Để thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển, hiện thực hóa mục tiêu đóng góp chung vào GDP từ 7 - 8%, không ít ý kiến cho rằng, cần kiến tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Đại hội Đảng lần thứ XIV là quyết tâm đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, coi đó là nguồn lực nội sinh để đất nước vươn mình bền vững.
Và tại Nghị quyết số 80-NQ/TW do Tổng Bí thư Tô Lâm ký ban hành trước đó cũng đã xác định rõ quan điểm chỉ đạo xuyên suốt: “Phát triển văn hóa và con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực và trụ cột cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Trong kỷ nguyên mới, các giá trị văn hóa không chỉ tồn tại trong lĩnh vực tinh thần mà phải được gắn kết chặt chẽ, thấm sâu vào đời sống xã hội, trở thành sức mạnh mềm quốc gia”.
Mục tiêu chiến lược đến năm 2030 đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, hình thành các tập đoàn công nghiệp văn hóa, cụm và khu công nghiệp sáng tạo, tổ hợp sáng tạo văn hóa tầm cỡ quốc tế, dựa trên nền tảng công nghệ cao và các mô hình kinh doanh đổi mới sáng tạo.
Việc xác định công nghiệp văn hóa là một trong những mũi nhọn đột phá theo mô hình công nghiệp hiện đại để hội nhập quốc tế bằng những nội lực và bản sắc của dân tộc, của địa phương, được cho là bước chuyển quan trọng, vừa đem lại giá trị tinh thần vừa trở thành nguồn lực kinh tế, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Thực tế, dù đạt được nhiều kết quả tích cực trong những năm gần đây, tuy nhiên, công nghiệp văn hóa Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức: quy mô doanh nghiệp còn nhỏ lẻ, thiếu vốn đầu tư lớn; hành lang pháp lý về bản quyền, sở hữu trí tuệ chưa đồng bộ; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu.
Không chỉ có vậy, tư duy xã hội về văn hóa như một ngành kinh tế vẫn cần thay đổi mạnh mẽ hơn. Nhiều người vẫn coi văn hóa chủ yếu là lĩnh vực “tiêu tiền ngân sách”, chưa nhìn nhận đúng vai trò tạo ra giá trị gia tăng.
Để thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa phát triển, hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP và đến năm 2035 đóng góp 8% GDP của cả nước, không ít ý kiến cho rằng, cần kiến tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ.
Liên quan đến vấn đề này, tại Hội nghị toàn quốc về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam, TS. Nguyễn Phương Hòa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiến nghị, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện đồng bộ thể chế, gắn kết chính sách công nghiệp văn hóa sáng tạo trong tổng thể chính sách phát triển kinh tế, xã hội quốc gia: Đổi mới tư duy quản lý Nhà nước sang “kiến tạo”, “phục vụ phát triển”, trở thành kim chỉ nam cho việc xây dựng thể chế, pháp luật, cơ chế, chính sách.
“Trong lĩnh vực văn hóa, một lĩnh vực được xem còn thiếu nhiều bộ luật, việc xây dựng các bộ luật mới và sửa đổi các luật hiện hành cần dựa trên tư duy thúc đẩy tự do sáng tạo, bảo vệ quyền của nghệ sỹ, người sáng tạo, hỗ trợ lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật và các ngành công nghiệp văn hóa sáng tạo phát triển”, vị này chia sẻ.
Đồng thời đề xuất, cần xây dựng một cơ chế thực thi hiệu quả pháp luật về sở hữu trí tuệ và bảo vệ bản quyền tác giả, nhất là trong môi trường số. Luật pháp và các chính sách về bản quyền phải bảo vệ quyền lợi của nghệ sỹ và những người sáng tác, nhưng đồng thời phải đảm bảo sự cân bằng về việc công chúng được tiếp cận với các tác phẩm sáng tạo.
Đồng quan điểm, trước đó, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, nhiều đại biểu cũng cho rằng, để ngành công nghiệp văn hóa được thúc đẩy phát triển mạnh mẽ và hoàn thành được mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP và đến năm 2035 đóng góp 8% GDP, cần hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách, ban hành Luật phát triển công nghiệp văn hóa để kiến tạo một khuôn khổ pháp lý đồng bộ, rõ ràng;
Xây dựng một thị trường văn hóa lành mạnh, quy định rõ quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả, nhà sáng tạo, các chính sách ưu đãi đầu tư, thuế, đất đai và chuyển đổi số. Tích hợp các chính sách phát triển văn hóa, du lịch, truyền thông và công nghệ sáng tạo trong một khung chiến lược quốc gia.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu - Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế, phát triển công nghiệp văn hóa hiện còn thiếu chuỗi chính sách hỗ trợ và khung pháp lý riêng; công nghiệp văn hóa Việt Nam mới chỉ đóng góp khoảng 3% GDP; cơ chế hỗ trợ sáng tạo, sở hữu trí tuệ, đầu tư hạ tầng và thu hút tư nhân còn rời rạc.
Vì vậy, cần soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật về phát triển văn hóa và công nghiệp sáng tạo; quy định về Quỹ sáng tạo văn hóa, ưu đãi thuế cho doanh nghiệp sáng tạo; tiêu chuẩn hóa thiết chế văn hóa, quyền tác giả số và thương mại hóa tài sản trí tuệ, văn hóa Việt Nam trên nền tảng số.
