Từ 1/7, Luật sửa đổi 10 luật chính thức có hiệu lực, được kỳ vọng tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Từ ngày 1/7/2026, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến an ninh, trật tự chính thức có hiệu lực. Đây là đợt điều chỉnh pháp lý đáng chú ý, với nhiều nội dung gắn trực tiếp với yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, chính quyền địa phương 2 cấp, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính.
Theo đó, Luật sửa đổi, bổ sung 155 điều và bổ sung 3 điều mới của 10 luật trong các lĩnh vực như cảnh vệ, xuất nhập cảnh, cư trú, căn cước, trật tự an toàn giao thông đường bộ, đường bộ, quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ.
Một trong những điểm đáng chú ý là các quy định mới được thiết kế theo hướng phù hợp hơn với mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp, đồng thời tăng phân cấp, phân quyền trong giải quyết thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.
Ở lĩnh vực xuất nhập cảnh, Luật bổ sung các quy định ưu đãi thị thực nhằm thu hút người nước ngoài là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, nhà đầu tư, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao vào Việt Nam làm việc. Đây là điểm mới gắn trực tiếp với mục tiêu thu hút nguồn lực chất lượng cao trong các lĩnh vực then chốt.
Trong lĩnh vực cư trú, Luật tạo thuận lợi hơn cho đăng ký thường trú đối với trẻ dưới 6 tuổi khi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ tại chỗ ở hợp pháp. Quy định này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa tháo gỡ những vướng mắc phát sinh trong đời sống dân cư.
Trong lĩnh vực giao thông đường bộ, Luật bổ sung quy định xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình; xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa và xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe; xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 8 chỗ trở lên phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách. Luật cũng quy định lộ trình thực hiện phù hợp để bảo đảm tính khả thi, tránh lãng phí nguồn lực.
Đáng chú ý, Luật cũng sửa đổi, bổ sung 20 thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm thành phần giấy tờ, đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử, phân cấp và phân quyền để tạo thuận lợi hơn cho cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Nhìn rộng hơn, đợt sửa đổi lần này không chỉ dừng ở việc cập nhật các quy định pháp luật cho phù hợp với mô hình quản lý mới. Vấn đề quan trọng hơn là xử lý các điểm nghẽn về thủ tục, thẩm quyền và cách thức thực thi đã tồn tại trong nhiều lĩnh vực.
Trong thực tế, không ít vướng mắc pháp lý thời gian qua đã làm tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ, ảnh hưởng trực tiếp tới người dân, doanh nghiệp và tiến độ triển khai nhiều hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh. Vì vậy, việc sửa đổi đồng thời nhiều luật cho thấy nỗ lực cải thiện tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, giảm bớt khoảng trống và sự chồng chéo trong quá trình áp dụng.
Khi thủ tục được đơn giản hóa, thẩm quyền được phân định rõ hơn và dữ liệu được xử lý nhiều hơn trên môi trường điện tử, hiệu quả quản lý nhà nước cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện. Người dân, doanh nghiệp cũng có thêm điều kiện để tiếp cận dịch vụ công nhanh hơn, thuận tiện hơn.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, Luật sư Nguyễn Thanh Phong – Trưởng chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội đánh giá, việc sửa đổi đồng thời 10 Luật cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc hoàn thiện thể chế và tháo gỡ những vướng mắc đã tồn tại trong thực tiễn.
Theo Luật sư Phong, điểm tích cực là các sửa đổi lần này không chỉ xử lý một vài quy định riêng lẻ, mà hướng tới điều chỉnh đồng bộ nhiều lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến quản lý nhà nước, đời sống dân cư và hoạt động của doanh nghiệp.
“Việc sửa đổi nhiều Luật cùng lúc cho thấy nỗ lực xử lý các điểm chồng chéo, bất cập trong hệ thống pháp luật. Đây là tín hiệu tích cực, đặc biệt trong bối cảnh yêu cầu cải thiện môi trường pháp lý, quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp đang ngày càng cấp thiết”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhận định.
Tuy nhiên, Luật sư Phong cho rằng hiệu quả của chính sách sẽ phụ thuộc rất lớn vào khâu tổ chức thực hiện. Nếu văn bản hướng dẫn chậm ban hành, cách hiểu không thống nhất hoặc việc phân cấp chưa đi cùng năng lực thực thi, những điểm nghẽn mới vẫn có thể phát sinh.
“Luật đã sửa theo hướng thông thoáng hơn là điều rất cần thiết, nhưng điều doanh nghiệp và người dân chờ đợi là sự thay đổi trong thực tế. Thủ tục có được rút ngắn hay không, hồ sơ có bớt vòng luân chuyển hay không, dữ liệu điện tử có được dùng hiệu quả hay không mới là thước đo cuối cùng”, Luật sư Phong phân tích.
Cũng theo Luật sư Phong, các quy định mới cần được triển khai theo hướng minh bạch, dễ hiểu, dễ áp dụng, hạn chế tình trạng mỗi nơi hiểu một cách hoặc phát sinh thêm thủ tục không cần thiết.
“Kỳ vọng lớn nhất từ đợt sửa đổi này không chỉ nằm ở việc hoàn thiện khung pháp lý, mà là khả năng tạo ra chuyển biến thực chất trong môi trường quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Khi điểm nghẽn được tháo gỡ, nguồn lực xã hội mới có thể vận hành thông suốt và phát huy hiệu quả”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.
