Ngành Hải quan tiếp thêm trợ lực cho dòng chảy thương mại

Thông tin từ Cục Hải quan cho biết, sáng ngày 09/11/2026 vừa qua, Cục Hải quan đã tổ chức Hội nghị giao ban trực tiếp kết hợp trực tuyến đánh giá kết quả công tác tháng 10 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm tháng 11/2026 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối điểm cầu Cục Hải quan với các điểm cầu tại các Chi cục Hải quan khu vực.

Kết quả Hội nghị cho thấy, bức tranh kinh tế - thương mại qua cửa khẩu trong tháng 10 tiếp tục khởi sắc. Một trong những điểm sáng nổi bật nhất là kết quả thu ngân sách nhà nước.

Theo đó, tính riêng trong tháng 10/2026, số thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 46.449 tỷ đồng. Lũy kế 10 tháng năm 2026, toàn ngành đã thu đạt 447.362 tỷ đồng, tương đương 99,2% dự toán được giao (451.000 tỷ đồng). Công tác thu hồi và xử lý nợ đọng thuế cũng ghi nhận kết quả tích cực với 2.352,2 tỷ đồng được xử lý tính đến ngày 31/10/2026.

Để đạt được những kết quả đã nêu, ngành Hải quan cũng đã có sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy phục vụ và cải cách thủ tục hành chính (TTHC) nhằm tiếp sức tối đa cho cộng đồng doanh nghiệp.

Trong tháng 10, Cục Hải quan đã trình Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 3007/QĐ-BTC ngày 19/10/2026 công bố 04 TTHC được tái cấu trúc dựa trên dữ liệu. Cơ quan Hải quan kiên trì rà soát, khai thác tối đa dữ liệu điện tử để thay thế hồ sơ giấy, giảm thiểu tối đa gánh nặng chi phí tuân thủ cho khu vực tư nhân.

Thực thi các phương án cắt giảm TTHC theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Tài chính, cơ quan Hải quan đã bãi bỏ và đơn giản hóa vượt chỉ tiêu tại Quyết định 1848/QĐ-TTg (thực thi 35/39 thủ tục trong kế hoạch và bổ sung thêm 13 thủ tục ngoài kế hoạch); thực thi 29/39 thủ tục tại Quyết định 2421/QĐ-BTC (bãi bỏ 17 thủ tục, đơn giản hóa 12 thủ tục).

Song song đó, hoạt động đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho dòng vốn FDI tiếp tục được đẩy mạnh. Điển hình là hội nghị đối thoại định kỳ quý III/2026 với Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (giải quyết dứt điểm 19 vướng mắc) và hội nghị đối thoại chính sách thuế - hải quan giữa Bộ Tài chính với cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc.

Theo thông tin từ Cục Hải quan, xác định chuyển đổi số là đòn bẩy căn bản để tạo thuận lợi thương mại, ngành Hải quan đang dồn lực hoàn thiện hồ sơ trình phê duyệt Dự án xây dựng hệ thống CNTT thực hiện Hải quan số. Dự án Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 cũng ghi nhận bước tiến lớn khi nhà thầu đã lập trình, cài đặt thử nghiệm thành công 188 TTHC của 09 bộ, ngành, kết nối thông suốt với Bộ Nội vụ và tiếp tục mở rộng.

Tính đến nay, trong số 171 thủ tục do cơ quan Hải quan thực hiện, đã có 96 thủ tục cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 49 thủ tục một phần. Minh chứng cho mức độ số hóa gần như tuyệt đối là trong giai đoạn từ 14/9 đến 13/10/2026, cơ quan Hải quan đã tiếp nhận hơn 8,9 triệu hồ sơ, trong đó có tới 8.908.276 hồ sơ xử lý trực tuyến.

Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan cũng đang tích cực thử nghiệm xác thực người khai đối với hàng hóa trị giá nhỏ qua kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; nghiên cứu tích hợp Trí tuệ nhân tạo (AI) vào phân loại hàng hóa và xây dựng Bản đồ số ngành Hải quan.

“Việc chuyển dịch mạnh mẽ sang phương thức quản lý thông minh đã đem lại hiệu quả rõ rệt trong tối ưu hóa luồng hàng: Trong hơn 2,02 triệu tờ khai được phân luồng từ 15/9 đến 14/10/2026, tỷ lệ luồng Xanh chiếm tới 71,66%, luồng Vàng chiếm 26,28%, trong khi luồng Đỏ chỉ chiếm tỷ lệ rất thấp (2,06%). Toàn ngành cũng duy trì việc sử dụng hơn 3.000 lượt seal định vị điện tử trong tháng để giám sát hàng hóa cơ động, thông suốt.

Đồng hành với các doanh nghiệp uy tín, chương trình Doanh nghiệp ưu tiên (AEO) ghi dấu mốc 15 năm hình thành với 74 doanh nghiệp đang thụ hưởng cơ chế đặc thù sau khi công nhận mới thêm 02 doanh nghiệp trong kỳ. Chương trình hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan cũng thu hút 392 doanh nghiệp tham gia, tạo nền tảng xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy giữa Hải quan và cộng đồng kinh doanh”, thông tin từ Cục Hải quan cho biết.

Cùng với việc đồng hành, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp chân chính, ngành Hải quan cũng kiên quyết đấu tranh với các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và chuyển tải bất hợp pháp nhằm bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.

Từ ngày 15/9 đến 14/10/2026, cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 1.757 vụ vi phạm với trị giá hàng hóa ước tính 2.466,8 tỷ đồng; khởi tố 02 vụ và kiến nghị khởi tố 20 vụ. Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/10/2026, lực lượng Hải quan đã xử lý 18.825 vụ vi phạm, tổng trị giá tang vật vượt 20.463 tỷ đồng. Trên mặt trận phòng chống ma túy, các lực lượng đã phối hợp bóc gỡ 148 vụ/297 đối tượng, thu giữ hơn 2.053 kg ma túy các loại.

Công tác kiểm tra sau thông quan cũng phát huy hiệu quả răn đe, hoàn thành 173 cuộc kiểm tra, ấn định thuế và xử phạt 443,97 tỷ đồng, thực thu nộp ngân sách 420,78 tỷ đồng chỉ trong vòng một tháng.

Vị thế của Hải quan Việt Nam trên trường quốc tế tiếp tục được củng cố thông qua việc trao Bản ghi nhớ hợp tác với Cơ quan Hải quan quốc gia Panama (dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Panama), cùng các kế hoạch hợp tác trao đổi dữ liệu điện tử với Hải quan Hoa Kỳ, WCO và UNODC.

Phát biểu kết luận Hội nghị, Cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Thọ đánh giá cao nỗ lực của toàn lực lượng trong việc duy trì đà tăng trưởng thu ngân sách và cải cách nghiệp vụ.

Bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm 2026, Cục trưởng yêu cầu toàn ngành tập trung triển khai quyết liệt 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm: Kịp thời hoàn thiện các dự thảo nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Hải quan (sửa đổi) bảo đảm tiến độ, đặc biệt là quy định quản lý thương mại điện tử, hàng gia công, chế xuất;

Triển khai nghiêm túc Chỉ thị 3366/CT-CHQ; tăng cường kiểm tra xuất xứ, tham vấn trị giá hải quan, chống thất thu kết hợp đẩy mạnh thông quan 24/7; đẩy nhanh tái cấu trúc thủ tục trên nền tảng dữ liệu số, tăng cường đối thoại, cắt giảm thời gian và chi phí thông quan cho doanh nghiệp; triển khai quyết liệt Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, tổng kết Chiến dịch Con Rồng Mê Kông giai đoạn VIII;

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với chất lượng giải quyết công việc; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực vận hành dự án Hải quan số, giải quyết dứt điểm các vướng mắc kỹ thuật theo Kế hoạch hành động 100 ngày; hiện thực hóa các cam kết song phương, đa phương về chia sẻ dữ liệu và tạo thuận lợi thương mại; lan tỏa các mô hình sáng tạo, cách làm hay, khẳng định hình ảnh Hải quan Việt Nam chuyên nghiệp, minh bạch, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp.