Với nhiều đề xuất lớn, Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới đem đến nhiều kỳ vọng.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy phát triển văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới. Dự thảo được xây dựng nhằm thể chế hóa các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Định hướng xây dựng tập trung xác định đúng, trúng các nội dung then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn, tạo chuyển biến về nguồn lực, nhất là huy động nguồn lực xã hội; nâng cao hiệu quả hệ thống thiết chế và đội ngũ làm công tác văn hóa.
Theo đó, Dự thảo tập trung vào một số nhóm một số cơ chế, chính sách đột phá trọng tâm: Thu hút nguồn lực đầu tư cho văn hóa; ưu đãi đầu tư, tài trợ, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa; khai thác vận hành, phát huy hiệu quả thiết chế văn hóa, thể thao; bảo đảm nguồn lực tương xứng cho phát triển văn hóa; chính sách đãi ngộ, phát triển tài năng văn hóa, thể thao; quy định Ngày Văn hóa Việt Nam.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Dự thảo là đề xuất cơ chế linh hoạt trong triển khai các dự án văn hóa. Cụ thể, các dự án đầu tư công, PPP hoặc dự án thuộc lĩnh vực văn hóa - thể thao có thể được triển khai ngay cả khi chưa có trong quy hoạch, đồng thời được cập nhật sau khi điều chỉnh quy hoạch. HĐND cấp tỉnh được trao quyền bổ sung danh mục đầu tư trung hạn và kế hoạch sử dụng đất mà không phải chờ chu kỳ điều chỉnh tiếp theo; thủ tục đất đai được rút gọn nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai.
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu các địa phương chủ động bố trí quỹ đất cho thiết chế văn hóa, thể thao và phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo - một hướng đi mới nhằm thúc đẩy công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế sáng tạo.
Đối với các dự án quy mô lớn, mang tầm quốc gia hoặc phục vụ đăng cai sự kiện quốc tế, cơ chế đặc thù được đề xuất cho phép thực hiện song song các thủ tục quy hoạch, phê duyệt chủ trương đầu tư và khởi công xây dựng; đồng thời áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt để rút ngắn thời gian triển khai.
Về chính sách tài chính, Dự thảo đưa ra loạt ưu đãi mạnh như: Các dự án trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, công nghiệp giải trí được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 4 năm, giảm 50% trong các năm tiếp theo; trường hợp đầu tư tại địa bàn khó khăn có thể được kéo dài thời gian ưu đãi. Hàng hóa, dịch vụ văn hóa như biểu diễn nghệ thuật, điện ảnh, triển lãm… được áp dụng thuế giá trị gia tăng 5%.
Đồng thời, các tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng số, giải pháp công nghệ cao phục vụ văn hóa cũng được hưởng ưu đãi về thuế, phí; các khoản tài trợ cho hoạt động văn hóa - thể thao được tính vào chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế, qua đó khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển lĩnh vực này.
Với nhiều đề xuất mang tính đột phá, nhìn nhận về Dự thảo chính sách, không ít ý kiến kỳ vọng, đây sẽ là giải pháp hữu hiệu tạo bước đột phá trong phát triển văn hóa, từng bước hình thành thị trường công nghiệp văn hóa hiện đại, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.
Theo PGS TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng, nguyên đại biểu Quốc hội khóa XIII, Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch soạn thảo là bước thể chế hóa kịp thời Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy “Nhà nước bao cấp” sang mô hình huy động tổng lực xã hội cho văn hóa.
Vị chuyên gia này cho rằng, việc mở rộng hình thức hợp tác công - tư cho thiết chế văn hóa, thể thao sẽ khơi thông nguồn vốn xã hội khổng lồ. Nhà nước không còn phải gánh toàn bộ chi phí xây dựng bảo tàng, nhà hát, khu sáng tạo mà chỉ đóng vai trò dẫn dắt, tạo điều kiện pháp lý và ưu đãi đất đai, thuế. Điều này dự kiến huy động được hàng nghìn tỷ đồng từ doanh nghiệp và cá nhân, biến văn hóa thành lĩnh vực đầu tư sinh lời bền vững.
“Tôi kỳ vọng những chính sách này sẽ tạo ra tác động lan tỏa rõ rệt trong 5-10 năm tới. Nguồn lực xã hội được huy động sẽ giúp tháo gỡ triệt để điểm nghẽn về vốn và cơ chế, biến văn hóa thành ngành công nghiệp sáng tạo có đóng góp GDP đáng kể”, PGS TS Bùi Thị An bày tỏ.
Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng cho hay, Nghị quyết số 80-NQ/TW là bước ngoặt quan trọng khi xác lập văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là “hệ điều tiết” và động lực tăng trưởng. Việc hiện thực hóa bằng các cơ chế, chính sách cụ thể sẽ giúp văn hóa được đầu tư đúng mức và bảo vệ bằng luật pháp nghiêm minh, thúc đẩy đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững và phồn vinh.
