Không đơn thuần là một chiến dịch ngắn hạn, cao điểm đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ còn được cho là phép thử đối với năng lực thực thi pháp luật...
Mở cao điểm, tập trung nguồn lực, thực hiện ngay các biện pháp cần thiết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến ngày 30/5. Đây là yêu cầu tại Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 05/5 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó, không dừng ở các giải pháp ngắn hạn, công điện giao nhiệm vụ cụ thể và chỉ tiêu thực hiện nhiệm vụ cho từng bộ ngành và các địa phương, với quyết tâm lập lại trật tự không chỉ trên không gian số, mà còn cả thị trường tiêu thụ hàng hoá.
Cụ thể, Công điện đã phân công cụ thể, rõ trách nhiệm cho từng lực lượng. Theo đó, lực lượng công an giữ vai trò “mũi nhọn”, tập trung điều tra, khởi tố các vụ án nghiêm trọng, đặc biệt là triệt phá các đường dây và website vi phạm bản quyền quy mô lớn.
Lực lượng biên phòng, cảnh sát biển siết chặt kiểm soát từ biên giới, ngăn chặn nguồn hàng vi phạm từ đầu vào. Ngành Tòa án và Kiểm sát đẩy nhanh tiến độ xử lý, lựa chọn các vụ điển hình để xét xử, tạo hiệu ứng răn đe mạnh mẽ. Ở góc độ quản lý thị trường và nội dung số, các bộ, ngành liên quan được giao nhiệm vụ kiểm tra sâu rộng, từ phần mềm doanh nghiệp đến các nền tảng giải trí trực tuyến.
Đặc biệt của đợt cao điểm này, Công điện đặt ra chỉ tiêu cụ thể có thể đó là số vụ xử lý phải tăng tối thiểu 20% so với cùng kỳ, cho thấy yêu cầu không chỉ dừng ở hành động mà phải đo đếm được.
Bên cạnh đó, vai trò của địa phương được nhấn mạnh khi yêu cầu thành lập ngay các tổ công tác liên ngành do Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo. Theo các chuyên gia, đây là điểm then chốt nhằm khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh” vốn tồn tại lâu nay.
Đặc biệt, một điểm mới mang tính hệ thống là cơ chế báo cáo nhanh hàng ngày, tổng hợp theo tuần và toàn chiến dịch. Điều này không chỉ giúp kiểm soát tiến độ mà còn tạo áp lực trách nhiệm rõ ràng đối với từng đơn vị.
Không dừng lại trong nước, công điện cũng đặt ra yêu cầu cung cấp thông tin minh bạch cho đối tác quốc tế về nỗ lực thực thi của Việt Nam – một bước đi cần thiết trong bối cảnh các tiêu chuẩn thương mại toàn cầu ngày càng khắt khe.
Trong bối cảnh các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ diễn biến phức tạp với nhiều phương thức ngày càng tinh vi, không ít ý kiến cho rằng, cũng như nhiều nước trên thế giới, Việt Nam kiên quyết chống, xử lý nghiêm các vi phạm sở hữu trí tuệ. Đây vừa là ưu tiên cao, vừa là chủ trương, chính sách xuyên suốt của Việt Nam nhằm xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và chuyển đổi mô hình tăng trưởng lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính.
Thực tế, báo cáo của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) mới đây cho thấy, trong 4 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 3.000 vụ vi phạm liên quan đến hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ (tăng 167,14% so với cùng kỳ).
Đợt cao điểm lần này không đơn thuần là một chiến dịch ngắn hạn, mà là phép thử đối với năng lực thực thi pháp luật và mức độ quyết tâm của cả hệ thống. Nếu được triển khai đúng tinh thần “không vùng cấm”, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng để thiết lập lại kỷ cương trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.
Được biết, nhằm nâng cao công tác bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, trong thời gian qua, hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể. Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 là nền tảng pháp lý quan trọng, lần đầu tiên thiết lập khung khổ tương đối đầy đủ cho việc xác lập, bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Từ đó đến nay, Luật này đã nhiều lần được sửa đổi, bổ sung vào các năm 2009, 2019, 2022 và gần đây nhất là năm 2025. Các lần sửa đổi đều theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời phản ánh những thay đổi nhanh chóng của môi trường kinh tế, công nghệ.
Song song với hoàn thiện thể chế, Việt Nam cũng đẩy mạnh công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Các cơ quan chức năng từ trung ương đến địa phương đã tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, đặc biệt trong các lĩnh vực nhạy cảm như thương mại điện tử, hàng giả, hàng nhái.
Đáng chú ý, Việt Nam đã thành lập tòa án chuyên trách về sở hữu trí tuệ tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, góp phần nâng cao tính chuyên môn và hiệu quả giải quyết tranh chấp.
Theo đó, trên cơ sở bổ sung thêm các chế tài dân sự, Luật sửa đổi năm 2025 cho phép tòa án áp dụng các biện pháp mạnh như buộc gỡ bỏ, chặn truy cập nội dung vi phạm trên không gian mạng, hoặc tạm thời vô hiệu hóa tài khoản, ứng dụng liên quan.
Những nỗ lực về cải cách thể chế và thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong thời gian qua cho thấy, Việt Nam luôn chủ trương kiên quyết chống và xử lý nghiêm các vi phạm về sở hữu trí tuệ nhằm góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể và tạo nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, hướng tới một mô hình tăng trưởng minh bạch, bền vững, phù hợp với những giá trị chuẩn mực mà toàn cầu đang hướng tới.
