Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng toàn cầu đối với các sản phẩm điện tử tiêu dùng được dự báo sẽ suy giảm trong năm nay, thị trường Việt Nam được dự báo tiếp tục tăng trưởng tích cực.
Nhu cầu toàn cầu đối với điện thoại thông minh, máy tính cá nhân và máy chơi game cầm tay được dự báo sẽ suy giảm trong năm nay. Nguyên nhân là do hàng loạt doanh nghiệp, từ Raspberry Pi của Anh cho tới HP Inc, đều đồng loạt tăng giá sản phẩm nhằm bù đắp chi phí chip nhớ đang tăng mạnh.
Tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) ồ ạt của các tập đoàn công nghệ Mỹ như OpenAI, Google và Microsoft đã "hút" phần lớn nguồn cung chip nhớ toàn cầu. Tình trạng này đẩy giá thành lên cao, buộc các nhà sản xuất linh kiện phải ưu tiên phân bổ nguồn lực cho những trung tâm dữ liệu, nơi mang lại biên lợi nhuận cao hơn, thay vì các thiết bị tiêu dùng.
Đà tăng giá này đang tạo ra những tác động dây chuyền lan sang thị trường tiêu dùng. Hai hãng nghiên cứu thị trường IDC và Counterpoint hiện cùng dự báo doanh số điện thoại thông minh toàn cầu sẽ giảm ít nhất 2% trong năm nay. Đây là một sự đảo chiều mạnh mẽ so với dự báo gia tăng mà họ đưa ra vài tháng trước. Nếu dự đoán này đúng, đây sẽ là năm giảm đầu tiên kể từ năm 2023.
Tương tự, theo ước tính của IDC, thị trường máy tính cá nhân được dự đoán sẽ giảm ít nhất 4,9% trong năm 2026, sau khi đạt mức tăng trưởng 8,1% vào năm ngoái. Trong khi đó, số liệu từ công ty nghiên cứu TrendForce cho thấy doanh số máy chơi game cũng được dự báo giảm 4,4% trong năm nay, sau mức tăng trưởng ước tính 5,8% của năm 2025.
Tại Việt Nam, theo Imarc, quy mô thị trường điện tử tiêu dùng đạt 6,07 tỷ USD vào năm 2024. Thị trường dự kiến sẽ đạt 9,68 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 4,78% trong giai đoạn 2025-2033. Thị trường đang mở rộng do nhu cầu ngày càng tăng đối với các thiết bị thông minh và đồ gia dụng tiết kiệm năng lượng.
Trong ngắn hạn, chuyên gia dự báo triển vọng ngành điện tử tiêu dùng năm 2026 được dự báo tiếp tục tăng trưởng tích cực, dựa trên nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, GDP dự báo tăng cao và thu nhập hộ gia đình cải thiện. Sức mua được thúc đẩy bởi thương mại điện tử, xu hướng chuyển đổi số, và sự dịch chuyển sang các sản phẩm công nghệ cao, thông minh.
Trong Báo cáo ngành điện tử tiêu dùng mới đây, bà Huỳnh Thị Thu Thảo, chuyên gia của Mirae Asset Securities đã chỉ ra những yếu tố có thể tác động đến tăng trưởng của ngành điện tử tiêu dùng Việt Nam trong năm 2026.
Một là, sức mua nội địa duy trì ổn định bất chấp biến động vĩ mô. Bán lẻ hàng hóa đóng vai trò nền tảng trong tiêu dùng nội địa, chiếm khoảng 76% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng Việt Nam giai đoạn 2020-2024;
Giá trị tuyệt đối của bán lẻ hàng hóa tăng ổn định từ 3,8 triệu tỷ đồng (2020) lên gần 4,9 triệu tỷ đồng (2024), phản ánh sức cầu nội địa mở rộng; Doanh thu bán lẻ nhóm đồ dùng, dụng cụ và trang thiết bị gia đình phục hồi rõ rệt, quy mô năm 2024 vượt mức trước dịch; Tốc độ tăng trưởng doanh thu bán lẻ tăng 8,3% so với cùng kỳ, vượt mức tăng chỉ số giá tiêu dùng tăng 3,6% so với cùng kỳ năm 2024, hàm ý sức mua cải thiện sau điều chỉnh lạm phát.
Hai là, hạ tầng viễn thông mở rộng, ưu tiên nhu cầu thiết bị điện tử. Mật độ kết nối băng rộng di động đã vượt 100 thuê bao/100 dân, dự kiến đạt 110 - 115 trong năm 2026F. Tỷ trọng chi tiêu cho viễn thông/điện thoại trong ngân sách tiêu dùng tăng nhẹ từ xấp xỉ 4,2% (2018) lên xấp xỉ 4,4% (2024). Chi tiêu thực bình quân đầu người cho nhóm thông tin - truyền thông được dự báo tăng từ khoảng 128 USD (2024) lên 200 USD (2029F). Thị trường điện tử tiêu dùng nội địa đang bước vào giai đoạn tăng trưởng ổn định thay vì bùng nổ.
Ba là, điều kiện tài chính hỗ trợ phương thức thanh toán chi tiêu công nghệ. Thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam đạt khoảng 5,4 triệu đồng/người/tháng vào năm 2024. Trong khi, hạ tầng thanh toán và khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính (thẻ ngân hàng) được cải thiện liên tục.
Ngành điện tử tiêu dùng tăng trưởng tập trung vào các sản phẩm có giá trị sử dụng cao và tích hợp công nghệ mới. Đồng thời nhóm khách hàng mục tiêu chính 25-44 tuổi vẫn ưu tiên ngân sách cho các thiết bị có giá trị sử dụng cao.
Bốn là, tiệm cận mặt bằng ASEAN, tăng trưởng sản lượng dự báo chậm lại. Mức tiêu thụ điện tử bình quân đầu người tại Việt Nam đạt 0,826 chiếc/người vào năm 2024, cao hơn mức trung bình ASEAN (0,819 chiếc/người). Doanh thu bình quân đầu người vẫn thấp hơn Thái Lan (69,8 USD so với 82,8 USD vào năm 2024), cho thấy dư địa tăng trưởng nằm ở giá trị sản phẩm thay vì số lượng.
Thị trường điện tử tiêu dùng Việt Nam được dự báo chuyển sang giai đoạn tăng trưởng chậm, với động lực chính đến từ xu hướng nâng cấp sản phẩm. Tăng trưởng thực tế có thể chỉ đạt khoảng 1%-2%/năm trong giai đoạn 2026-2030, do các phân khúc truyền thống như điện thoại thông minh đã bão hòa cao.
Năm là, Điện thoại di động: Từ màn hình lớn đến tính năng thông minh. Doanh thu thị trường điện thoại di động Việt Nam dự kiến phục hồi mạnh mẽ, đạt 118.038 tỷ đồng vào năm 2030F.
Sự phục hồi này nhờ 3 yếu tố chính: công nghệ AI và phần cứng đột phá, khai thác thị trường ngách thiết bị thông minh cho trẻ em, và sự kết hợp giữa AI bản địa hóa cùng cấu hình vượt trội.
Sản lượng điện thoại di động giảm từ đỉnh 2019 xuống còn 149 triệu chiếc (sơ bộ 2024), nhưng giá bán trung bình tăng. Thị trường chuyển dịch từ điện thoại phổ thông sang Smartphones màn hình lớn, với tỷ trọng màn hình lớn (5.5 inch) dự kiến chiếm 64% tổng sản lượng vào năm 2025.
Sáu là, Thiết bị Nghe nhìn tại gia: Thay thế và Công nghệ cao cấp. Khối lượng bán lẻ Home Video/TV dự kiến giảm 18% trong năm 2025F và duy trì CAGR âm 3% giai đoạn 2025F-2030F. Tỷ trọng giá trị của phân khúc này trong tổng ngành điện tử tiêu dùng giảm từ 22% (2020) xuống còn 16% (2025). Tăng trưởng giá trị chủ yếu đến từ việc cao cấp hóa sản phẩm (OLED/Mini-LED, kích thước lớn hơn) và chu kỳ thay thế công nghệ Smart TV.
Bảy là, Máy tính & Thiết bị ngoại vi: Khối lượng đi ngang nhưng Giá trị ổn định. Thị trường Máy tính & Thiết bị ngoại vi tăng mạnh năm 2021, bình thường hóa trong 2022-2024. Giai đoạn 2025F-2030F, khối lượng tiêu thụ chính đi ngang/giảm nhẹ do thị trường bão hòa. Tăng trưởng giá trị trong trung hạn đến từ nâng cấp cấu hình (bảo mật, AI PC/NPU, gaming). Statista dự báo giá bán trung bình máy tính và phụ kiện gaming tăng trưởng CAGR 2025-2030 khoảng 1%/năm.
Năm 2026, ngành điện tử tiêu dùng Việt Nam được kỳ vọng sẽ không chỉ tăng trưởng về quy mô mà còn nâng cao về chất lượng sản phẩm và trải nghiệm người dùng, hướng tới kinh tế số đóng góp tỷ trọng lớn vào GDP.
