó, các hành lang công nghiệp – logistics liên vùng cũng đang dần hình thành rõ nét, góp phần nâng cao khả năng kết nối và tối ưu chi phí vận hành cho doanh nghiệp trong toàn khu vực. Đây cũng là định hướng phát triển của các khu công nghiệp IDICO tại phía Bắc, như KCN sinh thái IDICO Vinh Quang hay KCN IDICO Cầu Nghìn, khi được quy hoạch gắn trực tiếp với các hành lang hạ tầng trọng điểm.

Có thể nói, những chuyển dịch này đang đưa Bắc Bộ từ một trung tâm sản xuất dựa trên lợi thế chi phí, sang một hệ sinh thái công nghiệp có tính tổ chức cao hơn, gắn với chuỗi giá trị và tiêu chuẩn toàn cầu.

- Nói về sự thay đổi tiêu chuẩn, Khu công nghiệp sinh thái IDICO Vinh Quang vừa khởi công đang thu hút sự quan tâm lớn. Mô hình này mang tầm nhìn chiến lược gì và có điểm gì khác biệt cốt lõi so với các khu công nghiệp truyền thống?

IDICO Vinh Quang là một trong hai dự án đầu tiên tại Việt Nam được phê duyệt theo mô hình khu công nghiệp sinh thái theo Quyết định 29/QĐ-TTg. Tầm nhìn của chúng tôi là tích hợp toàn diện các tiêu chí về hiệu quả tài nguyên, vận hành và phát triển xã hội thay vì chỉ tập trung vào cho thuê mặt bằng. Về hạ tầng, dự án được quy hoạch để tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng và nước ngay từ đầu, tạo tiền đề cho các mô hình cộng sinh công nghiệp. Chúng tôi dành gần 28% diện tích cho cây xanh, mặt nước và hạ tầng dùng chung nhằm cải thiện môi trường làm việc.

Khác biệt quan trọng nhất nằm ở năng lực vận hành. Với hơn 25 năm kinh nghiệm, IDICO không chỉ xây hạ tầng mà còn xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp triển khai sản xuất hiệu quả, hướng tới các tiêu chuẩn bền vững. Chúng tôi tin rằng đây là nền tảng để doanh nghiệp cải thiện chi phí trong dài hạn và nâng cao khả năng cạnh tranh. Đặc biệt, dự án đặt tại phía Tây Nam Hải Phòng – khu vực dồi dào về lao động, sẽ góp phần hình thành lực lượng sản xuất phù hợp cho các ngành công nghệ cao.

- Trong cuộc đua thu hút dòng vốn FDI “thế hệ mới”, nơi các nhà đầu tư ưu tiên tuyệt đối cho ESG, IDICO đã chuẩn bị những gì để Vinh Quang trở thành “điểm đến lựa chọn”?

Chúng tôi tập trung vào ba trụ cột chính. Đầu tiên là chuẩn bị sẵn hạ tầng tiêu chuẩn sinh thái để doanh nghiệp rút ngắn thời gian thích ứng và giảm thiểu rủi ro tuân thủ khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế. Thứ hai là sự đồng hành trong vận hành, nơi chúng tôi sẵn sàng cùng doanh nghiệp triển khai các giải pháp sản xuất tối ưu. Cuối cùng là khả năng kết nối chuỗi giá trị nhờ vị trí thuận lợi tại Hải Phòng. IDICO chủ trương thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các ngành phù hợp để tạo ra sự cộng hưởng trong toàn khu. Tại IDICO, ESG không phải là một yêu cầu áp đặt mà là nền tảng tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.

- Logistics và năng lượng thường là “điểm nghẽn” của nhiều khu công nghiệp. Ông có thể chia sẻ cụ thể hơn về sự đầu tư của IDICO trong hai lĩnh vực then chốt này?

Chúng tôi ưu tiên các dự án có khả năng kết nối vượt trội với hệ thống cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, Quốc lộ 10 và các cảng biển nước sâu để tối ưu hóa thời gian vận chuyển cho doanh nghiệp. Về năng lượng, ngoài hệ thống điện đồng bộ, IDICO đã chủ động phát triển hệ thống đường điện ngầm nhằm đảm bảo độ ổn định tuyệt đối và an toàn vận hành. Chúng tôi cũng đang nghiên cứu tích hợp các giải pháp năng lượng sạch như điện mặt trời áp mái và cấp hơi bằng sinh khối để đáp ứng yêu cầu giảm phát thải ngày càng khắt khe của quốc tế.

- Nhiều ý kiến lo ngại rằng phát triển “xanh” sẽ đi kèm với chi phí đầu tư cao. IDICO làm thế nào để cân bằng giữa hiệu quả kinh tế và bài toán bền vững?

Thực tế, phát triển bền vững và hiệu quả kinh tế không hề đối lập. Nếu triển khai đúng cách, các yếu tố bền vững sẽ cải thiện đáng kể hiệu quả vận hành trong dài hạn. Cách làm của IDICO là triển khai theo lộ trình thực tiễn, bám sát nhu cầu thị trường thay vì chạy theo các công nghệ chưa kiểm chứng. Bên cạnh đó, chúng tôi chú trọng chia sẻ lợi ích giữa các bên trong hệ sinh thái. Minh chứng rõ nhất là việc dành 10 ha đất để phát triển khu nhà ở và tiện ích dịch vụ cho người lao động, giúp doanh nghiệp duy trì nguồn nhân lực ổn định và bền vững.

- Cuối cùng, kỳ vọng lớn nhất của IDICO từ các diễn đàn chính sách năm 2026 này là gì, thưa ông?

Chúng tôi mong muốn có một không gian đối thoại thực chất để các nhà hoạch định chính sách thấu hiểu những thách thức thực tế của doanh nghiệp trong giai đoạn chuyển dịch nhanh chóng này. Cụ thể, chúng tôi kỳ vọng vào việc hoàn thiện khung pháp lý cho mô hình khu công nghiệp sinh thái, trao quyền chủ động hơn cho nhà đầu tư trong việc vận hành và quản lý. Đây cũng là cơ hội để tăng cường kết nối giữa các địa phương và chủ đầu tư, nhằm tạo ra những hợp tác cụ thể, nâng tầm chất lượng thu hút đầu tư cho toàn khu vực phía Bắc.

- Trân trọng cảm ơn ông!