Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng rõ ràng, để khơi thông khả năng tiếp cận dòng vốn cho doanh nghiệp, không ít ý kiến cho rằng, cần đa dạng công cụ huy động.
Thống kê từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, tính đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh đạt trên 856 nghìn tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Trong giai đoạn 2017- 2025, tín dụng xanh tăng trưởng bình quân trên 20%/năm.
Dòng vốn tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm trên 31%; năng lượng xanh chiếm gần 28%. Dư nợ tín dụng đã được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 6,2 triệu tỷ đồng, tương đương trên 31,33% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên thực tế, nhu cầu vốn cho chuyển đổi xanh được cho vẫn rất lớn. Theo chuyên gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, ước tính cần khoảng 368 tỷ USD đầu tư bổ sung cho thích ứng biến đổi khí hậu, nâng cao khả năng chống chịu và giảm phát thải đến năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm.Riêng ngành điện, nhu cầu đầu tư phát triển nguồn và lưới điện giai đoạn 2026-2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh ước tính khoảng 136 tỷ USD.
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đã trở thành xu hướng rõ ràng, để khơi thông khả năng tiếp cận dòng vốn cho doanh nghiệp, không ít ý kiến cho rằng, cần đa dạng công cụ huy động.
Chia sẻ tại Hội thảo “Chính sách tín dụng và thị trường carbon: Khơi thông dòng vốn xanh” mới đây, Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng, Ngân hàng Nhà nước Trần Anh Quý cho biết, hệ thống ngân hàng đang cung ứng lượng vốn lớn cho nền kinh tế, với tăng trưởng tín dụng khoảng 20% mỗi năm và tổng dư nợ toàn hệ thống vào khoảng 13-14 triệu tỷ đồng.
Các ngân hàng cũng hợp tác với tổ chức quốc tế để tiếp cận các gói tài chính có kỳ hạn dài hơn, phục vụ những nhu cầu đầu tư phù hợp. Tuy nhiên, quy mô dư nợ tín dụng xanh hiện nay cần được nhìn trong tương quan với nhu cầu đầu tư dài hạn.
Theo ông Trần Anh Quý, các dự án chuyển đổi công nghệ, phát triển năng lượng sạch hoặc xây dựng hạ tầng giảm phát thải có thể cần nguồn vốn lớn, thời hạn dài và cơ cấu giải ngân theo từng giai đoạn. Trong khi đó, ngân hàng phải thẩm định khả năng trả nợ, quản trị rủi ro và bảo đảm an toàn vốn.
“Vì vậy, dù tín dụng xanh tiếp tục mở rộng, việc bổ sung các kênh huy động vốn khác vẫn có ý nghĩa quan trọng”, đại diện Ngân hàng Nhà nước lưu ý.
Liên quan đến vấn đề này, ông Nguyễn Việt Long, Phó Tổng giám đốc, Phụ trách dịch vụ tư vấn, Earn & Young (E&Y) Việt Nam cũng cho rằng, nhu cầu vốn xanh không chỉ đến từ dự án của doanh nghiệp mà còn từ những công trình hạ tầng như giao thông, năng lượng, thoát nước và xử lý chất thải.
Theo ông Nguyễn Việt Long, thị trường cần đa dạng hóa công cụ huy động vốn; bên cạnh tín dụng ngân hàng, các kênh trái phiếu, trong đó có trái phiếu xanh, có thể bổ sung nguồn lực cho những dự án phù hợp.
“Điều đó cũng đặt ra yêu cầu phân chia vai trò giữa các nguồn vốn. Tín dụng ngân hàng có thể đáp ứng nhu cầu tài chính ở giai đoạn đầu hoặc những khoản vay phù hợp với năng lực trả nợ của doanh nghiệp.
Khi dự án có hồ sơ minh bạch, quy mô đủ lớn và phương án dòng tiền rõ ràng, doanh nghiệp có thể cân nhắc thêm các công cụ huy động vốn trên thị trường. Những dự án hạ tầng có thời gian thu hồi vốn dài cũng cần cấu trúc tài chính phù hợp hơn, thay vì phụ thuộc vào một nguồn tài trợ duy nhất”, ông Nguyễn Việt Long chia sẻ.
Bên cạnh những ý kiến đã nêu, chia sẻ kinh nghiệm đầu tư vào các hạng mục phục vụ sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn như xử lý nước thải, xử lý chất thải, sử dụng nhiên liệu sinh khối cho lò hơi và hệ thống đồng phát, cũng như điện mặt trời tại nhà máy mới, ông Nguyễn Hữu Tú, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần MIZA cho hay, các khoản đầu tư này cần vốn ban đầu đáng kể và thời gian hoàn vốn dài hơn, trong khi doanh nghiệp vẫn phải duy trì hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo ông Nguyễn Hữu Tú, doanh nghiệp phải kết hợp nhiều nguồn lực, từ vốn chủ sở hữu đến tín dụng ngân hàng và các công cụ tài chính phù hợp.
“Bài toán mở rộng vốn xanh không đơn thuần là tăng thêm dư nợ hay đưa ra các gói vay ưu đãi. Thị trường cần có nhiều lựa chọn tài chính hơn, đồng thời phải bảo đảm dự án đủ năng lực hấp thụ vốn và chứng minh được hiệu quả kinh tế, môi trường trong suốt quá trình triển khai”, ông Nguyễn Hữu Tú chia sẻ.
Đồng quan điểm, một số ý kiến cũng bày tỏ, quá trình thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đòi hỏi nguồn lực lớn để đổi mới công nghệ, chuyển đổi phương thức sản xuất và sử dụng năng lượng hiệu quả. Bên cạnh ngân sách Nhà nước, thị trường vốn và tín dụng ngân hàng, cần phát triển thêm các cơ chế thị trường để huy động nguồn lực và tạo động lực kinh tế cho doanh nghiệp giảm phát thải.
