Ninh Bình: Quyết liệt "khơi thông" điểm nghẽn trong kiểm soát giết mổ và vệ sinh thực phẩm

Đây được xem là cuộc chiến cam go đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ từ chính quyền cấp cơ sở đến các giải pháp công nghệ hiện đại, hướng tới mục tiêu minh bạch hóa thị trường thực phẩm nơi đây.

Từ "lỗ hổng" hàng nghìn điểm giết mổ tự phát đến nghịch lý thiếu nhân lực

Thực trạng đáng báo động hiện nay tại Ninh Bình là sự chênh lệch quá lớn giữa số lượng cơ sở giết mổ tập trung và các điểm giết mổ tự phát trong dân cư. Sự chênh lệch này không chỉ gây áp lực cho các cơ quan chức năng mà còn cho thấy một hệ thống hạ tầng giết mổ đang ở tình trạng 'thừa nhỏ lẻ, thiếu tập trung'.

Theo báo cáo mới nhất, toàn tỉnh Ninh Bình hiện chỉ vỏn vẹn có 4 cơ sở giết mổ động vật quy mô công nghiệp, tập trung. Điển hình là các đơn vị như Công ty TNHH Meat Deli HN (Khu công nghiệp Đồng Văn IV) với công suất lên tới 30.000 con gà và 700 con lợn mỗi ngày. Công ty TNHH Công Danh tại Cụm công nghiệp An Xá. Tuy nhiên, một đơn vị khác là Công ty TNHH DHSF NORTH tại xã Hải Hưng hiện đã tạm dừng hoạt động, càng làm thu hẹp "cửa ngõ" thực phẩm sạch được kiểm soát bài bản.

Đối lập với sự ít ỏi của các cơ sở chính quy là con số khổng lồ 3.722 hộ giết mổ nhỏ lẻ đang hoạt động xen kẽ trong các khu dân cư. Trong đó, giết mổ lợn chiếm áp đảo với 2.568 hộ (69%), tiếp theo là gia cầm với 758 hộ (hơn 20%), còn lại là trâu, bò và các loại động vật khác. Chính mạng lưới giết mổ phân tán này đang tạo ra những thách thức cực đại cho công tác quản lý.

Bà Phạm Thị Thanh Huyền, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Yên Mô, chia sẻ thực trạng đầy khó khăn: "Chỉ riêng xã Yên Mô đã có 44 cơ sở nhỏ lẻ. Họ thường làm việc vào đêm khuya, len lỏi trong ngõ xóm nên việc kiểm tra của phòng chuyên môn rất gian nan. Chúng tôi đang đối mặt với nghịch lý: điểm giết mổ thì quá nhiều mà đội ngũ công chức thú y lại quá mỏng."

Ông Nguyễn Tiến Mạnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y, phân tích rằng sau khi kiện toàn bộ máy và sáp nhập đơn vị hành chính, toàn tỉnh hiện chỉ còn hơn 10 công chức trực tiếp làm nhiệm vụ kiểm tra vệ sinh thú y. Với quân số này, việc canh chừng hàng nghìn điểm giết mổ hoạt động từ 17h chiều đến tận 4h sáng hôm sau là điều không tưởng. Hệ quả là tại hơn 3.700 hộ nhỏ lẻ này, việc kiểm soát chuyên môn gần như bị bỏ ngỏ, đa phần chỉ dừng lại ở hình thức "ký cam kết" trên giấy.

Sự lỏng lẻo này càng trở nên nguy hiểm khi dịch tả lợn Châu Phi vẫn đang hiện hữu tại 14 xã, phường tính đến tháng 3/2026. Thói quen ưa chuộng "thịt nóng" (thịt vừa mổ xong chưa qua bảo quản lạnh) và sự dễ dãi của người tiêu dùng tại các chợ truyền thống đã vô tình tiếp tay cho thực phẩm không kiểm dịch bám rễ, đe dọa trực tiếp đến an toàn dịch bệnh và sức khỏe người dân.

Rõ ràng, nếu không có những biện pháp ngăn chặn kịp thời, những 'lỗ hổng' này sẽ sớm trở thành mồi lửa bùng phát các ổ dịch khó kiểm soát. Nhận thức được tính chất cấp thiết đó, chính quyền tỉnh đã quyết định thay đổi chiến thuật, chuyển từ hình thức vận động sang áp dụng các biện pháp mạnh tay nhằm lập lại trật tự

"Bàn tay sắt" trong quản lý và bước đột phá từ công nghệ truy xuất

Trước áp lực từ quy mô tổng đàn gia súc, gia cầm khổng lồ (hơn 23.000 con trâu, 91.500 con bò, 1,1 triệu con lợn và hơn 26 triệu con gia cầm), Ninh Bình buộc phải thay đổi phương thức quản lý để không bị vỡ trận. Công điện số 02/CĐ-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh ban hành gần đây được coi là phát lệnh, yêu cầu các sở, ngành phải vào cuộc với tinh thần "siết chặt kỷ luật, không có vùng cấm".

Theo chỉ đạo mới nhất, trách nhiệm được phân định rõ ràng cho từng đơn vị như: Sở Nông nghiệp và Môi trường, chủ trì truy quét các đầu mối vận chuyển động vật không rõ nguồn gốc, kiểm soát chặt chẽ sản phẩm ra vào tỉnh. Sở Y tế, tập trung hậu kiểm, lấy mẫu thực phẩm tại chợ và siêu thị để truy tìm dư lượng hóa chất, kháng sinh và vi khuẩn gây hại. Sở Công Thương & Công an tỉnh, phối hợp triệt phá các đường dây "phù phép" giấy tờ cho thực phẩm bẩn, xử lý nghiêm hành vi buôn bán động vật ốm chết.

Đặc biệt, "nút thắt" quản lý tại gốc đã được định hình bằng việc đề xuất giao quyền giám sát trực tiếp cho UBND cấp xã, phường. Đây là cách tiếp cận thực tế nhằm tận dụng lực lượng tại chỗ, sát sao với từng hộ kinh doanh trên địa bàn, kiên quyết đình chỉ những cơ sở không giấy phép, không đảm bảo vệ sinh thú y. Tuy nhiên, thay vì chỉ dùng mệnh lệnh hành chính, Ninh Bình đang hướng tới một giải pháp bền vững và hiện đại hơn chuyển đổi số trong kiểm soát thực phẩm.

Việc áp dụng tem điện tử và mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang được ngành Nông nghiệp đẩy mạnh. Giải pháp này không chỉ giúp cơ quan chức năng quản lý khoa học hơn mà còn trao quyền cho người tiêu dùng. Chỉ với một thao tác quét mã, thực khách có thể biết miếng thịt mình mua đến từ lò mổ nào, đã qua kiểm dịch hay chưa. Điều này sẽ dần hình thành thói quen tẩy chay thực phẩm trôi nổi, buộc các hộ nhỏ lẻ phải tự thay đổi hoặc chuyển đổi sang mô hình giết mổ tập trung.

Xây dựng một hàng rào an toàn thực phẩm vững chắc không thể chỉ dựa vào xử phạt. Đó là sự kết hợp giữa việc hoàn thiện chính sách, đầu tư công nghệ và trên hết là thay đổi nhận thức cộng đồng. Khi những "nút thắt" về cơ chế quản lý thú y được tháo gỡ theo hướng đồng bộ, hiện đại, Ninh Bình không chỉ bảo vệ được sức khỏe của người dân địa phương mà còn khẳng định uy tín của một tỉnh nông nghiệp, du lịch năng động, an toàn và minh bạch.