Đề xuất nâng ngưỡng phân loại ngân hàng quy mô lớn lên 500.000 tỷ đồng từ năm 2027, đồng thời đưa chuẩn thanh khoản Basel III vào bộ khung chấm điểm sẽ "đổi ngôi" nhiều ngân hàng.
Đây là đề xuất được Ngân hàng Nhà nước đưa ra tại dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 21/2025/TT-NHNN ngày 31/7/2025 quy định xếp hạng tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Dự thảo đề xuất nhiều thay đổi liên quan đến tiêu chí phân nhóm ngân hàng, đánh giá khả năng thanh khoản và mức độ an toàn vốn. Với các tiêu chí mới, bức tranh xếp hạng vị thứ ngành ngân hàng theo nhóm quy mô hiện tại cũng sẽ thay đổi đáng kể.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc điều chỉnh tiêu chí phân loại ngân hàng thương mại theo quy mô tổng tài sản. Theo quy định hiện hành, ngân hàng thương mại có quy mô lớn là ngân hàng có tổng giá trị tài sản bình quân theo quý trong năm xếp hạng trên 300.000 tỷ đồng. Các ngân hàng có tổng tài sản bình quân bằng hoặc thấp hơn mức này được xếp vào nhóm ngân hàng thương mại có quy mô nhỏ.
Tại dự thảo Thông tư mới, NHNN đề xuất giữ nguyên ngưỡng 300.000 tỷ đồng đối với năm xếp hạng 2026 và nâng lên 500.000 tỷ đồng kể từ năm xếp hạng 2027. Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với thực tiễn tốc độ tăng trưởng tổng tài sản bình quân của các ngân hàng thương mại trong thời gian qua.
Trên thực tế nhìn lại những năm gần đây đến 2026 và cột mốc dự thảo - mức sàn để một ngân hàng thương mại (NHTM) được xếp vào Nhóm 1 (quy mô lớn) đã tăng gấp 5 lần: từ trên 100.000 tỷ đồng tại Thông tư 52/2018, lên trên 300.000 tỷ đồng tại Thông tư 21/2025 (vẫn giữ cho kỳ xếp hạng 2026), và nay Dự thảo đề xuất nâng lên trên 500.000 tỷ đồng kể từ năm xếp hạng 2027 - mức tăng 66,7%.
Cơ quan soạn thảo Thông tư cũng cho rằng, việc điều chỉnh nhằm phù hợp hơn với thực tiễn tốc độ tăng trưởng tổng tài sản bình quân của các ngân hàng thương mại trong thời gian qua.
Thực tế, trên thị trường, các ngân hàng trong những năm qua đã có sự tăng trưởng vượt về tiêu chí tổng tài sản: Nhóm Big 4 đã vươn tới quy mô tài sản riêng lẻ từ 2,6 triệu tỷ đến gần 3,4 triệu tỷ đồng (như BIDV đạt khoảng 3,37 triệu tỷ, VietinBank 2,91 triệu tỷ, Vietcombank 2,61 triệu tỷ, Agribank trên 2,8 triệu tỷ).

Bên cạnh đó, 5 ngân hàng tư nhân đầu bảng (MB, VPBank, Techcombank, ACB, HDBank) đều đã vượt mốc 1 triệu tỷ đồng. Do đó, việc giữ ngưỡng 300.000 tỷ sẽ đẩy quá nhiều ngân hàng tầm trung vào chung một "rổ" với các "ông lớn", việc hiệu chỉnh tiêu chí sát thực tế trở nên "hợp lý".
Nếu áp ngưỡng 500.000 tỷ đồng lên dữ liệu báo cáo tài chính riêng lẻ 3 quý đầu năm 2026 của 28 ngân hàng niêm yết và đăng ký giao dịch, có thể khoảng cách giữa Nhóm 1 và các ngân hàng sắp chạm ngưỡng sẽ bị thu hẹp.
Theo tiêu chí cũ, số ngân hàng Nhóm 1 sẽ "đội" lên danh sách tới 17 nhà băng, và theo tiêu chí mới, giảm xuống còn 13 nhà băng. Trong khi VIB (583.458 tỷ) và TPBank (546.768 tỷ) vẫn trụ lại phía trên lằn ranh an toàn, thì có 4 ngân hàng rơi vào vùng kẹp giữa 300.000 - 500.000 tỷ đồng và đứng trước kịch bản chuyển từ Nhóm 1 (Lớn) về Nhóm 2 (Nhỏ).
Cụ thể, Nam A Bank ghi nhận tổng tài sản bình quân 3 quý đạt 441.618 tỷ đồng (thiếu 8.382 tỷ, tương đương 11,7% so với chuẩn mới. Tuy nhiên, số dư cuối quý 3/2026 của nhà băng này đã tăng nhanh lên 463.254 tỷ đồng, chỉ còn cách mốc 500.000 tỷ khoảng 36.746 tỷ.
MSB bình quân 3 quý đạt 432.477 tỷ đồng (thiếu 13,5%), cuối quý 3 ở mức 440.209 tỷ đồng.
SeABank có tổng tài sản bình quân 3 quý đạt 420.523 tỷ đồng (thiếu 15,9%), cuối quý 3 đạt 430.026 tỷ đồng, cách mức đề xuất 69.974 tỷ đồng.
OCB thống kê bình quân 3 quý đạt 353.658 tỷ đồng, cuối quý 3 đạt 364.196 tỷ đồng, theo quy mô tài sản tương đương 72,8% ngưỡng 500.000 tỷ đồng
Ở nhóm quy mô Nhỏ tính cả ngưỡng phân loại hiện hành 300.000 tỷ đồng lẫn ngưỡng đề xuất 500.000 tỷ đồng, có 11 ngân hàng thương mại, xếp từ vị trí thứ 18 đến thứ 28 trong thống kê 28 ngân hàng niêm yết (có số liệu báo cáo tài chính để xác định tính bình quân cộng số dư tổng tài sản riêng lẻ tại 3 thời điểm cuối quý I (31/3), quý II (30/6) và quý III/2026 (30/9).
Dẫn đầu nhóm này là 6 ngân hàng duy trì tổng tài sản riêng lẻ bình quân trong khoảng 200.000 đến dưới 300.000 tỷ đồng, đều thấp hơn mốc phân loại mới từ 44,9% đến 59,4%. Đứng đầu nhóm là PVcomBank với tổng tài sản bình quân đạt 275.264 tỷ đồng, thấp hơn ngưỡng 500.000 tỷ đồng 224.736 tỷ đồng (-44,9%).
Bám sát ngay phía sau là cặp đôi ABBank đạt 262.412 tỷ đồng (thấp hơn 237.588 tỷ đồng, tương đương -47,5%) và Eximbank đạt 259.424 tỷ đồng (thấp hơn 240.576 tỷ đồng, tương đương -48,1%).
Ở nửa dưới của phân khúc trên 200.000 tỷ đồng, trong đó Bac A Bank giữ vị trí tiếp theo với mức bình quân 209.715 tỷ đồng (thấp hơn 290.285 tỷ đồng, hay -58,1%), xếp trên NCB đạt 203.655 tỷ đồng (thấp hơn 296.345 tỷ đồng, hay -59,3%) và VietBank đạt 202.853 tỷ đồng (thấp hơn 297.147 tỷ đồng, hay -59,4%).
Ở tầng quy mô từ 100.000 đến dưới 200.000 tỷ đồng, bảng thống kê ghi nhận 3 nhà băng với khoảng cách đều thấp hơn trên 70% so với chuẩn quy mô lớn mới. Dẫn đầu tầng này là VietABank đạt tổng tài sản riêng lẻ bình quân 149.302 tỷ đồng, thấp hơn mốc 500.000 tỷ đồng 350.698 tỷ đồng (-70,1%).
Xếp kế tiếp là BVBank ghi nhận 141.447 tỷ đồng (thấp hơn 358.553 tỷ đồng, tương đương -71,7%) và KienlongBank ở mức 113.533 tỷ đồng (thấp hơn 386.467 tỷ đồng, tương đương -77,3%).
Cuối cùng, nhóm có quy mô bình quân dưới 100.000 tỷ đồng chỉ còn lại hai đại diện là PGBank đạt 89.554 tỷ đồng (thấp hơn ngưỡng mới 410.446 tỷ đồng, hay -82,1%) và Saigonbank đạt 36.127 tỷ đồng (thấp hơn 463.873 tỷ đồng, tương đương -92,8%) - tiếp tục là ngân hàng có quy mô tài sản nhỏ nhất trong danh sách 28 nhà băng được thống kê.
Ngoài các nhà băng đã tạm "xếp lại" nhóm - ước theo dữ liệu hiện có được nêu trên, hệ thống ngân hàng Việt Nam còn có các ngân hàng thuộc diện chuyển giao bắt buộc và kiểm soát đặc biệt. Đó là VCBNeo (CBBank cũ), MBV (OceanBank cũ), GPBank và Vikki Bank (DongA Bank cũ). Các ngân hàng đều có quy mô tổng tài sản nhỏ và vận hành theo lộ trình phương án chuyển giao. Chưa kể SCB hiện đang trong diện kiểm soát đặc biệt của NHNN, không công bố báo cáo tài chính định kỳ và chịu cơ chế xử lý riêng biệt nên không cùng mặt bằng xếp hạng thông thường.
Các nhóm cũng chưa bao gồm một số nhà băng ngoài danh sách như BAOVIET Bank, Agribank...
Như vậy, nếu đề xuất được thông qua, việc phân nhóm từ năm 2027 sẽ căn cứ vào tổng tài sản bình quân cả 4 quý của chính năm xếp hạng. Theo đó, số lượng ngân hàng đáp ứng ngưỡng mới có thể thay đổi tùy theo tốc độ mở rộng tài sản trong năm tới.
Bên cạnh tiêu chí phân nhóm trên tổng giá trị tài sản bình quân, dự thảo còn nhiều tiêu chí phân nhóm khác được đề cập. Áp theo các tiêu chí này, cũng sẽ có thay đổi trong vị trí nhóm của các ngân hàng.