Tiếp cận vốn xanh không bắt đầu tại ngân hàng mà từ chất lượng chiến lược, độ tin cậy của dữ liệu và năng lực thực thi bên trong doanh nghiệp.
Các chuyên gia từ các ngân hàng, doanh nghiệp đã nhấn mạnh đến một trong những yêu cầu bắt buộc với doanh nghiệp trong hành trình chuyển hoá cam kết thực hành ESG thành hành động thực tiễn tại doanh nghiệp cũng như khả năng tiếp cận tài chính xanh đang được ngân hàng chú trọng.
Dẫn khảo sát của PwC Việt Nam thực hiện năm 2025, ông Phạm Tuấn Anh - Giám đốc Phát triển bền vững của tập đoàn GreenFeed Việt Nam cho biết: ESG tại Việt Nam đã có sự chuyển biến rõ rệt. Theo khảo sát, 89% doanh nghiệp đã hoặc đang có kế hoạch cam kết ESG trong vòng 2 - 4 năm tới; 61% đã đưa ESG vào hoạt động cốt lõi và 44% đã triển khai các sáng kiến ESG cụ thể.
.jpg)
Tuy nhiên, tiến trình này diễn ra không đồng đều giữa các nhóm doanh nghiệp. Thách thức ngày càng phức tạp hơn khi doanh nghiệp cần năng lực dữ liệu chuyên sâu hơn để thu hẹp khoảng cách giữa báo cáo và kiến tạo giá trị thực chất. Vì vậy, giai đoạn tiếp theo đòi hỏi ESG đi vào quyết định kinh doanh với dữ liệu đủ tin cậy và trách nhiệm rõ ở cấp hội đồng quản trị.
Từ góc độ tiếp cận vốn xanh của doanh nghiệp, theo ông Phạm Tuấn Anh, dòng vốn đã hình thành nhưng nhiều dự án chưa sẵn sàng. Các rào cản đến từ việc doanh nghiệp thiếu số liệu cơ sở, tỷ suất hoàn vốn (ROI) và dòng tiền chưa rõ, dữ liệu thiếu chuẩn hoá, tác động ESG chưa chuyển hoá thành “ngôn ngữ tài chính”.
Đồng quan điểm này, ông Nirukt Narain Sapru - Chủ tịch tập đoàn Jardine Matheson Việt Nam cho rằng, doanh nghiệp khó tiếp cận tài chính xanh không phải do thiếu nguồn lực tài chính mà thiếu các "dự án có thể cấp vốn" với tỷ suất sinh lợi hiệu quả.
Phân tích từ thực tiễn, theo ông Nirukt Narain Sapru, năng lượng tái tạo là lĩnh vực được đánh giá tương đối dễ tiếp cận tín dụng xanh. Song tại Việt Nam vẫn cần giải quyết dứt điểm một số vướng mắc liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp, tính khả thi của các dự án năng lượng sạch từ khâu thiết kế.
Đối với các lĩnh vực ngoài năng lượng như nông nghiệp, sản xuất tiêu dùng, tiếp cận nguồn vốn xanh phức tạp hơn nếu doanh nghiệp không xây dựng tư duy "xanh" ngay từ bước khởi đầu. Kinh nghiệm tại các tập đoàn đa quốc gia cho thấy, tính bền vững cần được lồng ghép vào các quyết định đầu tư và quản trị kinh doanh. Không làm vậy, tỷ suất sinh lợi trên vốn đầu tư sẽ suy giảm theo thời gian. Điều này đòi hỏi doanh cần phải có tư duy hướng xanh từ sớm.
Từ góc nhìn đánh giá của tổ chức tín dụng, theo bà Lê Mai - Giám đốc Quan hệ khách hàng kiêm Giám đốc quốc gia Tài chính bền vững của Standard Chartered Bank Việt Nam, phần nhiều doanh nghiệp trong nước hiện đã đủ tham vọng. Tuy nhiên, năng lực thực thi và khả năng xây dựng kế hoạch cho một chương trình tài chính bền vững dài hạn vẫn chưa đủ sâu. Do đó, nhiều ý tưởng của các chủ doanh nghiệp đã không được chấp thuận hoặc phê duyệt khi thẩm định vay vốn.
.jpg)
Khẳng định các ngân hàng có nhiều sản phẩm tài chính xanh, bà Lê Mai thông tin thêm: Không chỉ hướng đến các khách hàng hay dự án quy mô lớn, với hệ sinh thái sản phẩm phong phú còn phục vụ các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mỗi khoản vay có điều kiện khác nhau.
Tại Standard Chartered, theo tiêu chí, khoản vay xanh đáp ứng cho dự án trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, giao thông sạch, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu... Còn khoản vay liên kết bền vững , doanh nghiệp có thể vay với lãi suất thấp hơn khi đạt mục tiêu bền vững hoặc ESG đã xác lập.
Để tiếp cận nguồn vốn giá rẻ từ các định chế tài chính hay các quỹ quốc tế, doanh nghiệp không nhất thiết phải bắt đầu bằng những dự án năng lượng tái tạo phức tạp mà có thể lựa chọn các sản phẩm tài chính liên kết bền vững với những chỉ số đo lường hiệu quả công việc đơn giản.
Đó có thể là chỉ số đo lường về giảm lượng nước tiêu thụ, tối ưu hóa năng lượng điện sử dụng, cắt giảm lượng chất thải phát sinh… Vấn đề mấu chốt là doanh nghiệp phải kể được câu chuyện của mình, định vị rõ vị trí và đưa ra mục tiêu, lộ trình chi tiết để thuyết phục các tổ chức tài chính đồng hành.
Trong khi đó, ông Phạm Tuấn Anh nhấn mạnh đến 3 trụ cột quan trọng cần đồng thời triển khai để đưa một ý tưởng thành dự án thực tế. Đó là xu thế chuyển đổi của doanh nghiệp, hiệu quả tài chính và mức độ tin cậy có thể kiểm chứng.
