Để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa, góp ý Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, một số ý kiến đề xuất cần làm rõ cơ chế thu hút nguồn lực.
Dự thảo Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam đã được trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI gồm 13 Điều với 10 nhóm chính sách lớn, đề cập đến nhiều cơ chế đột phá như: Bảo đảm chi tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa, chú trọng ưu đãi thuế, thí điểm quỹ văn hóa và đề xuất cho người lao động nghỉ hưởng lương vào “Ngày Văn hóa Việt Nam” 24/11 hàng năm.
Những cơ chế, chính sách này được xây dựng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn và tạo đột phá cho lĩnh vực văn hóa. Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực, để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp văn hóa, một số ý kiến đề xuất cần làm rõ cơ chế thu hút nguồn lực.
Tham gia góp ý, đại biểu Trương Minh Huy Vũ, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh cho rằng, Dự thảo Nghị quyết mới dừng ở việc “huy động nguồn lực”, chưa làm rõ vai trò của nhà đầu tư chiến lược trong phát triển công nghiệp văn hóa.
Theo đại biểu, một nhà đầu tư chiến lược cho công nghiệp văn hóa cần những điều kiện gì, thì cần phải làm rõ hơn hoặc bổ sung trong Dự thảo Nghị quyết.
“Yêu cầu xây dựng khung dữ liệu ngành văn hóa để tích hợp, khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu liên quan; đề nghị làm rõ cơ chế tiếp nhận nguồn vốn quốc tế trong Quỹ phát triển văn hóa”, đại biểu nhấn mạnh.
Đồng thời cho hay, hiện nay Dự thảo mới chủ yếu hiểu là vốn trong nước, trong khi các dòng vốn quốc tế, đặc biệt từ các quốc gia có thế mạnh về công nghiệp văn hóa, là rất quan trọng.
Đồng quan điểm, tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết, một số ý kiến cũng đề nghị, cần tạo “điểm nhấn” rõ hơn ngay từ tên gọi và nội dung chính sách. Cụ thể, một trong những yêu cầu cốt lõi là phải có đội ngũ tư vấn chiến lược với sự tham gia của cả khu vực công và tư hoặc phải có chiến lược về công nghiệp văn hóa, nếu không thì khó tạo chuyển biến thực chất.
Bên cạnh đó, phải tăng cường đầu tư hạ tầng văn hóa, coi đây là nền tảng để thu hút du lịch, thúc đẩy các ngành kinh tế liên quan. Nếu không có những thiết chế như nhà hát, công viên, trung tâm văn hóa, đại biểu cho rằng, không thể thu hút được dòng khách chất lượng cao. Không chỉ có vậy, cần khuyến khích mạnh mẽ hình thức hợp tác BT, BOT trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, bởi đây là thời điểm chín muồi để các nhà đầu tư sẵn sàng tham gia.
Ngoài ra, cần có chính sách ưu đãi thuế đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, đặc biệt, cần thay đổi tư duy, coi công nghiệp văn hóa là lĩnh vực có khả năng tạo ra lợi nhuận và đóng góp lớn cho nền kinh tế.
Cùng với các nội dung đã nêu, tham gia góp ý Dự thảo Nghị quyết về văn hóa số và công nghiệp văn hóa công nghệ cao, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội cũng cho rằng, Dự thảo đã có nhiều tiến bộ khi tại Điều 10 đề cập đến hạ tầng số, cơ sở dữ liệu quốc gia về văn hóa. Tuy nhiên, để thể chế hóa Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, cần “mạnh dạn” hơn nữa.
Cụ thể, theo đại biểu, tại khoản 4 Điều 4 về ưu đãi thuế cho công nghệ cao trong văn hóa, cần bổ sung đối tượng nghiên cứu và phát triển (R&D), các công cụ tạo nội dung số dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) và chuỗi khối (Blockchain) phục vụ bảo tồn và sáng tạo văn hóa.
Đại biểu cho rằng, nếu không có ưu đãi đủ mạnh cho R&D trong lĩnh vực văn hóa, Việt Nam sẽ chủ yếu dừng ở chỉ số di sản, khó tạo ra các sản phẩm văn hóa số mang thương hiệu quốc gia có sức cạnh tranh toàn cầu.
Về hội nhập quốc tế và thu hút chất xám toàn cầu, theo đại biểu, bên cạnh quy định miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài, cần bổ sung chính sách “visa văn hóa” hoặc “thẻ sáng tạo”.
Theo đó, cần cho phép chuyên gia, nghệ sĩ quốc tế, nhà quản lý di sản hàng đầu được cấp thị thực dài hạn, có thể đến 5 năm hoặc gia hạn nhiều lần khi tham gia các dự án công nghiệp văn hóa tại Việt Nam, nhằm thể chế hóa tinh thần hội nhập quốc tế theo Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Ngoài các nội dung đã nêu, góp ý khoản 4 Điều 9 về hoàn trả chi phí cho đoàn phim nước ngoài, đại biểu đánh giá, quy định là tích cực, song cần bổ sung cơ chế “một cửa liên ngành” trong cấp phép quay phim trong thời hạn 15 ngày, nhằm tránh vướng mắc thủ tục hành chính.
Liên quan quy định tại Điều 3 về chi cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi ngân sách, đánh giá cao đề xuất của cơ quan soạn thảo, theo đại biểu, cần bổ sung nguyên tắc “chi theo sản phẩm đầu ra”, gắn với các chỉ số đo lường như số lượng sản phẩm công nghiệp văn hóa xuất khẩu hoặc mức độ tương tác với di sản số hóa từ nước ngoài, phù hợp cơ chế khoán tại Điều 8.
Được biết, theo Chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Dự thảo Nghị quyết sẽ tiếp tục được các đại biểu thảo luận ở hội trường, cơ quan soạn thảo giải trình tiếp thu, chỉnh lý trước khi được Quốc hội biểu quyết thông qua tại cuối Kỳ họp.
