Chỉ một ngày trước khi Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia, Nhà Trắng đã phê duyệt chiến dịch trấn áp các doanh nghiệp bị nghi chuyển hướng chip AI tiên tiến sang Trung Quốc.
Theo trang tin Axios, Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt một đợt hạn chế xuất khẩu mới nhắm vào các công ty bị nghi chuyển hướng chip AI của Nvidia sang Trung Quốc. Đây là lần thứ ba trong năm nay ông Trump bật đèn xanh cho biện pháp tương tự, sau các lần vào tháng 5 và tháng 8/2026. Tuy nhiên, đến nay các biện pháp cụ thể vẫn chưa được triển khai.
Axios cho biết, trong cuộc họp tại Phòng Tình huống Nhà Trắng, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã chất vấn Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick về sự chậm trễ trong việc thực thi các biện pháp kiểm soát. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Đại diện Thương mại Jamieson Greer và Ngoại trưởng Marco Rubio đứng về phía ông Bessent. Sau khi tham khảo ý kiến tỷ phú Elon Musk, ông Trump đồng ý tiến hành. Theo Axios, ông Lutnick cảnh báo động thái này sẽ châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại với Trung Quốc.
Cuộc tranh luận bùng lên sau cuộc khủng hoảng của Nvidia xoay quanh quan hệ giữa ông Jensen Huang và bà Alice Huang, cựu lãnh đạo Megaspeed - doanh nghiệp điện toán có trụ sở tại Singapore bị tình báo Mỹ cáo buộc làm việc cho Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc.
Ngày 12/11, ông Huang tuyên bố từ chức CEO và rời hội đồng quản trị Nvidia, sau 33 năm đồng sáng lập và điều hành công ty. Giám đốc Tài chính Colette Kress được bổ nhiệm làm quyền CEO.
Theo thư của hai thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren và Chris Coons gửi ngày 11/11, Megaspeed cùng công ty con tại Malaysia đã mua hơn 4,8 tỷ USD chip AI tiên tiến và thiết bị của Nvidia kể từ tháng 6/2024.
Theo Wall Street Journal, Bộ Thương mại Mỹ đã điều tra Megaspeed về khả năng vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu từ năm 2024, nhưng không đưa doanh nghiệp này vào danh sách đen, khiến các quan chức Bộ Ngoại giao và Hội đồng An ninh Quốc gia bất bình. Hiện Bộ Tư pháp đang dẫn dắt nhiều cuộc điều tra liên quan đến bà Alice Huang.
Lá thư gửi Bộ trưởng Thương mại Lutnick, Ngoại trưởng Rubio và Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller yêu cầu lưu giữ toàn bộ hồ sơ liên quan đến xuất khẩu chip Nvidia sang Trung Quốc hoặc sang các thực thể có thể chuyển hướng chip. Theo Reuters, hai thượng nghị sĩ cho rằng vụ việc làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về năng lực của chính phủ liên bang trong việc thực thi kiểm soát xuất khẩu và bảo vệ an ninh quốc gia.
Theo Wall Street Journal, một số cố vấn hàng đầu của Tổng thống Trump đang đổ trách nhiệm về hệ lụy chính trị của vụ bê bối lên Bộ trưởng Thương mại Lutnick. Ông bị chỉ trích vì trì hoãn các biện pháp hạn chế xuất khẩu chip, vì mối quan hệ thân thiết lâu năm với ông Jensen Huang, và vì những căng thẳng sẵn có với một số thành viên nội các. Một số đồng minh chính trị của ông Trump từng đề cập khả năng thay thế Bộ trưởng Thương mại.
Tuy nhiên, trách nhiệm không chỉ thuộc về một người. Theo WSJ, chính ông Trump cũng phản đối các biện pháp hạn chế xuất khẩu, với lập luận gần giống ông Huang rằng điều quan trọng hơn là giữ các doanh nghiệp Trung Quốc phụ thuộc vào chip Mỹ.
Vụ việc đang gây sức ép từ cả hai đảng. Theo WSJ, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott, cơ quan giám sát kiểm soát xuất khẩu, đã yêu cầu ông Jensen Huang và ông Lutnick ra điều trần vào ngày 3/12/2026.
Vấn đề cốt lõi nằm ở thiếu nhất quán trong chính sách chip của Washington. Năm ngoái, chính quyền ông Trump đã nới lỏng kiểm soát, cho phép Nvidia bán chip H200 cho Trung Quốc với điều kiện nộp 25% doanh thu, sau thời gian dài Nvidia vận động hành lang. Theo Axios, các quan chức phản đối cho rằng Trung Quốc thực tế đã làm đúng điều mà ông Lutnick lo ngại.
Lo ngại về việc Mỹ thực thi chặt chẽ hơn nguồn cung chip đang thúc đẩy hoạt động tích trữ chip Nvidia trên thị trường chợ đen tại Trung Quốc. Hồi tháng 3, các công tố viên Mỹ đã truy tố một nhóm người, trong đó có đồng sáng lập Supermicro, với cáo buộc âm mưu xuất khẩu máy chủ chứa chip Nvidia bị hạn chế trị giá khoảng 510 triệu USD sang Trung Quốc.
Trước sức ép, Bộ Thương mại Mỹ đang gấp rút chứng minh tiến triển. Theo WSJ, Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) đang hoàn tất một quy định mới nhằm ngăn các doanh nghiệp để công ty công nghệ Trung Quốc truy cập chip AI mạnh đặt tại nước thứ ba. Theo đó, bảy quốc gia sẽ được bổ sung vào nhóm chịu hạn chế xuất khẩu và yêu cầu cấp phép, trong đó có Malaysia, Thái Lan, Indonesia và Singapore - những nước từng có trung tâm dữ liệu được khách hàng Trung Quốc truy cập từ xa.
Quy định mới của BIS cho thấy Đông Nam Á đã trở thành trọng tâm của chính sách kiểm soát chip Mỹ. Khi Việt Nam không nằm trong nhóm bị hạn chế, đây có thể là lợi thế tạm thời để thu hút dòng vốn hạ tầng AI. Để hạn chế các rủi ro, những dự án trung tâm dữ liệu và lắp ráp máy chủ trong tương lai sẽ cần phải đạt các yêu cầu khắt khe về tuân thủ và minh bạch khách hàng cuối.
