Với 487/489 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, tại phiên họp chiều 21/11, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Theo đó, Dự thảo luật sau khi tiếp thu, chỉnh lý trình Quốc hội thông qua có 8 chương, 59 điều. Sau thông qua, luật sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2027, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 35 của Luật này.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo luật trước khi biểu quyết thông qua, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, về các hình thức lựa chọn nhà thầu và việc giao Chính phủ quy định chi tiết. Việc áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu cần đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu cạnh tranh, công khai, minh bạch với yêu cầu về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và năng lực thực tế của nhà thầu.
Tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã quy định chặt chẽ điều kiện, tiêu chí và giới hạn áp dụng hình thức chỉ định thầu trong các trường hợp cấp bách, khẩn cấp, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ bí mật nhà nước,... và giao Chính phủ quy định chi tiết các trường hợp cụ thể tương ứng với từng tiêu chí.
Đồng thời, việc giao Chính phủ quy định hạn mức chỉ định thầu nhằm đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn do hạn mức được xác định trên cơ sở giá gói thầu, trong khi giá cả hàng hóa, dịch vụ và chi phí thực hiện gói thầu thường biến động theo giá thị trường.

Đối với các trường hợp chỉ định thầu khác, luật đã quy định đầy đủ các tiêu chí cơ bản để Chính phủ quy định chi tiết các trường hợp được áp dụng hình thức này, theo Bộ trưởng, với hình thức đặt hàng, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ quy định chi tiết tại nghị định trường hợp hàng hóa, dịch vụ được đặt hàng đảm bảo phù hợp với tính chất, yêu cầu thực hiện và thực tiễn triển khai.
Ngoài ra, dự thảo luật và dự thảo nghị định của Chính phủ đã quy định các cơ chế kiểm soát rủi ro tương ứng, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu khi quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.
Bên cạnh nội dung đã nêu, về hợp đồng, Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã quy định các cơ chế kiểm soát chặt chẽ ngay từ bước ký kết đến bước sửa đổi hợp đồng nhằm đảm bảo việc sửa đổi hợp đồng không làm thay đổi về bản chất kết quả lựa chọn nhà thầu.
Theo đó, nội dung hợp đồng phải phù hợp với hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất, kết quả lựa chọn nhà thầu để đảm bảo hợp đồng phản ánh đúng kết quả đấu thầu ngay từ khi ký kết. Việc sửa đổi hợp đồng chỉ được thực hiện trong trường hợp được xác định ngay từ khi ký kết nhằm phòng ngừa việc lợi dụng sửa đổi hợp đồng để làm sai lệch kết quả lựa chọn nhà thầu.
Về chuyển nhượng thầu, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, dự thảo luật đã quy định trong mọi trường hợp, nhà thầu chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về việc quản lý, kiểm soát khối lượng, phạm vi công việc do nhà thầu phụ, nhà thầu đặc biệt thực hiện. Việc sử dụng nhà thầu phụ không làm thay đổi trách nhiệm của nhà thầu chính đối với thực hiện hợp đồng.
“Với cơ chế này, nhà thầu chính vẫn chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ và kết quả thực hiện hợp đồng, kể cả phần công việc do nhà thầu phụ thực hiện. Dự thảo Luật không quy định cứng tỷ lệ hoặc phạm vi công việc giao cho nhà thầu phụ nhằm đảm bảo tính linh hoạt, phù hợp với tính chất, quy mô khác nhau của từng gói thầu”, Bộ trưởng chia sẻ.
Ngoài ra, về giá gói thầu, Bộ trưởng cũng cho biết, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ sẽ hoàn thiện các quy định về lập giá gói thầu theo hướng thu hẹp các trường hợp được sử dụng một báo giá làm căn cứ xác định giá gói thầu đảm bảo chặt chẽ, phù hợp với điều kiện thực tế của thị trường và khả năng cung ứng của các nhà cung cấp.
Đồng thời, dự thảo nghị định sẽ quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong thu thập báo giá, bảo đảm công khai, minh bạch, khuyến khích xây dựng giá gói thầu trên cơ sở giá trung bình của báo giá và giá trúng thầu của hàng hóa, dịch vụ tương tự, đảm bảo phù hợp với thị trường.
Cùng với đó, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo rà soát tổng thể các luật có liên quan, nhất là các luật đang được Quốc hội xem xét, sửa đổi tại kỳ họp này để xử lý đồng bộ với các quy định về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, phân định rõ trường hợp áp dụng Luật Đấu thầu và pháp luật chuyên ngành, đảm bảo thống nhất về phạm vi áp dụng, hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và trách nhiệm của các bên có liên quan.